🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Sosyal Bilgiler
💡 5. Sınıf Sosyal Bilgiler: Ekonomik Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Sosyal Bilgiler: Ekonomik Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💰 Bir çiftçi, tarlasında yetiştirdiği domatesleri pazarda satmaktadır. 1 kilogram domatesi 15 TL'den sattığında, bir günde toplam 300 TL gelir elde ediyor. Bu çiftçinin bir günde kaç kilogram domates sattığını hesaplayalım.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için bölme işlemini kullanacağız.
- Toplam geliri (300 TL), kilogram fiyatına (15 TL) bölerek satılan domates miktarını bulabiliriz.
- Hesaplama: 300 TL / 15 TL/kg
- Sonuç: 20 kilogram domates satılmıştır.
Örnek 2:
🏠 Aile bütçesi, bir ailenin belirli bir dönemde elde ettiği gelir ve yaptığı harcamaların planlanmasıdır. Aile gelirleri 5000 TL, giderleri ise 4000 TL ise, aile bütçesinde ne kadar artış (para kalanı) olur?
Çözüm:
Aile bütçesindeki artışı bulmak için gelirden gideri çıkarmalıyız.
- Gelir: 5000 TL
- Gider: 4000 TL
- Artış: Gelir - Gider
- Hesaplama: 5000 TL - 4000 TL
- Sonuç: 1000 TL
Örnek 3:
🛒 Bir market, bir paket makarnayı 5 TL'den satmaktadır. Market, bir günde 150 paket makarna satmıştır. Bu satıştan elde edilen toplam gelirin yarısı, ürünlerin maliyetini karşılamaktadır. Maliyetin ne kadar olduğunu bulalım.
Çözüm:
Önce toplam geliri, sonra da maliyeti hesaplayacağız.
- Bir paket makarnanın fiyatı: 5 TL
- Satılan paket sayısı: 150 adet
- Toplam gelir: 5 TL/paket * 150 paket
- Toplam gelir: 750 TL
- Maliyet, toplam gelirin yarısıdır: 750 TL / 2
- Maliyet: 375 TL
Örnek 4:
🚌 Okula gitmek için her gün otobüse binen Ayşe, otobüs biletinin fiyatının 3 TL olduğunu biliyor. Ayşe, bir hafta boyunca (5 iş günü) okula gidip geldiğinde otobüse toplam kaç TL harcar?
Çözüm:
Ayşe'nin bir haftalık otobüs masrafını hesaplayalım.
- Tek yön bilet fiyatı: 3 TL
- Gidiş-dönüş için günlük masraf: 3 TL * 2 = 6 TL
- Bir haftadaki iş günü sayısı: 5 gün
- Toplam harcama: 6 TL/gün * 5 gün
- Toplam harcama: 30 TL
Örnek 5:
🏭 Bir fabrika, bir ayda 10.000 adet oyuncak üretmektedir. Üretilen her oyuncağın maliyeti 20 TL'dir. Bu oyuncakların tamamı tanesi 35 TL'den satılırsa, fabrikanın bir aylık toplam karı ne kadar olur?
Çözüm:
Kar oranını bulmak için önce toplam maliyeti ve toplam geliri hesaplamalıyız.
- Üretilen oyuncak sayısı: 10.000 adet
- Bir oyuncağın maliyeti: 20 TL
- Toplam maliyet: 10.000 adet * 20 TL/adet = 200.000 TL
- Bir oyuncağın satış fiyatı: 35 TL
- Toplam gelir: 10.000 adet * 35 TL/adet = 350.000 TL
- Toplam kar: Toplam Gelir - Toplam Maliyet
- Toplam kar: 350.000 TL - 200.000 TL = 150.000 TL
Örnek 6:
💡 Bir manav, elmaların kilosunu 10 TL'den satmayı planlıyor. Ancak elmaların bir kısmı çürüyünce, kalan elmaları kilosunu 8 TL'den satmak zorunda kalıyor. Başlangıçta 50 kg elması olan manav, bu satıştan 100 TL zarar ettiğine göre, başlangıçta kaç kg elmayı daha yüksek fiyattan satabilirdi?
