🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Fen Bilimleri
💡 5. Sınıf Fen Bilimleri: Maddenin doğası 2 Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Fen Bilimleri: Maddenin doğası 2 Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir cam kavanozun içinde bulunan suyun sıcaklığı \( 20^\circ C \) iken, kavanoz güneşli bir yerde \( 30^\circ C \) olmuştur. Suyun sıcaklığındaki artış kaç derece olmuştur? 🌡️
Çözüm:
Suyun ilk sıcaklığı: \( 20^\circ C \)
Suyun son sıcaklığı: \( 30^\circ C \)
Sıcaklık artışını bulmak için son sıcaklıktan ilk sıcaklığı çıkarırız.
- Sıcaklık Artışı = Son Sıcaklık - İlk Sıcaklık
- Sıcaklık Artışı = \( 30^\circ C - 20^\circ C \)
- Sıcaklık Artışı = \( 10^\circ C \)
Örnek 2:
Bir demir çubuk önce ısıtıldığında \( 5 \) cm uzuyor, sonra soğuduğunda ise ilk boyuna dönüyor. Bu durum, demir çubuğun hangi özelliğini gösterir? 🤔
Çözüm:
Bu durum, demirin genleşme ve büzülme özelliklerini gösterir.
- Isıtıldığında maddeler genellikle genleşir, yani hacimleri veya boyları artar.
- Soğutulduğunda ise maddeler büzülür, yani hacimleri veya boyları azalır.
Örnek 3:
Bir miktar buzun sıcaklığı \( 0^\circ C \) iken, \( 10 \) dakika boyunca ısıtıldığında tamamı eriyip \( 0^\circ C \) su haline geliyor. Bu süreçte buzun sıcaklığı değişmiş midir? Neden? 🧊💧
Çözüm:
Bu süreçte buzun sıcaklığı değişmemiştir.
- Maddeler hal değiştirirken (erime, donma, kaynama, yoğunlaşma gibi) sıcaklıkları sabit kalır.
- Burada buz, \( 0^\circ C \) sıcaklığında eriyerek suya dönüşmüştür. Bu hal değişimi sırasında aldığı ısı, maddenin halini değiştirmeye harcanmış, sıcaklığını artırmaya değil.
Örnek 4:
Yazın sıcak havada park halindeki bir arabanın lastiklerinin biraz daha şişkin görünmesinin sebebi nedir? 🚗💨
Çözüm:
Bu durum, havanın genleşmesinden kaynaklanır.
- Arabanın lastiklerinin içindeki hava, sıcak havayla birlikte ısınır.
- Isınan hava genleşir, yani hacmi artar.
- Hava genleşince lastiğin içindeki basınç artar ve lastik daha şişkin görünür.
Örnek 5:
Bir metal kaşık çay bardağının içine konulduğunda, bir süre sonra kaşığın sapının da ısındığı hissedilir. Bu ısı iletimi hangi yolla gerçekleşmiştir? 🥄🔥
Çözüm:
Bu ısı iletimi kondüksiyon (iletim) yoluyla gerçekleşmiştir.
- Kondüksiyon, ısı enerjisinin madde içindeki taneciklerin titreşimiyle bir noktadan başka bir noktaya aktarılmasıdır.
- Metal bir kaşık ısıtıldığında, kaşığın çaydaki kısmı ısınır ve bu ısı, kaşığın tanecikleri aracılığıyla sap kısmına doğru iletilir.
Örnek 6:
Ayşe, bir deneyde özdeş iki metal çubuğu farklı ortamlara koyuyor. Birinci çubuğu \( 50^\circ C \) sıcaklıktaki suya, ikinci çubuğu ise \( 50^\circ C \) sıcaklıktaki havaya koyuyor. Bir süre sonra Ayşe, hangi çubuğun daha hızlı ısındığını gözlemler? Açıklayınız. 🧪
Çözüm:
Ayşe, suya konulan metal çubuğun daha hızlı ısındığını gözlemler.
- Bunun nedeni, suyun havadan daha iyi bir ısı iletkeni olmasıdır.
- Isı, maddelerin taneciklerinin hareketleriyle iletilir. Suda tanecikler arasındaki mesafe havaya göre daha azdır ve hareketleri daha yoğundur.
- Bu durum, ısının su içinde havaya göre daha hızlı ve verimli bir şekilde iletilmesini sağlar.
Örnek 7:
Bir odanın penceresindeki camın buğulanması, genellikle hangi hal değişimini gösterir? 🌫️
Çözüm:
Penceredeki camın buğulanması, yoğunlaşma hal değişimini gösterir.
- Havadaki su buharı, soğuk cam yüzeye temas ettiğinde enerjisi azalır.
- Enerjisi azalan su buharı, gaz halinden sıvı hale geçer. Bu olaya yoğunlaşma denir.
Örnek 8:
Kışın dışarıda bırakılan su dolu bir şişenin donarak patlamasının temel sebebi nedir? ❄️💥
Çözüm:
Temel sebep, suyun donarken genleşmesidir.
- Genellikle maddeler soğuduğunda büzülür (hacmi azalır).
- Ancak su, \( 4^\circ C \) sıcaklığından itibaren soğumaya başladığında tanecikleri arasındaki boşluklar artar ve donarken hacmi artar.
- Bu hacim artışı, su dolu şişenin içindeki basıncı artırır ve şişenin patlamasına neden olur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-fen-bilimleri-maddenin-dogasi-2/sorular