📄 5. Sınıf Sosyal Bilgiler: Mezopotamya Ve Anadolu Medeniyetleri Ve Katkıları Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Sümerler, Babiller ve Asurlar gibi Mezopotamya medeniyetlerinin ortak özellikleri şunlardır:
* **Coğrafi Konum:** Hepsi Fırat ve Dicle nehirleri arasında, verimli Mezopotamya topraklarında kurulmuşlardır.
* **Geçim Kaynağı:** Temel geçim kaynakları tarım ve hayvancılıktır. Nehirlerin sulama imkanlarından faydalanmışlardır.
* **Şehir Devletleri:** İlk başlarda şehir devletleri halinde örgütlenmişler, daha sonra büyük krallıklar kurmuşlardır.
* **Yönetim Biçimi:** Genellikle krallar tarafından yönetilmişlerdir.
* **Dini İnanç:** Çok tanrılı inançlara sahiptiler ve Ziggurat adı verilen tapınaklar inşa etmişlerdir.
* **Yazı:** Çivi yazısını kullanmışlardır (Sümerler bulmuş, diğerleri geliştirmiştir).
* **Hukuk:** Kanunlar geliştirmişlerdir (Babillerin Hammurabi Kanunları gibi).
* **Bilim ve Sanat:** Astronomi, matematik gibi bilim dallarında ilerlemişler, mimari ve heykel sanatında önemli eserler vermişlerdir.
Bu medeniyetler, yazı, hukuk, mimari, tarım teknikleri ve bilim alanlarında insanlık tarihine benzer ve önemli katkılar sağlamışlardır.

💡 Çözüm Adımları:

* **Hititler:** Anadolu'da büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. Başkentleri Hattuşa'dır. Mısırlılarla yaptıkları Kadeş Antlaşması tarihin ilk yazılı antlaşmasıdır. Pankuş Meclisi adı verilen bir danışma meclisleri vardı, bu da yönetimde kralın yetkilerini sınırlayan bir yapıydı. Tarım ve hayvancılıkla uğraşmışlar, demir işlemeciliğinde ilerlemişlerdir. Anallar (yıllıklar) tutarak objektif tarih yazıcılığının ilk örneklerini vermişlerdir.
* **Frigler:** Başkentleri Gordion'dur. Özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşmışlar, tarım kanunları çıkarmışlardır (öküz öldürenin, saban kıranın cezası ağır). Dokumacılıkta (tapates halıları) ve maden işlemeciliğinde (fibula - çengelli iğne) ileri gitmişlerdir. Mobilyacılıkta ve ahşap işlemeciliğinde de ustaydılar.
* **Farklılaşan Yönler:** Hititler daha çok askeri ve siyasi alanda güçlü bir imparatorluk kurmuşken, Frigler daha çok tarım, hayvancılık, dokumacılık ve el sanatları alanında öne çıkmışlardır. Hititler yazılı tarihçiliğe (Anallar) önem verirken, Frigler tarım kanunları ve el sanatlarıyla tanınmıştır. Hititlerin yönetiminde Pankuş Meclisi gibi danışma organları varken, Friglerin daha çok kral merkezli bir yönetimi vardı ve tarıma yönelik katı kanunları meşhurdur.

💡 Çözüm Adımları:

Lidyalıların parayı icat etmesi, insanlık tarihinde ve günümüz ticari hayatında devrim niteliğinde bir değişim yaratmıştır.
* **Takas Sisteminin Sonu:** Paradan önce insanlar, ihtiyaçlarını takas sistemiyle karşılıyordu (örneğin, buğday karşılığı koyun). Bu sistemde değer ölçüsü ve eşitlik sorunu yaşanıyordu. Para, bu sorunları ortadan kaldırarak ortak bir değişim aracı oldu.
* **Ticaretin Kolaylaşması ve Hızlanması:** Para sayesinde alım satım işlemleri çok daha kolay ve hızlı hale geldi. İnsanlar, mallarını parayla satıp, istedikleri diğer malları parayla satın alabildi. Bu durum, ticaretin yaygınlaşmasını sağladı.
* **Ekonomik Gelişim:** Paranın icadı, ekonomik büyümeyi ve gelişimi hızlandırdı. Tüccarların daha uzak bölgelerle ticaret yapabilmesi, pazarların büyümesi ve ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesi sağlandı.
* **Değer Saklama ve Biriktirme:** Para, bir değer saklama aracı olarak kullanılabildiği için insanlar zenginliklerini daha kolay biriktirebildi.
* **Günümüzdeki Etkisi:** Günümüzde bankacılık, kredi sistemleri, uluslararası ticaret ve modern ekonomik sistemler, Lidyalıların icat ettiği paranın üzerine inşa edilmiştir. Nakit para, kredi kartları, dijital paralar gibi tüm ödeme araçları, paranın evrimleşmiş halleridir ve ticari hayatımızın vazgeçilmez bir parçasıdır. Kısacası, Lidyalıların parayı bulması, modern ekonominin temelini atmıştır.