Mezopotamya Ve Anadolu Medeniyetleri Ders Notu

İnsanlık tarihinin önemli dönemlerinden biri olan eski çağlarda, verimli topraklar ve su kaynakları çevresinde birçok medeniyet kurulmuştur. Bu medeniyetler, günümüzdeki yaşam biçimimizi ve kültürümüzü etkileyen birçok yeniliğe imza atmışlardır.

🌍 Mezopotamya Medeniyetleri

Mezopotamya, "iki nehir arası" anlamına gelir ve Fırat ile Dicle nehirleri arasında kalan bölgeye denir. Bu verimli hilal, birçok büyük medeniyete ev sahipliği yapmıştır.

• Sümerler:
  • Tarihte bilinen ilk medeniyetlerden biridir.
  • MÖ 3500'lerde yazıyı (çivi yazısı) icat etmişlerdir. Bu, tarihin başlangıcı kabul edilir.
  • Tekerleği icat ederek ulaşımda ve ticarette büyük kolaylık sağlamışlardır.
  • Ziggurat adı verilen çok katlı tapınaklar inşa etmişlerdir. Bu yapılar hem ibadethane, hem okul, hem de gözlemevi olarak kullanılmıştır.
  • Ay takvimini ve matematiksel hesaplamaları geliştirmişlerdir.
• Babiller:
  • En önemli hükümdarları Hammurabi'dir. Hammurabi, tarihin ilk yazılı kanunlarından biri olan Hammurabi Kanunları'nı çıkarmıştır. Bu kanunlar, "göze göz, dişe diş" ilkesine dayanır.
  • Mimari alanda gelişmişlerdir. "Babil'in Asma Bahçeleri" ve Babil Kulesi en bilinen eserleridir.
• Asurlar:
  • Anadolu ile ticaret yapmışlar ve Kültepe (Kaniş) gibi ticaret kolonileri kurmuşlardır.
  • Anadolu'ya yazıyı getirerek Anadolu'nun tarih öncesi dönemlerden tarih çağlarına geçmesini sağlamışlardır.
  • Tarihin ilk kütüphanelerinden birini Ninova'da kurmuşlardır.
  • Kara ticareti ve savaşçılıkta oldukça ilerlemişlerdir.

⛰️ Anadolu Medeniyetleri

Anadolu, üç tarafı denizlerle çevrili olması, verimli toprakları ve iklim koşulları sayesinde birçok medeniyete beşiklik etmiştir.

• Hititler:
  • Anadolu'da kurulan ilk büyük devletlerden biridir. Başkentleri Hattuşaş'tır.
  • Mısırlılarla yaptıkları Kadeş Savaşı sonucunda tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması'nı imzalamışlardır (MÖ 1280).
  • Tarih yazıcılığına önem vermişler, "Anal" adı verilen yıllıklar tutmuşlardır. Bu yıllıklar, hem başarıları hem de başarısızlıkları kaydettiği için objektif tarih yazıcılığının ilk örneklerindendir.
  • Pankuş Meclisi adı verilen bir danışma meclisleri vardı. Kraliçeye Tavananna denirdi ve yönetimde söz sahibiydi.
• Frigler:
  • Başkentleri Gordion'dur.
  • Tarım ve hayvancılıkta ileri gitmişlerdir. Tarıma büyük önem vermişler, öküz öldürenin veya saban kıranın ağır cezalar almasını sağlayan kanunlar çıkarmışlardır.
  • Tapates adı verilen halı ve kilimleri ile ünlüdürler.
  • Fibula adı verilen çengelli iğneleri yapmışlardır.
  • Bereket tanrıçası Kibele'ye inanmışlardır.
• Lidyalılar:
  • Başkentleri Sardes'tir.
  • Tarihte parayı icat etmişlerdir (MÖ 7. yüzyıl). Bu sayede takas usulü yerine para ile ticaret kolaylaşmıştır.
  • Anadolu'dan Mezopotamya'ya uzanan Kral Yolu'nu yaparak ticareti geliştirmişlerdir.
  • Paralı askerlik sistemini kullanmışlardır.
• Urartular:
  • Doğu Anadolu'da kurulmuşlardır. Başkentleri Tuşpa (Van)'dır.
  • Madencilikte ve kaya işçiliğinde ustalaşmışlardır.
  • Kaleler, su kanalları ve barajlar inşa etmişlerdir.
  • Ölümden sonra yaşama inanmışlar ve mezarlarını oda şeklinde yapmışlardır.
• İyonlar:
  • Ege Denizi kıyılarında şehir devletleri (site) halinde yaşamışlardır. Efes, Milet, Foça gibi şehirleri vardır.
  • Denizcilik ve kolonicilikte gelişmişlerdir.
  • Şehir devletleri halinde yaşamaları ve yöneticilerin bilime ve sanata önem vermesi nedeniyle özgür düşünce ortamı gelişmiştir.
  • Bilim, sanat ve felsefede önemli gelişmeler kaydetmişlerdir.