💡 5. Sınıf Türkçe: 2026 meb 4. senaryo Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sıcak" kelimesi mecaz anlamda kullanılmıştır? 💡
A) Bugün hava çok sıcak olduğu için dışarı çıkmadık.
B) Annem bize fırından yeni çıkmış sıcak bir ekmek getirdi.
C) Bizi kapıda çok sıcak bir gülümsemeyle karşıladı.
D) Çay çok sıcak olduğu için bardağı tutamadım.
Çözüm ve Açıklama
Kelimelerin anlam özelliklerini inceleyelim: ✅
A, B ve D seçeneklerinde: "Sıcak" kelimesi, ısısı yüksek olan, yakıcı anlamında yani gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
C seçeneğinde: "Sıcak bir gülümseme" ifadesinde ısısı olan bir gülümseme kastedilmemiştir. Burada "içten, samimi, sevgi dolu" anlamı kazandığı için mecaz anlam söz konusudur.
👉 Doğru Cevap: C
2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç (sebep-sonuç) ilişkisi vardır? 📌
A) Kitap okumak için kütüphaneye gitti.
B) Kar yağdığı için yollar ulaşıma kapandı.
C) Yarın gelirsen birlikte ders çalışırız.
D) Akşam eve erken gitmek istiyordu.
Çözüm ve Açıklama
Cümlelerdeki anlam ilişkilerini adım adım analiz edelim: 🔍
A seçeneği: "Hangi amaçla gitti?" sorusuna cevap verdiği için amaç-sonuç cümlesidir.
B seçeneği: "Yollar neden kapandı?" sorusuna "Kar yağdığı için" cevabını alıyoruz. Karın yağması bir sebep, yolların kapanması bir sonuçtur. Bu bir neden-sonuç cümlesidir.
C seçeneği: "Birlikte ders çalışmamız" bir koşula (yarın gelmesine) bağlıdır. Bu koşul-sonuç cümlesidir.
D seçeneği: Sadece bir istek belirtilmiştir.
✅ Doğru Cevap: B
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Soru: "Küçük çocuk, bir dev gibi ağır adımlarla yürüyordu." cümlesindeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? 🎭
A) Kişileştirme
B) Konuşturma
C) Benzetme
D) Abartma
Çözüm ve Açıklama
Cümleyi incelediğimizde: 🧐
Cümlede "küçük çocuk", yürüme şekli bakımından bir "deve" benzetilmiştir.
Cümledeki "gibi" edatı, bu benzetme ilişkisini kuran anahtar kelimedir.
Bir varlığın özelliğini başka bir varlığa aktarma sanatı olan benzetme yapılmıştır.
🌟 Doğru Cevap: C
4
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Soru: Bir metinde yazarın okuyucuya vermek istediği asıl mesaj aşağıdakilerden hangisidir? 📖
"Eskiden köylerde imece usulü vardı. Biri ev yapacağı zaman tüm köylü toplanır, el birliğiyle o evi bitirirdi. Şimdi ise herkes kendi kabuğuna çekilmiş durumda. Oysa bir elin nesi var, iki elin sesi var."
A) Köy hayatının zorlukları
B) Yardımlaşmanın ve birlikteliğin önemi
C) Eski evlerin dayanıklılığı
D) Köylerin nüfusunun azalması
Çözüm ve Açıklama
Metnin ana fikrini bulmak için şu adımları izleyelim: 🚀
Metin boyunca "imece", "el birliği" ve "bir elin nesi var, iki elin sesi var" atasözü üzerinde durulmuştur.
Yazar, insanların eskiden olduğu gibi bir arada hareket etmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Bu durumda metnin ana fikri, yardımlaşmanın ve birlik olmanın toplum için ne kadar kıymetli olduğudur.
✅ Doğru Cevap: B
5
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Soru: Ali, arkadaşına yazdığı mesajda terim anlamlı bir kelime kullanmak istiyor. Ali'nin hangi cümlesi buna uygundur? ⚽
A) Bugün çok yorgun hissediyorum.
B) Maçın ikinci yarısında hakem ofsayt kararı verdi.
C) Akşam yemeğinde ne yiyeceğiz?
D) Bahçedeki çiçekleri sulamayı unutma.
Çözüm ve Açıklama
Terim anlam; bilim, sanat, spor veya meslek dallarıyla ilgili özel kavramlardır. 🎓
A, C ve D: Bu cümlelerdeki kelimeler günlük hayatta herkesin kullandığı genel kelimelerdir.
B seçeneği: "Ofsayt" kelimesi, futbol sporuna ait özel bir kavramdır. Dolayısıyla bu kelime bir terimdir.
👉 Doğru Cevap: B
6
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "virgül" (,) sıralı kelimeleri ayırmak amacıyla kullanılmıştır? ✍️
A) Evet, ben de seninle geleceğim.
B) Pazardan elma, armut, muz aldık.
C) Sevgili Arkadaşım,
D) Akşam eve geldi, hemen uyudu.
Çözüm ve Açıklama
Virgülün görevlerini hatırlayalım: 📝
A seçeneği: Onay veya red bildiren kelimeden sonra kullanılmıştır.
