💡 5. Sınıf Matematik: Eşitliğin konumu Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıdaki eşitlikte verilmeyen sayıyı bulunuz:
\[ 15 + x = 25 \]
Çözüm ve Açıklama
Bu tür eşitliklerde, eşitliğin her iki tarafının da dengede olması gerektiğini unutmamalıyız.
Eşitliğin sol tarafı 15 ile verilmeyen sayının toplamıdır.
Eşitliğin sağ tarafı ise 25'tir.
Verilmeyen sayıyı bulmak için, eşitliğin sağ tarafından sol tarafındaki bilinen sayıyı (15) çıkarabiliriz.
Yani, \( x = 25 - 15 \)
Bu durumda, \( x = 10 \) olur.
💡 Eşitliğin her iki tarafına aynı sayıyı ekleyip çıkarabiliriz. Burada 15'i eşitliğin sağ tarafına attığımızda işaret değiştirir, bu da aslında eşitliğin her iki tarafından 15 çıkarmakla aynı şeydir.
✅ Sonuç: Verilmeyen sayı 10'dur.
2
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Verilmeyen sayıyı bularak eşitliği tamamlayalım:
\[ y - 8 = 12 \]
Çözüm ve Açıklama
Bu eşitlikte, bir sayıdan 8 çıkarıldığında 12 elde edildiği söyleniyor.
Verilmeyen sayıyı (y) bulmak için, eşitliğin sağ tarafındaki 12'ye, eşitliğin sol tarafından çıkarılan 8'i eklemeliyiz.
Yani, \( y = 12 + 8 \)
Bu durumda, \( y = 20 \) olur.
👉 Eşitliğin karşı tarafına geçerken sayılar işaret değiştirir. -8, diğer tarafa +8 olarak geçer.
✅ Sonuç: Verilmeyen sayı 20'dir.
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Çarpma işlemi içeren bir eşitlikte verilmeyen sayıyı bulalım:
\[ 5 \times z = 40 \]
Çözüm ve Açıklama
Bu eşitlikte, 5 ile verilmeyen bir sayının çarpımının 40 olduğu belirtiliyor.
Verilmeyen sayıyı (z) bulmak için, eşitliğin sağındaki 40'ı, solundaki çarpım durumunda olan 5'e bölmeliyiz.
Yani, \( z = 40 \div 5 \)
Bu durumda, \( z = 8 \) olur.
💡 Çarpma işleminin tersi bölme işlemidir. Eşitliğin bir tarafındaki çarpım durumundaki sayı, diğer tarafa bölme olarak geçer.
✅ Sonuç: Verilmeyen sayı 8'dir.
4
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bölme işlemi içeren eşitlikte verilmeyen sayıyı bulunuz:
\[ t \div 3 = 7 \]
Çözüm ve Açıklama
Bu eşitlikte, bir sayının 3'e bölümünün 7 olduğu söyleniyor.
Verilmeyen sayıyı (t) bulmak için, eşitliğin sağındaki 7 ile solundaki bölme durumunda olan 3'ü çarpmalıyız.
Yani, \( t = 7 \times 3 \)
Bu durumda, \( t = 21 \) olur.
👉 Bölme işleminin tersi çarpma işlemidir. Eşitliğin bir tarafındaki bölme durumundaki sayı, diğer tarafa çarpım olarak geçer.
✅ Sonuç: Verilmeyen sayı 21'dir.
5
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Ayşe'nin kumbarasında bir miktar parası vardı. Kumbarasına 15 TL daha koyduğunda toplam 50 TL'si oldu. Ayşe'nin başlangıçta kumbarasında kaç TL'si vardı?
Çözüm ve Açıklama
Bu problemi bir eşitlik kurarak çözebiliriz:
Ayşe'nin başlangıçtaki parasını bir değişkenle temsil edelim, örneğin 'p'.
Kumbarasına 15 TL daha koyduğunda parası \( p + 15 \) olur.
Toplam parası 50 TL olduğuna göre, eşitliğimiz şu şekilde olur: \( p + 15 = 50 \)
Şimdi verilmeyen sayıyı (p) bulmak için eşitliği çözelim:
\( p = 50 - 15 \)
\( p = 35 \)
💡 Günlük hayattaki problemleri matematiksel eşitliklere dönüştürmek, çözümü kolaylaştırır.
✅ Sonuç: Ayşe'nin başlangıçta kumbarasında 35 TL'si vardı.
6
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir çiftlikte bulunan koyunların her birinin 4 ayağı vardır. Eğer çiftlikte toplam 36 ayak varsa, bu çiftlikte kaç koyun vardır?
Çözüm ve Açıklama
Bu problemi bir eşitlik kurarak çözebiliriz:
Çiftlikteki koyun sayısını bir değişkenle temsil edelim, örneğin 'k'.
