💡 5. Sınıf Sosyal Bilgiler: Yaşadığım ildeki ekonomik faaliyetler Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Rize ve çevresinde her mevsim yağışlı bir iklim görülür. Bu durum, bölgede çay tarımının yaygınlaşmasını sağlamıştır.
Buna göre, bir yerdeki ekonomik faaliyetlerin belirlenmesinde aşağıdakilerden hangisi en temel etkendir?
A) Nüfus yoğunluğu B) Coğrafi özellikler ve iklim C) Ulaşım imkanları D) Teknolojik gelişmeler
Çözüm ve Açıklama
Soruda verilen bilgilere göre çözüm adımları şöyledir:
💡 İpucu: Rize'nin yağışlı olması bir iklim özelliğidir.
🌱 Yağışlı iklim sayesinde çay tarımı yapılması, doğanın sunduğu imkanların ekonomiyi şekillendirdiğini gösterir.
✅ Dolayısıyla, ekonomik faaliyetleri belirleyen temel etken coğrafi özellikler ve iklimdir.
👉 Doğru cevap: B şıkkıdır.
2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Erzurum-Kars çevresinde yaz yağışlarıyla yeşeren gür otlaklar ve geniş meralar bulunmaktadır. Bu bölgede yaşayan bir girişimci, doğal şartlara uygun bir iş kurmak istemektedir.
Bu girişimcinin aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisine yönelmesi daha mantıklı olur?
A) Turunçgil tarımı B) Sanayi tesisleri kurmak C) Büyükbaş hayvancılık D) Deniz turizmi
Çözüm ve Açıklama
Çözüm adımlarını inceleyelim:
📌 Erzurum-Kars platosu, Türkiye'nin en yüksek ve en geniş meralarına sahiptir.
🌿 Gür otlaklar, özellikle büyükbaş hayvanların beslenmesi için en uygun ortamı sağlar.
🐄 Bu bölgede hayvancılık faaliyeti, iklim ve bitki örtüsüyle doğrudan ilişkilidir.
✅ Bu nedenle girişimcinin büyükbaş hayvancılık yapması en doğru tercihtir.
👉 Doğru cevap: C şıkkıdır.
3
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Antalya'da yaşayan Ahmet Bey, şehrinin güneşli gün sayısının fazla olması ve uzun kıyı şeridine sahip olması nedeniyle bir otel işletmeye karar vermiştir.
Ahmet Bey'in bu kararı almasında Antalya'nın hangi özelliği etkili olmuştur?
A) Yer altı kaynaklarının zenginliği B) Orman varlığının çokluğu C) İklim ve coğrafi konum D) Sanayi kuruluşlarının fazlalığı
Çözüm ve Açıklama
Günlük hayattan bu örneği şu şekilde analiz edebiliriz:
☀️ Güneşli gün sayısı iklimle ilgili bir özelliktir.
🏖️ Kıyı şeridi ise şehrin coğrafi konumu ve yer şekilleriyle ilgilidir.
🏨 Bu iki özellik birleştiğinde turizm faaliyeti için mükemmel bir ortam oluşur.
✅ Ahmet Bey, şehrinin iklim ve coğrafi konum avantajını kullanarak ekonomik kazanç sağlamayı hedeflemiştir.
👉 Doğru cevap: C şıkkıdır.
4
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Zonguldak ve çevresinde yerin derinliklerinden çıkarılan taş kömürü, bölge ekonomisinin temelini oluşturur. Bu maden, demir-çelik fabrikalarında enerji kaynağı olarak kullanılır.
Bu bilgilere göre Zonguldak'ta ön plana çıkan ekonomik faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
A) Madencilik B) Ormancılık C) Ticaret D) Tarım
Çözüm ve Açıklama
Sorunun çözümü şu şekildedir:
⛏️ Yer altından değerli kaynakların (kömür, bor, altın vb.) çıkarılmasına madencilik denir.
🏭 Taş kömürü, sanayi için çok önemli bir enerji kaynağıdır.
✅ Zonguldak, Türkiye'nin en önemli taş kömürü yataklarına sahip olduğu için burada temel faaliyet madenciliktir.
