💡 5. Sınıf Matematik: Araştırma soruları Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıda verilen ifadelerden hangisi bir araştırma sorusudur?
A) Türkiye'nin en yüksek dağı hangisidir?
B) Okulumuzdaki \( 5. \) sınıf öğrencilerinin en sevdiği dondurma çeşidi hangisidir?
Çözüm ve Açıklama
Bir sorunun araştırma sorusu olabilmesi için belirli bir gruba yöneltilmesi ve toplanan verilerin kişiden kişiye değişebilmesi gerekir.
A şıkkı: Bu sorunun tek bir cevabı vardır (Ağrı Dağı) ve bu cevap kişiden kişiye değişmez. Bu nedenle bir araştırma sorusu değildir.
B şıkkı: Bu soru belirli bir gruba (\( 5. \) sınıf öğrencileri) yöneltilmiştir. Alınacak cevaplar (çikolatalı, vanilyalı, çilekli vb.) kişiden kişiye değişebilir.
✅ Doğru cevap B şıkkıdır.
2
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bir araştırmacı, "Mahallemizdeki çocukların en çok oynadığı oyunlar nelerdir?" sorusuna cevap aramaktadır.
Bu araştırmacı, verileri hangi gruptan toplamalıdır?
Çözüm ve Açıklama
Araştırma sorularında verinin kimden toplanacağı, sorunun içeriğine göre belirlenir.
Soru "mahalledeki çocuklar" ile ilgilidir.
Bu durumda araştırmacı, verileri mahallede yaşayan çocuklardan toplamalıdır.
Eğer veriler mahalledeki yaşlılardan veya başka bir mahalledeki çocuklardan toplansaydı, araştırma amacına ulaşamazdı.
📌 Not: Veri toplanan gruba "örneklem" veya "hedef kitle" denir.
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir okul kantini işletmecisi, öğrencilerin sağlıklı beslenmesi için menüye yeni meyveler eklemek istiyor. İşletmecinin hazırlayacağı uygun bir araştırma sorusu ne olabilir?
Çözüm ve Açıklama
Kantin işletmecisinin amacına uygun bir araştırma sorusu şu özelliklere sahip olmalıdır:
Hedef grubu (öğrencileri) kapsamalıdır.
Birden fazla verinin toplanmasına izin vermelidir.
👉 Örnek Araştırma Sorusu: "Okulumuzdaki öğrencilerin kantinde en çok görmek istediği meyve çeşidi hangisidir?"
Bu soru sayesinde işletmeci; elma, muz, portakal gibi farklı cevaplar alarak bir veri seti oluşturabilir.
4
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Bir belediye başkanı, ilçeye yeni bir kütüphane yaptırmayı planlıyor. Kütüphanenin içine hangi tür kitapların daha çok konulacağına karar vermek için halka bir soru sormak istiyor.
Belediye başkanının izlemesi gereken araştırma basamaklarını sıralayınız.
Çözüm ve Açıklama
Belediye başkanı bilimsel bir araştırma için şu adımları izlemelidir:
Araştırma sorusunu belirlemek: "İlçemizde yaşayan vatandaşların en çok okuduğu kitap türleri nelerdir?"
Veri toplanacak grubu seçmek: İlçede yaşayan farklı yaş gruplarındaki vatandaşlar.
Veri toplama yöntemini belirlemek: Anket yapmak veya yüz yüze görüşmek.
Verileri toplamak ve düzenlemek: Alınan cevapları gruplandırarak (Roman, Tarih, Bilim vb.) sayılarını belirlemek.
✅ Bu adımlar sonucunda en çok tercih edilen kitap türleri kütüphaneye daha fazla eklenebilir.
5
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki sorulardan hangisi bir araştırma sorusu değildir? Nedenini açıklayınız.
I. Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği renkler nelerdir?
II. Okul müdürümüzün en sevdiği renk hangisidir?
Çözüm ve Açıklama
İki ifadeyi karşılaştıralım:
I. İfade: Bir gruba (sınıf öğrencileri) sorulmuştur ve çok sayıda farklı cevap alınabilir. Bu bir araştırma sorusudur.
II. İfade: Sadece tek bir kişiye (okul müdürü) sorulmuştur. Alınacak cevap tek bir veridir.
⚠️ Bir sorunun araştırma sorusu olabilmesi için tek bir kişiye değil, bir gruba yönelik olması gerekir. Bu yüzden II. ifade bir araştırma sorusu değildir.
6
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir teknoloji mağazası, \( 10-15 \) yaş arası çocukların en çok hangi teknolojik aleti kullandığını merak ediyor. Mağaza sahibi bu amaçla bir anket hazırlıyor.
Ankette yer alan "Günde kaç saat tablet kullanıyorsunuz?" sorusu bir araştırma sorusu mudur? Neden?