Çözüm:
Bu soruyu adım adım çözmek için öncelikle beklenen geliri, sonra gerçek geliri ve zarar miktarını hesaplayacağız.
- Başlangıçtaki elma miktarı: 50 kg
- Planlanan satış fiyatı: 10 TL/kg
- Beklenen toplam gelir: 50 kg * 10 TL/kg = 500 TL
- Zarar miktarı: 100 TL
- Gerçekleşen toplam gelir: Beklenen Gelir - Zarar = 500 TL - 100 TL = 400 TL
- Gerçekleşen satış fiyatı: 8 TL/kg
- Satılan elma miktarı: Gerçekleşen Gelir / Gerçekleşen Satış Fiyatı = 400 TL / 8 TL/kg = 50 kg
- Bu durumda manav tüm elmaları 8 TL'den satmış olmalı ki 400 TL gelir elde etsin.
- Eğer tüm elmaları 10 TL'den satabilseydi 500 TL geliri olacaktı.
- Zarar etmemesi için satması gereken miktar: 500 TL (beklenen gelir) / 10 TL/kg (satış fiyatı) = 50 kg.
- Manavın zarar etmemesi için satması gereken miktar ile sattığı miktar arasındaki farkı bulmalıyız.
- Ancak soruda "kalan elmaları kilosunu 8 TL'den satmak zorunda kalıyor" deniyor. Bu, tüm elmaları 8 TL'den sattığı anlamına gelir.
- Eğer tüm elmaları 8 TL'den satıp 100 TL zarar ediyorsa, maliyeti 400 TL + 100 TL = 500 TL'dir.
- Bu durumda maliyet fiyatı 500 TL / 50 kg = 10 TL/kg olur.
- Yani manavın maliyeti 10 TL/kg imiş.
- Eğer maliyet 10 TL/kg ise ve 10 TL'den satarsa zarar etmez.
- Sorunun kurgusunda bir tutarsızlık var. Varsayalım ki manavın maliyeti 8 TL/kg olsun.
- Eğer maliyet 8 TL/kg ise ve 50 kg elması varsa, toplam maliyeti 50 kg * 8 TL/kg = 400 TL olur.
- Eğer 10 TL'den satsaydı 500 TL geliri olurdu, 100 TL kar ederdi.
- Eğer 8 TL'den satarsa 400 TL geliri olur, yani zarar etmez (maliyeti karşılar).
- Soruyu tekrar yorumlayalım: Başlangıçta 50 kg elması var. Kilosunu 10 TL'den satmayı planlıyor. Bir miktar elma çürüyor. Kalan elmaları 8 TL'den satıyor ve 100 TL zarar ediyor.
- Gerçekleşen gelir = 400 TL (yukarıda hesaplandı).
- Bu 400 TL, maliyetin 100 TL eksiği. Yani maliyet 500 TL.
- 50 kg elmanın maliyeti 500 TL ise, kg başına maliyet 500 TL / 50 kg = 10 TL'dir.
- Eğer maliyet 10 TL ise ve 10 TL'den satmayı planlıyorsa, zarar etmez.
- Sorudaki "bir kısmı çürüyünce" ifadesi önemli. Diyelim ki çürüyen miktar 'x' kg olsun.
- Satılan miktar: 50 - x kg
- Gerçekleşen gelir: (50 - x) kg * 8 TL/kg = 400 TL - 8x TL
- Bu gelir, maliyetten 100 TL eksik.
- Maliyet: 50 kg * 10 TL/kg = 500 TL (Eğer maliyet 10 TL ise)
- O zaman: 400 TL - 8x TL = 500 TL - 100 TL = 400 TL
- Bu durumda 400 TL - 8x TL = 400 TL olur. Bu da 8x = 0 demektir. Yani x = 0. Bu da çürük yok demek.
- Soruyu şu şekilde düzeltelim: Manavın maliyeti 6 TL/kg olsun.
- Toplam maliyet: 50 kg * 6 TL/kg = 300 TL
- Planlanan gelir (10 TL'den): 50 kg * 10 TL/kg = 500 TL. Bu durumda 200 TL kar bekleniyordu.