B seçeneği: "Elma", "armut" ve "muz" kelimeleri eş görevli (meyve isimleri) kelimelerdir. Virgül burada eş görevli kelimeleri ayırmak için kullanılmıştır.
C seçeneği: Hitap ifadesinden sonra kullanılmıştır.
D seçeneği: İki ayrı cümleyi (sıralı cümle) birbirine bağlamak için kullanılmıştır.
✅ Doğru Cevap: B
7
Çözümlü Örnek
Zor Seviye
Soru: Aşağıdaki atasözlerinden hangisi "tutumluluk" ile ilgilidir? 💰
A) Damlaya damlaya göl olur.
B) Komşu komşunun külüne muhtaçtır.
C) Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur.
D) Ayağını yorganına göre uzat.
Çözüm ve Açıklama
Atasözlerinin anlamlarını inceleyelim: 🧐
A seçeneği: Küçük birikimlerin zamanla büyük değerlere dönüşeceğini anlatır (Tutum/Birikim).
B seçeneği: Yardımlaşmanın önemini anlatır.
C seçeneği: Emek vermenin önemini anlatır.
D seçeneği: Harcamaların gelire göre ayarlanması gerektiğini anlatır (Tutum/Ekonomi).
Not: Hem \( A \) hem de \( D \) tutumlulukla ilgilidir ancak \( D \) seçeneği doğrudan denge ve harcama kontrolü (tutumun temeli) üzerinedir. MEB sorularında genellikle en kapsamlı olan seçilir. Bu soruda iki seçenek de bu temadadır ancak "Ayağını yorganına göre uzat" doğrudan tutumlu olma öğüdüdür.
👉 Doğru Cevap: D
8
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Soru: "Göz" kelimesi aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir deyim içinde kullanılmıştır? 👀
A) Toz kaçtığı için gözü kızarmış.
B) Masanın gözünde kalemlerimi buldum.
C) Öğretmeninin gözüne girmek için çok çalışıyor.
D) Bebeğin masmavi gözleri vardı.
Çözüm ve Açıklama
Deyimler, en az iki kelimenin birleşerek kalıplaşmış ve genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış ifadelerdir. 💡
A ve D: "Göz" kelimesi görme organı anlamında, yani gerçek anlamda kullanılmıştır.
B seçeneği: "Masanın gözü" bir yan anlamdır (çekmece anlamında).
C seçeneği: "Gözüne girmek" bir deyimdir. Birinin sevgi ve güvenini kazanmak anlamına gelir.
🌟 Doğru Cevap: C
5. Sınıf Türkçe: 2026 meb 4. senaryo Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sıcak" kelimesi mecaz anlamda kullanılmıştır? 💡
A) Bugün hava çok sıcak olduğu için dışarı çıkmadık.
B) Annem bize fırından yeni çıkmış sıcak bir ekmek getirdi.
C) Bizi kapıda çok sıcak bir gülümsemeyle karşıladı.
D) Çay çok sıcak olduğu için bardağı tutamadım.
Çözüm:
Kelimelerin anlam özelliklerini inceleyelim: ✅
A, B ve D seçeneklerinde: "Sıcak" kelimesi, ısısı yüksek olan, yakıcı anlamında yani gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
C seçeneğinde: "Sıcak bir gülümseme" ifadesinde ısısı olan bir gülümseme kastedilmemiştir. Burada "içten, samimi, sevgi dolu" anlamı kazandığı için mecaz anlam söz konusudur.
👉 Doğru Cevap: C
Örnek 2:
Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç (sebep-sonuç) ilişkisi vardır? 📌
A) Kitap okumak için kütüphaneye gitti.
B) Kar yağdığı için yollar ulaşıma kapandı.
C) Yarın gelirsen birlikte ders çalışırız.
D) Akşam eve erken gitmek istiyordu.
Çözüm:
Cümlelerdeki anlam ilişkilerini adım adım analiz edelim: 🔍
A seçeneği: "Hangi amaçla gitti?" sorusuna cevap verdiği için amaç-sonuç cümlesidir.
B seçeneği: "Yollar neden kapandı?" sorusuna "Kar yağdığı için" cevabını alıyoruz. Karın yağması bir sebep, yolların kapanması bir sonuçtur. Bu bir neden-sonuç cümlesidir.
C seçeneği: "Birlikte ders çalışmamız" bir koşula (yarın gelmesine) bağlıdır. Bu koşul-sonuç cümlesidir.
D seçeneği: Sadece bir istek belirtilmiştir.
✅ Doğru Cevap: B
Örnek 3:
Soru: "Küçük çocuk, bir dev gibi ağır adımlarla yürüyordu." cümlesindeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? 🎭
A) Kişileştirme
B) Konuşturma
C) Benzetme
D) Abartma
Çözüm:
Cümleyi incelediğimizde: 🧐
Cümlede "küçük çocuk", yürüme şekli bakımından bir "deve" benzetilmiştir.
Cümledeki "gibi" edatı, bu benzetme ilişkisini kuran anahtar kelimedir.