👉 Doğru cevap: A şıkkıdır.
5
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir bölgedeki ekonomik faaliyetler o bölgede yapılan meslekleri de belirler. Aşağıda bazı bölgeler ve bu bölgelerde yaygın olan meslekler eşleştirilmiştir:
I. Karadeniz (Ormanlık alanlar) -> Orman Mühendisi
II. Marmara (Fabrikaların yoğunluğu) -> Sanayi İşçisi
III. Akdeniz (Sıcak iklim ve plajlar) -> Turist Rehberi
IV. İç Anadolu (Geniş düzlükler ve buğday) -> Kaptan
Yukarıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) I B) II C) III D) IV
Çözüm ve Açıklama
Eşleştirmeleri tek tek kontrol edelim:
🌲 I: Karadeniz'de orman çoktur, orman mühendisliği yaygındır. (Doğru)
🏭 II: Marmara'da sanayi gelişmiştir, işçilik yaygındır. (Doğru)
📸 III: Akdeniz'de turizm gelişmiştir, rehberlik yaygındır. (Doğru)
🌾 IV: İç Anadolu denize kıyısı olmayan, bozkırların ve tarımın yaygın olduğu bir yerdir. Kaptanlık mesleği ise denizcilikle ilgilidir.
✅ İç Anadolu'da kaptanlık değil, çiftçilik veya ziraat mühendisliği yaygın olması beklenirdi.
👉 Doğru cevap: D şıkkıdır.
6
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Batı Karadeniz'de yer alan Kastamonu ve Bolu gibi illerimizde bitki örtüsü gür ormanlardan oluşur. Bu durum bölgede kereste ve kağıt fabrikalarının kurulmasına olanak sağlamıştır.
Bu illerdeki temel ekonomik faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hayvancılık B) Ormancılık C) Madencilik D) Turizm
Çözüm ve Açıklama
Analiz ve çözüm:
🌳 Bitki örtüsü: Orman.
📄 Üretim: Kereste ve kağıt.
✅ Ormanların ham madde olarak kullanıldığı bu tür ekonomik faaliyetlere ormancılık denir.
👉 Doğru cevap: B şıkkıdır.
7
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
İstanbul ve İzmir gibi illerimizde ulaşım yolları gelişmiş, limanlar büyük kapasiteye ulaşmıştır. Bu durum, üretilen ürünlerin kolayca alınıp satılmasını sağlar.
Bu şehirlerde ulaşım avantajına bağlı olarak gelişen ekonomik faaliyet hangisidir?
A) Tarım B) Hayvancılık C) Ticaret D) Madencilik
Çözüm ve Açıklama
Adım adım çözüm:
🚢 Limanlar ve ulaşım ağları bir şehrin dış dünya ile bağını kurar.
💰 Ürünlerin alımı, satımı ve dağıtımı faaliyetlerinin bütününe ticaret denir.
✅ İstanbul ve İzmir, ulaşım kolaylığı sayesinde Türkiye'nin en büyük ticaret merkezleri haline gelmiştir.
👉 Doğru cevap: C şıkkıdır.
8
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir araştırmacı gittiği bölgede şunları gözlemlemiştir:
Yer şekilleri çok engebelidir.
Tarım yapılabilecek düz alanlar kısıtlıdır.
Arıcılık faaliyetleri için uygun bitki çeşitliliği vardır.
Bu araştırmacının bulunduğu ilde halkın geçimini sağlamak için aşağıdakilerden hangisine yönelmesi beklenmez?
A) Arıcılık B) Yayla Turizmi C) Geniş çaplı makineli tarım D) Küçükbaş hayvancılık
Çözüm ve Açıklama
Gözlemleri değerlendirelim:
⛰️ Engebeli yer şekilleri: Makinelerin tarlada çalışmasını zorlaştırır.
🚜 Makineli tarım yapabilmek için arazinin düz ve geniş olması gerekir.
🐝 Arıcılık ve yayla turizmi engebeli ve doğal alanlarda rahatlıkla yapılabilir.
✅ Arazi engebeli olduğu için bu bölgede geniş çaplı makineli tarım yapılması beklenemez.