- Satılan miktar (50-x) kg. Satış fiyatı 8 TL/kg.
- Gerçekleşen gelir: (50-x) * 8 TL
- Zarar: 100 TL.
- Yani: Maliyet - Gerçekleşen Gelir = Zarar
- 300 TL - (50-x) * 8 TL = 100 TL
- 300 TL - 400 TL + 8x TL = 100 TL
- 8x TL - 100 TL = 100 TL
- 8x TL = 200 TL
- x = 200 / 8 = 25 kg.
- Demek ki 25 kg elma çürümüş.
- Satılan elma miktarı: 50 kg - 25 kg = 25 kg.
- Bu 25 kg elmayı 8 TL'den satmış. Geliri: 25 kg * 8 TL/kg = 200 TL.
- Maliyeti 300 TL idi. 200 TL gelir ile 100 TL zarar eder. Bu doğru.
- Soru: "Başlangıçta kaç kg elmayı daha yüksek fiyattan satabilirdi?"
- Bu soru, "kaç kg elma çürümüştür?" sorusuna denk geliyor.
- Yani 25 kg elma çürümüştür. Bu 25 kg elmayı 10 TL'den satabilseydi, zarar etmezdi.
Örnek 7:
📱 Akıllı telefonunuzun fiyatı 10.000 TL'dir. Eğer bu telefonun fiyatına %10 zam gelirse, yeni fiyatı ne olur?
Çözüm:
Zam miktarını hesaplayıp ana fiyata ekleyeceğiz.
- Telefonun mevcut fiyatı: 10.000 TL
- Zam oranı: %10
- Zam miktarı: 10.000 TL * (10 / 100)
- Zam miktarı: 1.000 TL
- Yeni fiyat: Mevcut Fiyat + Zam Miktarı
- Yeni fiyat: 10.000 TL + 1.000 TL
- Yeni fiyat: 11.000 TL
Örnek 8:
🍞 Bir fırın, sabah 200 adet ekmek satmıştır. Öğleden sonra ise 150 adet daha satmıştır. Fırının gün boyunca toplam kaç adet ekmek sattığını hesaplayalım.
Çözüm:
Toplam ekmek sayısını bulmak için sabah ve öğleden sonra satılan ekmek sayılarını toplamalıyız.
- Sabah satılan ekmek sayısı: 200 adet
- Öğleden sonra satılan ekmek sayısı: 150 adet
- Toplam satılan ekmek sayısı: 200 + 150
- Toplam satılan ekmek sayısı: 350 adet
Örnek 9:
📚 Bir kitapçı, bir romanı 40 TL'den satmaktadır. Bir ayda 50 adet roman satmıştır. Eğer romanların maliyeti tanesi 25 TL ise, kitapçının bu satıştan elde ettiği toplam karı hesaplayalım.
Çözüm:
Kar oranını bulmak için önce toplam maliyeti ve toplam geliri hesaplayacağız.
- Satılan roman sayısı: 50 adet
- Bir romanın satış fiyatı: 40 TL
- Toplam gelir: 50 adet * 40 TL/adet = 2000 TL
- Bir romanın maliyeti: 25 TL
- Toplam maliyet: 50 adet * 25 TL/adet = 1250 TL
- Toplam kar: Toplam Gelir - Toplam Maliyet
- Toplam kar: 2000 TL - 1250 TL = 750 TL
Örnek 10:
🚗 Bir araba, 100 kilometrede ortalama 8 litre benzin tüketmektedir. Eğer bir depoda 40 litre benzin varsa, bu araba tam depoyla kaç kilometre yol gidebilir?
Çözüm:
Arabanın tam depoyla gidebileceği mesafeyi hesaplayalım.
- Benzin tüketimi: 100 km'de 8 litre
- Depodaki benzin miktarı: 40 litre
- 1 litre benzinle kaç kilometre gidileceğini bulalım: 100 km / 8 litre = 12.5 km/litre
- Tam depoyla gidilebilecek mesafe: 40 litre * 12.5 km/litre
- Gidilebilecek mesafe: 500 km
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-sosyal-bilgiler-ekonomik/sorular