📄 5. Sınıf Sosyal Bilgiler: Demokrasi ve cumhuriyetin temel özellikleri Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Demokrasi, halkın kendi egemenliğini kullanarak yönetimde söz sahibi olduğu bir yönetim şeklidir. Bu yönetim şeklinde, halk kendi temsilcilerini seçim yoluyla belirler ve bu temsilciler aracılığıyla ülkeyi yönetir. Demokrasinin olduğu bir toplumda vatandaşların sahip olması gereken bazı sorumluluklar vardır. Bunlardan başlıcaları:



1. Oy Kullanma Sorumluluğu: Vatandaşlar, seçimlerde oy kullanarak kendi temsilcilerini seçme hakkını kullanmalı ve bu sorumluluğu yerine getirmelidir.

2. Bilgi Sahibi Olma: Vatandaşlar, ülkenin yönetimi, siyasi gelişmeler ve adaylar hakkında bilgi sahibi olmalı, bilinçli kararlar vermelidir.

3. Katılım: Vatandaşlar, yerel veya ulusal düzeyde yönetim süreçlerine aktif olarak katılmalı, görüşlerini dile getirmelidir.

4. Saygı: Farklı görüşlere ve düşüncelere saygı göstermeli, demokratik tartışma kültürünü benimsemelidir.

5. Kanunlara Uyma: Demokrasinin temelini oluşturan kanunlara ve kurallara uymalıdır.

💡 Çözüm Adımları:

Cumhuriyet yönetiminin temel özellikleri şunlardır:



1. Milli Egemenlik: Egemenlik (yönetme gücü) kaynağını doğrudan milletten alır. Halk, bu gücü seçimler aracılığıyla kullanır.

2. Seçimle Belirlenme: Devlet başkanı (Cumhurbaşkanı) ve diğer yöneticiler belirli süreler için seçimle iş başına gelir.

3. Temel Hak ve Özgürlüklerin Güvencesi: Vatandaşların temel hak ve özgürlükleri (yaşama hakkı, eğitim hakkı, ifade özgürlüğü vb.) anayasa ve kanunlarla güvence altına alınır.

4. Hukukun Üstünlüğü: Herkes kanun önünde eşittir ve devlet yönetimi de kanunlara tabidir.

5. Çoğulculuk: Farklı siyasi görüşlerin ve düşüncelerin bir arada var olmasına olanak tanır.



Bu özellikler önemlidir çünkü cumhuriyet, halkın kendi kendini yönetmesini sağlar, bireysel hak ve özgürlükleri korur, adaleti ve eşitliği tesis eder. Tek kişinin veya grubun sınırsız güce sahip olmasını engeller ve devlet yönetiminde şeffaflığı teşvik eder.

💡 Çözüm Adımları:

Demokrasi ve cumhuriyet, birbiriyle yakından ilişkili iki kavramdır. Demokrasi genel olarak 'halkın egemenliği' anlamına gelirken, cumhuriyet bu egemenliğin nasıl kullanılacağını belirleyen bir yönetim şeklidir. Yani cumhuriyet, demokrasinin uygulanma biçimlerinden biridir.



Örnek: Türkiye Cumhuriyeti, hem demokratik hem de cumhuriyetçi bir ülkedir. Türkiye'de egemenlik kayıtsız şartsız milletindir (demokrasi). Millet, bu egemenliği belirli sürelerle seçtiği Cumhurbaşkanı ve milletvekilleri aracılığıyla kullanır (cumhuriyet). Seçimler serbest ve adil yapılır, vatandaşların temel hak ve özgürlükleri anayasa ile güvence altına alınmıştır.



Demokrasi ve cumhuriyetin bir arada bulunması gereklidir çünkü:



* Demokrasi, cumhuriyetin temelini oluşturur: Halkın yönetme gücü olmadan cumhuriyetin anlamı kalmaz.

* Cumhuriyet, demokrasinin güvencesidir: Cumhuriyet yönetimi, halk egemenliğinin seçimler yoluyla kullanılmasını sağlayarak demokrasinin kalıcı olmasını ve korunmasını sağlar. Tek kişinin veya grubun yönetimi ele geçirmesini engeller.