Bir varlığın özelliğini başka bir varlığa aktarma sanatı olan benzetme yapılmıştır.
🌟 Doğru Cevap: C
Örnek 4:
Soru: Bir metinde yazarın okuyucuya vermek istediği asıl mesaj aşağıdakilerden hangisidir? 📖
"Eskiden köylerde imece usulü vardı. Biri ev yapacağı zaman tüm köylü toplanır, el birliğiyle o evi bitirirdi. Şimdi ise herkes kendi kabuğuna çekilmiş durumda. Oysa bir elin nesi var, iki elin sesi var."
A) Köy hayatının zorlukları
B) Yardımlaşmanın ve birlikteliğin önemi
C) Eski evlerin dayanıklılığı
D) Köylerin nüfusunun azalması
Çözüm:
Metnin ana fikrini bulmak için şu adımları izleyelim: 🚀
Metin boyunca "imece", "el birliği" ve "bir elin nesi var, iki elin sesi var" atasözü üzerinde durulmuştur.
Yazar, insanların eskiden olduğu gibi bir arada hareket etmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Bu durumda metnin ana fikri, yardımlaşmanın ve birlik olmanın toplum için ne kadar kıymetli olduğudur.
✅ Doğru Cevap: B
Örnek 5:
Soru: Ali, arkadaşına yazdığı mesajda terim anlamlı bir kelime kullanmak istiyor. Ali'nin hangi cümlesi buna uygundur? ⚽
A) Bugün çok yorgun hissediyorum.
B) Maçın ikinci yarısında hakem ofsayt kararı verdi.
C) Akşam yemeğinde ne yiyeceğiz?
D) Bahçedeki çiçekleri sulamayı unutma.
Çözüm:
Terim anlam; bilim, sanat, spor veya meslek dallarıyla ilgili özel kavramlardır. 🎓
A, C ve D: Bu cümlelerdeki kelimeler günlük hayatta herkesin kullandığı genel kelimelerdir.
B seçeneği: "Ofsayt" kelimesi, futbol sporuna ait özel bir kavramdır. Dolayısıyla bu kelime bir terimdir.
👉 Doğru Cevap: B
Örnek 6:
Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "virgül" (,) sıralı kelimeleri ayırmak amacıyla kullanılmıştır? ✍️
A) Evet, ben de seninle geleceğim.
B) Pazardan elma, armut, muz aldık.
C) Sevgili Arkadaşım,
D) Akşam eve geldi, hemen uyudu.
Çözüm:
Virgülün görevlerini hatırlayalım: 📝
A seçeneği: Onay veya red bildiren kelimeden sonra kullanılmıştır.
B seçeneği: "Elma", "armut" ve "muz" kelimeleri eş görevli (meyve isimleri) kelimelerdir. Virgül burada eş görevli kelimeleri ayırmak için kullanılmıştır.
C seçeneği: Hitap ifadesinden sonra kullanılmıştır.
D seçeneği: İki ayrı cümleyi (sıralı cümle) birbirine bağlamak için kullanılmıştır.
✅ Doğru Cevap: B
Örnek 7:
Soru: Aşağıdaki atasözlerinden hangisi "tutumluluk" ile ilgilidir? 💰
A) Damlaya damlaya göl olur.
B) Komşu komşunun külüne muhtaçtır.
C) Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur.
D) Ayağını yorganına göre uzat.
Çözüm:
Atasözlerinin anlamlarını inceleyelim: 🧐
A seçeneği: Küçük birikimlerin zamanla büyük değerlere dönüşeceğini anlatır (Tutum/Birikim).
B seçeneği: Yardımlaşmanın önemini anlatır.
C seçeneği: Emek vermenin önemini anlatır.
D seçeneği: Harcamaların gelire göre ayarlanması gerektiğini anlatır (Tutum/Ekonomi).
Not: Hem \( A \) hem de \( D \) tutumlulukla ilgilidir ancak \( D \) seçeneği doğrudan denge ve harcama kontrolü (tutumun temeli) üzerinedir. MEB sorularında genellikle en kapsamlı olan seçilir. Bu soruda iki seçenek de bu temadadır ancak "Ayağını yorganına göre uzat" doğrudan tutumlu olma öğüdüdür.
👉 Doğru Cevap: D
Örnek 8:
Soru: "Göz" kelimesi aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir deyim içinde kullanılmıştır? 👀
A) Toz kaçtığı için gözü kızarmış.
B) Masanın gözünde kalemlerimi buldum.
C) Öğretmeninin gözüne girmek için çok çalışıyor.
D) Bebeğin masmavi gözleri vardı.
Çözüm:
Deyimler, en az iki kelimenin birleşerek kalıplaşmış ve genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış ifadelerdir. 💡
A ve D: "Göz" kelimesi görme organı anlamında, yani gerçek anlamda kullanılmıştır.
B seçeneği: "Masanın gözü" bir yan anlamdır (çekmece anlamında).
C seçeneği: "Gözüne girmek" bir deyimdir. Birinin sevgi ve güvenini kazanmak anlamına gelir.