Çözüm ve Açıklama
Evet, bu bir araştırma sorusudur. Sebepleri şunlardır:
Belirli bir grup: \( 10-15 \) yaş arası çocuklar hedef alınmıştır.
Değişken veri: Her çocuk farklı sürelerde ( \( 1 \) saat, \( 3 \) saat, \( 30 \) dakika vb.) tablet kullanabilir.
Amaç: Elde edilen verilerle çocukların teknoloji kullanım alışkanlıkları hakkında genel bir sonuca varılabilir.
💡 Bu tür sorular, sayısal veriler toplamak için oldukça kullanışlıdır.
7
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir araştırmacı, "Okulumuzdaki \( 5. \) sınıf ve \( 6. \) sınıf öğrencilerinin en sevdiği spor dalları nelerdir?" sorusunu soruyor.
Bu araştırma sorusunun diğerlerinden farkı nedir?
Çözüm ve Açıklama
Bu soru, iki farklı grubu karşılaştırmaya yönelik bir araştırma sorusudur.
Birinci grup: \( 5. \) sınıf öğrencileri.
İkinci grup: \( 6. \) sınıf öğrencileri.
✅ Bu tür sorular sayesinde araştırmacı, iki farklı grubun tercihlerini birbiriyle kıyaslayabilir. Örneğin; "\( 5. \) sınıflar futbolu daha çok severken, \( 6. \) sınıflar basketbolu daha çok seviyor" gibi bir sonuç çıkarabilir.
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Bir ayakkabı mağazası sahibi, yeni sezon için hangi numaradan kaç tane ayakkabı sipariş edeceğine karar veremiyor. Mağaza sahibine yardımcı olacak bir araştırma sorusu yazınız.
Çözüm ve Açıklama
Mağaza sahibinin ihtiyacı olan veriyi toplaması için şu soru uygun olacaktır:
👉 Araştırma Sorusu: "Mağazamıza gelen müşterilerin ayakkabı numaraları nelerdir?"
Bu sorunun faydaları:
Müşterilerden gelen cevaplara göre (Örn: \( 37, 38, 40 \) vb.) bir liste oluşturur.
En çok hangi numaranın söylendiğini belirler.
Böylece en çok talep edilen numaradan daha fazla sipariş vererek zarar etmemiş olur.
✅ Bu, günlük hayatta matematiğin ve verinin kullanımına harika bir örnektir!
5. Sınıf Matematik: Araştırma soruları Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıda verilen ifadelerden hangisi bir araştırma sorusudur?
A) Türkiye'nin en yüksek dağı hangisidir?
B) Okulumuzdaki \( 5. \) sınıf öğrencilerinin en sevdiği dondurma çeşidi hangisidir?
Çözüm:
Bir sorunun araştırma sorusu olabilmesi için belirli bir gruba yöneltilmesi ve toplanan verilerin kişiden kişiye değişebilmesi gerekir.
A şıkkı: Bu sorunun tek bir cevabı vardır (Ağrı Dağı) ve bu cevap kişiden kişiye değişmez. Bu nedenle bir araştırma sorusu değildir.
B şıkkı: Bu soru belirli bir gruba (\( 5. \) sınıf öğrencileri) yöneltilmiştir. Alınacak cevaplar (çikolatalı, vanilyalı, çilekli vb.) kişiden kişiye değişebilir.
✅ Doğru cevap B şıkkıdır.
Örnek 2:
Bir araştırmacı, "Mahallemizdeki çocukların en çok oynadığı oyunlar nelerdir?" sorusuna cevap aramaktadır.
Bu araştırmacı, verileri hangi gruptan toplamalıdır?
Çözüm:
Araştırma sorularında verinin kimden toplanacağı, sorunun içeriğine göre belirlenir.
Soru "mahalledeki çocuklar" ile ilgilidir.
Bu durumda araştırmacı, verileri mahallede yaşayan çocuklardan toplamalıdır.
Eğer veriler mahalledeki yaşlılardan veya başka bir mahalledeki çocuklardan toplansaydı, araştırma amacına ulaşamazdı.
📌 Not: Veri toplanan gruba "örneklem" veya "hedef kitle" denir.
Örnek 3:
Bir okul kantini işletmecisi, öğrencilerin sağlıklı beslenmesi için menüye yeni meyveler eklemek istiyor. İşletmecinin hazırlayacağı uygun bir araştırma sorusu ne olabilir?
Çözüm:
Kantin işletmecisinin amacına uygun bir araştırma sorusu şu özelliklere sahip olmalıdır:
Hedef grubu (öğrencileri) kapsamalıdır.
Birden fazla verinin toplanmasına izin vermelidir.
👉 Örnek Araştırma Sorusu: "Okulumuzdaki öğrencilerin kantinde en çok görmek istediği meyve çeşidi hangisidir?"