👉 Doğru cevap: C şıkkıdır.
5. Sınıf Sosyal Bilgiler: Yaşadığım ildeki ekonomik faaliyetler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Rize ve çevresinde her mevsim yağışlı bir iklim görülür. Bu durum, bölgede çay tarımının yaygınlaşmasını sağlamıştır.
Buna göre, bir yerdeki ekonomik faaliyetlerin belirlenmesinde aşağıdakilerden hangisi en temel etkendir?
A) Nüfus yoğunluğu B) Coğrafi özellikler ve iklim C) Ulaşım imkanları D) Teknolojik gelişmeler
Çözüm:
Soruda verilen bilgilere göre çözüm adımları şöyledir:
💡 İpucu: Rize'nin yağışlı olması bir iklim özelliğidir.
🌱 Yağışlı iklim sayesinde çay tarımı yapılması, doğanın sunduğu imkanların ekonomiyi şekillendirdiğini gösterir.
✅ Dolayısıyla, ekonomik faaliyetleri belirleyen temel etken coğrafi özellikler ve iklimdir.
👉 Doğru cevap: B şıkkıdır.
Örnek 2:
Erzurum-Kars çevresinde yaz yağışlarıyla yeşeren gür otlaklar ve geniş meralar bulunmaktadır. Bu bölgede yaşayan bir girişimci, doğal şartlara uygun bir iş kurmak istemektedir.
Bu girişimcinin aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisine yönelmesi daha mantıklı olur?
A) Turunçgil tarımı B) Sanayi tesisleri kurmak C) Büyükbaş hayvancılık D) Deniz turizmi
Çözüm:
Çözüm adımlarını inceleyelim:
📌 Erzurum-Kars platosu, Türkiye'nin en yüksek ve en geniş meralarına sahiptir.
🌿 Gür otlaklar, özellikle büyükbaş hayvanların beslenmesi için en uygun ortamı sağlar.
🐄 Bu bölgede hayvancılık faaliyeti, iklim ve bitki örtüsüyle doğrudan ilişkilidir.
✅ Bu nedenle girişimcinin büyükbaş hayvancılık yapması en doğru tercihtir.
👉 Doğru cevap: C şıkkıdır.
Örnek 3:
Antalya'da yaşayan Ahmet Bey, şehrinin güneşli gün sayısının fazla olması ve uzun kıyı şeridine sahip olması nedeniyle bir otel işletmeye karar vermiştir.
Ahmet Bey'in bu kararı almasında Antalya'nın hangi özelliği etkili olmuştur?
A) Yer altı kaynaklarının zenginliği B) Orman varlığının çokluğu C) İklim ve coğrafi konum D) Sanayi kuruluşlarının fazlalığı
Çözüm:
Günlük hayattan bu örneği şu şekilde analiz edebiliriz:
☀️ Güneşli gün sayısı iklimle ilgili bir özelliktir.
🏖️ Kıyı şeridi ise şehrin coğrafi konumu ve yer şekilleriyle ilgilidir.
🏨 Bu iki özellik birleştiğinde turizm faaliyeti için mükemmel bir ortam oluşur.
✅ Ahmet Bey, şehrinin iklim ve coğrafi konum avantajını kullanarak ekonomik kazanç sağlamayı hedeflemiştir.
👉 Doğru cevap: C şıkkıdır.
Örnek 4:
Zonguldak ve çevresinde yerin derinliklerinden çıkarılan taş kömürü, bölge ekonomisinin temelini oluşturur. Bu maden, demir-çelik fabrikalarında enerji kaynağı olarak kullanılır.
Bu bilgilere göre Zonguldak'ta ön plana çıkan ekonomik faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
A) Madencilik B) Ormancılık C) Ticaret D) Tarım
Çözüm:
Sorunun çözümü şu şekildedir:
⛏️ Yer altından değerli kaynakların (kömür, bor, altın vb.) çıkarılmasına madencilik denir.
🏭 Taş kömürü, sanayi için çok önemli bir enerji kaynağıdır.
✅ Zonguldak, Türkiye'nin en önemli taş kömürü yataklarına sahip olduğu için burada temel faaliyet madenciliktir.