Her koyunun 4 ayağı olduğuna göre, toplam ayak sayısı \( k \times 4 \) olur.
Toplam ayak sayısı 36 olduğuna göre, eşitliğimiz şu şekilde olur: \( k \times 4 = 36 \)
Şimdi verilmeyen sayıyı (k) bulmak için eşitliği çözelim:
\( k = 36 \div 4 \)
\( k = 9 \)
👉 Ayak sayısını bilerek koyun sayısını bulmak için toplam ayak sayısını bir koyunun ayak sayısına bölmemiz gerekir.
✅ Sonuç: Çiftlikte 9 koyun vardır.
7
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Mehmet, bakkaldan 3 adet aynı fiyattaki kalemi 12 TL'ye aldı. Buna göre bir kalemin fiyatı kaç TL'dir?
Çözüm ve Açıklama
Bu durumu bir eşitlik ile ifade edelim:
Bir kalemin fiyatını 'f' ile gösterelim.
Mehmet 3 kalem aldığına göre, ödediği toplam para \( 3 \times f \) olur.
Toplam ödediği miktar 12 TL olduğuna göre, eşitliğimiz şöyledir: \( 3 \times f = 12 \)
Bir kalemin fiyatını bulmak için:
\( f = 12 \div 3 \)
\( f = 4 \)
💡 Günlük alışverişlerde de bilinmeyenleri bulmak için eşitliklerden yararlanabiliriz.
✅ Sonuç: Bir kalemin fiyatı 4 TL'dir.
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Elinde 20 adet şeker bulunan Zeynep, bu şekerleri arkadaşlarına eşit olarak paylaştırmak istiyor. Eğer her arkadaşına 5 şeker verirse, kaç arkadaşına şeker dağıtmış olur?
Çözüm ve Açıklama
Bu problemi bir eşitlik ile çözebiliriz:
Zeynep'in şeker dağıttığı arkadaş sayısını 'a' ile gösterelim.
Her arkadaşına 5 şeker verdiğine göre, dağıttığı toplam şeker sayısı \( a \times 5 \) olur.
Toplamda 20 şekeri olduğuna göre, eşitliğimiz şöyledir: \( a \times 5 = 20 \)
Dağıttığı arkadaş sayısını bulmak için:
\( a = 20 \div 5 \)
\( a = 4 \)
👉 Elindeki toplam miktarı, bir kişiye düşen miktara bölerek kaç kişiye dağıttığını bulabiliriz.
✅ Sonuç: Zeynep 4 arkadaşına şeker dağıtmış olur.
5. Sınıf Matematik: Eşitliğin konumu Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki eşitlikte verilmeyen sayıyı bulunuz:
\[ 15 + x = 25 \]
Çözüm:
Bu tür eşitliklerde, eşitliğin her iki tarafının da dengede olması gerektiğini unutmamalıyız.
Eşitliğin sol tarafı 15 ile verilmeyen sayının toplamıdır.
Eşitliğin sağ tarafı ise 25'tir.
Verilmeyen sayıyı bulmak için, eşitliğin sağ tarafından sol tarafındaki bilinen sayıyı (15) çıkarabiliriz.
Yani, \( x = 25 - 15 \)
Bu durumda, \( x = 10 \) olur.
💡 Eşitliğin her iki tarafına aynı sayıyı ekleyip çıkarabiliriz. Burada 15'i eşitliğin sağ tarafına attığımızda işaret değiştirir, bu da aslında eşitliğin her iki tarafından 15 çıkarmakla aynı şeydir.
✅ Sonuç: Verilmeyen sayı 10'dur.
Örnek 2:
Verilmeyen sayıyı bularak eşitliği tamamlayalım:
\[ y - 8 = 12 \]
Çözüm:
Bu eşitlikte, bir sayıdan 8 çıkarıldığında 12 elde edildiği söyleniyor.
Verilmeyen sayıyı (y) bulmak için, eşitliğin sağ tarafındaki 12'ye, eşitliğin sol tarafından çıkarılan 8'i eklemeliyiz.
Yani, \( y = 12 + 8 \)
Bu durumda, \( y = 20 \) olur.
👉 Eşitliğin karşı tarafına geçerken sayılar işaret değiştirir. -8, diğer tarafa +8 olarak geçer.
✅ Sonuç: Verilmeyen sayı 20'dir.
Örnek 3:
Çarpma işlemi içeren bir eşitlikte verilmeyen sayıyı bulalım:
\[ 5 \times z = 40 \]
Çözüm:
Bu eşitlikte, 5 ile verilmeyen bir sayının çarpımının 40 olduğu belirtiliyor.
Verilmeyen sayıyı (z) bulmak için, eşitliğin sağındaki 40'ı, solundaki çarpım durumunda olan 5'e bölmeliyiz.
Yani, \( z = 40 \div 5 \)
Bu durumda, \( z = 8 \) olur.