Bu soru sayesinde işletmeci; elma, muz, portakal gibi farklı cevaplar alarak bir veri seti oluşturabilir.
Örnek 4:
Bir belediye başkanı, ilçeye yeni bir kütüphane yaptırmayı planlıyor. Kütüphanenin içine hangi tür kitapların daha çok konulacağına karar vermek için halka bir soru sormak istiyor.
Belediye başkanının izlemesi gereken araştırma basamaklarını sıralayınız.
Çözüm:
Belediye başkanı bilimsel bir araştırma için şu adımları izlemelidir:
Araştırma sorusunu belirlemek: "İlçemizde yaşayan vatandaşların en çok okuduğu kitap türleri nelerdir?"
Veri toplanacak grubu seçmek: İlçede yaşayan farklı yaş gruplarındaki vatandaşlar.
Veri toplama yöntemini belirlemek: Anket yapmak veya yüz yüze görüşmek.
Verileri toplamak ve düzenlemek: Alınan cevapları gruplandırarak (Roman, Tarih, Bilim vb.) sayılarını belirlemek.
✅ Bu adımlar sonucunda en çok tercih edilen kitap türleri kütüphaneye daha fazla eklenebilir.
Örnek 5:
Aşağıdaki sorulardan hangisi bir araştırma sorusu değildir? Nedenini açıklayınız.
I. Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği renkler nelerdir?
II. Okul müdürümüzün en sevdiği renk hangisidir?
Çözüm:
İki ifadeyi karşılaştıralım:
I. İfade: Bir gruba (sınıf öğrencileri) sorulmuştur ve çok sayıda farklı cevap alınabilir. Bu bir araştırma sorusudur.
II. İfade: Sadece tek bir kişiye (okul müdürü) sorulmuştur. Alınacak cevap tek bir veridir.
⚠️ Bir sorunun araştırma sorusu olabilmesi için tek bir kişiye değil, bir gruba yönelik olması gerekir. Bu yüzden II. ifade bir araştırma sorusu değildir.
Örnek 6:
Bir teknoloji mağazası, \( 10-15 \) yaş arası çocukların en çok hangi teknolojik aleti kullandığını merak ediyor. Mağaza sahibi bu amaçla bir anket hazırlıyor.
Ankette yer alan "Günde kaç saat tablet kullanıyorsunuz?" sorusu bir araştırma sorusu mudur? Neden?
Çözüm:
Evet, bu bir araştırma sorusudur. Sebepleri şunlardır:
Belirli bir grup: \( 10-15 \) yaş arası çocuklar hedef alınmıştır.
Değişken veri: Her çocuk farklı sürelerde ( \( 1 \) saat, \( 3 \) saat, \( 30 \) dakika vb.) tablet kullanabilir.
Amaç: Elde edilen verilerle çocukların teknoloji kullanım alışkanlıkları hakkında genel bir sonuca varılabilir.
💡 Bu tür sorular, sayısal veriler toplamak için oldukça kullanışlıdır.
Örnek 7:
Bir araştırmacı, "Okulumuzdaki \( 5. \) sınıf ve \( 6. \) sınıf öğrencilerinin en sevdiği spor dalları nelerdir?" sorusunu soruyor.
Bu araştırma sorusunun diğerlerinden farkı nedir?
Çözüm:
Bu soru, iki farklı grubu karşılaştırmaya yönelik bir araştırma sorusudur.
Birinci grup: \( 5. \) sınıf öğrencileri.
İkinci grup: \( 6. \) sınıf öğrencileri.
✅ Bu tür sorular sayesinde araştırmacı, iki farklı grubun tercihlerini birbiriyle kıyaslayabilir. Örneğin; "\( 5. \) sınıflar futbolu daha çok severken, \( 6. \) sınıflar basketbolu daha çok seviyor" gibi bir sonuç çıkarabilir.
Örnek 8:
Bir ayakkabı mağazası sahibi, yeni sezon için hangi numaradan kaç tane ayakkabı sipariş edeceğine karar veremiyor. Mağaza sahibine yardımcı olacak bir araştırma sorusu yazınız.
Çözüm:
Mağaza sahibinin ihtiyacı olan veriyi toplaması için şu soru uygun olacaktır:
👉 Araştırma Sorusu: "Mağazamıza gelen müşterilerin ayakkabı numaraları nelerdir?"
Bu sorunun faydaları:
Müşterilerden gelen cevaplara göre (Örn: \( 37, 38, 40 \) vb.) bir liste oluşturur.
En çok hangi numaranın söylendiğini belirler.
Böylece en çok talep edilen numaradan daha fazla sipariş vererek zarar etmemiş olur.
✅ Bu, günlük hayatta matematiğin ve verinin kullanımına harika bir örnektir!