👉 Doğru cevap: A şıkkıdır.
Örnek 5:
Bir bölgedeki ekonomik faaliyetler o bölgede yapılan meslekleri de belirler. Aşağıda bazı bölgeler ve bu bölgelerde yaygın olan meslekler eşleştirilmiştir:
I. Karadeniz (Ormanlık alanlar) -> Orman Mühendisi
II. Marmara (Fabrikaların yoğunluğu) -> Sanayi İşçisi
III. Akdeniz (Sıcak iklim ve plajlar) -> Turist Rehberi
IV. İç Anadolu (Geniş düzlükler ve buğday) -> Kaptan
Yukarıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) I B) II C) III D) IV
Çözüm:
Eşleştirmeleri tek tek kontrol edelim:
🌲 I: Karadeniz'de orman çoktur, orman mühendisliği yaygındır. (Doğru)
🏭 II: Marmara'da sanayi gelişmiştir, işçilik yaygındır. (Doğru)
📸 III: Akdeniz'de turizm gelişmiştir, rehberlik yaygındır. (Doğru)
🌾 IV: İç Anadolu denize kıyısı olmayan, bozkırların ve tarımın yaygın olduğu bir yerdir. Kaptanlık mesleği ise denizcilikle ilgilidir.
✅ İç Anadolu'da kaptanlık değil, çiftçilik veya ziraat mühendisliği yaygın olması beklenirdi.
👉 Doğru cevap: D şıkkıdır.
Örnek 6:
Batı Karadeniz'de yer alan Kastamonu ve Bolu gibi illerimizde bitki örtüsü gür ormanlardan oluşur. Bu durum bölgede kereste ve kağıt fabrikalarının kurulmasına olanak sağlamıştır.
Bu illerdeki temel ekonomik faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hayvancılık B) Ormancılık C) Madencilik D) Turizm
Çözüm:
Analiz ve çözüm:
🌳 Bitki örtüsü: Orman.
📄 Üretim: Kereste ve kağıt.
✅ Ormanların ham madde olarak kullanıldığı bu tür ekonomik faaliyetlere ormancılık denir.
👉 Doğru cevap: B şıkkıdır.
Örnek 7:
İstanbul ve İzmir gibi illerimizde ulaşım yolları gelişmiş, limanlar büyük kapasiteye ulaşmıştır. Bu durum, üretilen ürünlerin kolayca alınıp satılmasını sağlar.
Bu şehirlerde ulaşım avantajına bağlı olarak gelişen ekonomik faaliyet hangisidir?
A) Tarım B) Hayvancılık C) Ticaret D) Madencilik
Çözüm:
Adım adım çözüm:
🚢 Limanlar ve ulaşım ağları bir şehrin dış dünya ile bağını kurar.
💰 Ürünlerin alımı, satımı ve dağıtımı faaliyetlerinin bütününe ticaret denir.
✅ İstanbul ve İzmir, ulaşım kolaylığı sayesinde Türkiye'nin en büyük ticaret merkezleri haline gelmiştir.
👉 Doğru cevap: C şıkkıdır.
Örnek 8:
Bir araştırmacı gittiği bölgede şunları gözlemlemiştir:
Yer şekilleri çok engebelidir.
Tarım yapılabilecek düz alanlar kısıtlıdır.
Arıcılık faaliyetleri için uygun bitki çeşitliliği vardır.
Bu araştırmacının bulunduğu ilde halkın geçimini sağlamak için aşağıdakilerden hangisine yönelmesi beklenmez?
A) Arıcılık B) Yayla Turizmi C) Geniş çaplı makineli tarım D) Küçükbaş hayvancılık
Çözüm:
Gözlemleri değerlendirelim:
⛰️ Engebeli yer şekilleri: Makinelerin tarlada çalışmasını zorlaştırır.
🚜 Makineli tarım yapabilmek için arazinin düz ve geniş olması gerekir.
🐝 Arıcılık ve yayla turizmi engebeli ve doğal alanlarda rahatlıkla yapılabilir.
✅ Arazi engebeli olduğu için bu bölgede geniş çaplı makineli tarım yapılması beklenemez.