💡 Çarpma işleminin tersi bölme işlemidir. Eşitliğin bir tarafındaki çarpım durumundaki sayı, diğer tarafa bölme olarak geçer.
✅ Sonuç: Verilmeyen sayı 8'dir.
Örnek 4:
Bölme işlemi içeren eşitlikte verilmeyen sayıyı bulunuz:
\[ t \div 3 = 7 \]
Çözüm:
Bu eşitlikte, bir sayının 3'e bölümünün 7 olduğu söyleniyor.
Verilmeyen sayıyı (t) bulmak için, eşitliğin sağındaki 7 ile solundaki bölme durumunda olan 3'ü çarpmalıyız.
Yani, \( t = 7 \times 3 \)
Bu durumda, \( t = 21 \) olur.
👉 Bölme işleminin tersi çarpma işlemidir. Eşitliğin bir tarafındaki bölme durumundaki sayı, diğer tarafa çarpım olarak geçer.
✅ Sonuç: Verilmeyen sayı 21'dir.
Örnek 5:
Ayşe'nin kumbarasında bir miktar parası vardı. Kumbarasına 15 TL daha koyduğunda toplam 50 TL'si oldu. Ayşe'nin başlangıçta kumbarasında kaç TL'si vardı?
Çözüm:
Bu problemi bir eşitlik kurarak çözebiliriz:
Ayşe'nin başlangıçtaki parasını bir değişkenle temsil edelim, örneğin 'p'.
Kumbarasına 15 TL daha koyduğunda parası \( p + 15 \) olur.
Toplam parası 50 TL olduğuna göre, eşitliğimiz şu şekilde olur: \( p + 15 = 50 \)
Şimdi verilmeyen sayıyı (p) bulmak için eşitliği çözelim:
\( p = 50 - 15 \)
\( p = 35 \)
💡 Günlük hayattaki problemleri matematiksel eşitliklere dönüştürmek, çözümü kolaylaştırır.
✅ Sonuç: Ayşe'nin başlangıçta kumbarasında 35 TL'si vardı.
Örnek 6:
Bir çiftlikte bulunan koyunların her birinin 4 ayağı vardır. Eğer çiftlikte toplam 36 ayak varsa, bu çiftlikte kaç koyun vardır?
Çözüm:
Bu problemi bir eşitlik kurarak çözebiliriz:
Çiftlikteki koyun sayısını bir değişkenle temsil edelim, örneğin 'k'.
Her koyunun 4 ayağı olduğuna göre, toplam ayak sayısı \( k \times 4 \) olur.
Toplam ayak sayısı 36 olduğuna göre, eşitliğimiz şu şekilde olur: \( k \times 4 = 36 \)
Şimdi verilmeyen sayıyı (k) bulmak için eşitliği çözelim:
\( k = 36 \div 4 \)
\( k = 9 \)
👉 Ayak sayısını bilerek koyun sayısını bulmak için toplam ayak sayısını bir koyunun ayak sayısına bölmemiz gerekir.
✅ Sonuç: Çiftlikte 9 koyun vardır.
Örnek 7:
Mehmet, bakkaldan 3 adet aynı fiyattaki kalemi 12 TL'ye aldı. Buna göre bir kalemin fiyatı kaç TL'dir?
Çözüm:
Bu durumu bir eşitlik ile ifade edelim:
Bir kalemin fiyatını 'f' ile gösterelim.
Mehmet 3 kalem aldığına göre, ödediği toplam para \( 3 \times f \) olur.
Toplam ödediği miktar 12 TL olduğuna göre, eşitliğimiz şöyledir: \( 3 \times f = 12 \)
Bir kalemin fiyatını bulmak için:
\( f = 12 \div 3 \)
\( f = 4 \)
💡 Günlük alışverişlerde de bilinmeyenleri bulmak için eşitliklerden yararlanabiliriz.
✅ Sonuç: Bir kalemin fiyatı 4 TL'dir.
Örnek 8:
Elinde 20 adet şeker bulunan Zeynep, bu şekerleri arkadaşlarına eşit olarak paylaştırmak istiyor. Eğer her arkadaşına 5 şeker verirse, kaç arkadaşına şeker dağıtmış olur?
Çözüm:
Bu problemi bir eşitlik ile çözebiliriz:
Zeynep'in şeker dağıttığı arkadaş sayısını 'a' ile gösterelim.
Her arkadaşına 5 şeker verdiğine göre, dağıttığı toplam şeker sayısı \( a \times 5 \) olur.
Toplamda 20 şekeri olduğuna göre, eşitliğimiz şöyledir: \( a \times 5 = 20 \)
Dağıttığı arkadaş sayısını bulmak için:
\( a = 20 \div 5 \)
\( a = 4 \)
👉 Elindeki toplam miktarı, bir kişiye düşen miktara bölerek kaç kişiye dağıttığını bulabiliriz.