💡 5. Sınıf Fen Bilimleri: Geri dönüşüm ve evsel atıklar Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Günlük yaşamımızda evlerimizde artık ihtiyaç duymadığımız ve dışarıya attığımız maddelere evsel atık denir. Aşağıda verilen maddelerden hangisi bir evsel atık örneği değildir?
A) Elma kabuğu B) Boş süt kutusu C) Fabrika bacasından çıkan duman D) Eski bir gazete
Çözüm ve Açıklama
Evsel atıklar, evlerdeki günlük faaliyetler sonucunda oluşan atıklardır. Seçenekleri inceleyelim:
Elma kabuğu: Mutfakta oluşan bir evsel atıktır. ✅
Boş süt kutusu: Ambalaj atığıdır ve evsel bir atıktır. ✅
Fabrika dumanı: Bu bir endüstriyel (sanayi) atıktır, evlerden kaynaklanmaz. ❌
Eski gazete: Kağıt atığıdır ve evsel atık kategorisindedir. ✅
Doğru cevap C seçeneğidir. 🏭
2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Geri dönüşüm, atıkların çeşitli işlemlerden geçerek tekrar ham maddeye dönüştürülmesi sürecidir. Aşağıdaki maddelerden hangileri geri dönüştürülebilir atıklar arasında yer alır?
I. Cam şişe II. Plastik bardak III. Kullanılmış peçete IV. Alüminyum içecek kutusu
Çözüm ve Açıklama
Geri dönüşüm yapılabilmesi için maddenin ham maddesinin tekrar işlenebilir olması gerekir. ♻️
I. Cam şişe: Cam sonsuz kez geri dönüştürülebilir. ✅
II. Plastik bardak: Plastik malzemeler geri dönüştürülebilir. ✅
III. Kullanılmış peçete: Kağıt olmasına rağmen, kirlenmiş ve lifleri zayıflamış olduğu için geri dönüştürülemez. ❌
IV. Alüminyum kutu: Metaller geri dönüştürülebilir. ✅
Bu durumda I, II ve IV numaralı maddeler geri dönüştürülebilir. 💡
3
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Ayşe Hanım, mutfaktaki eski bir yoğurt kovasını atmak yerine iyice yıkayıp içine toprak doldurmuş ve çiçek dikmiştir. Ayşe Hanım'ın yaptığı bu uygulama aşağıdakilerden hangisine örnektir?
A) Geri dönüşüm B) Yeniden kullanım C) Atık depolama D) Ham madde üretimi
Çözüm ve Açıklama
Bu soruda iki kavram arasındaki farkı anlamak önemlidir:
Geri Dönüşüm: Maddenin fabrikada eritilip yeni bir maddeye dönüştürülmesidir.
Yeniden Kullanım: Bir eşyanın yapısı değiştirilmeden, temizlenerek veya küçük onarımlarla tekrar kullanılmasıdır. 🌸
Ayşe Hanım, yoğurt kovasını fabrikaya göndermemiş, olduğu gibi saksı olarak kullanmıştır. Bu nedenle bu bir Yeniden Kullanım örneğidir.
Doğru cevap B seçeneğidir. ✅
4
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir okulda başlatılan kampanya kapsamında \( 1 \) ton atık kağıt toplanarak geri dönüşüme kazandırılmıştır. Bilimsel verilere göre \( 1 \) ton kağıdın geri dönüştürülmesi ile \( 17 \) adet yetişkin ağaç kesilmekten kurtulmaktadır.
Bu okul kampanya sonunda toplam \( 5 \) ton atık kağıt topladığına göre, kaç tane ağacın kesilmesi engellenmiştir?
Çözüm ve Açıklama
Bu soruyu basit bir çarpma işlemi ile çözebiliriz: 🌲
\( 1 \) ton kağıt için kurtarılan ağaç sayısı \( = 17 \)
\( 5 \) ton kağıt için kurtarılan ağaç sayısı \( = 5 \times 17 \)
İşlemimizi yapalım:
\[ 5 \times 17 = 85 \]
Sonuç olarak, bu kampanya sayesinde tam \( 85 \) ağaç doğada kalmaya devam edecektir. 🌳
5
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Atık pillerin çöpe veya doğaya atılması çevre için çok tehlikelidir. Atık piller ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?
A) İçindeki zararlı maddeler toprağa karışabilir. B) Yer altı sularını kirleterek canlılara zarar verebilir. C) Normal evsel atıklarla birlikte aynı çöp kutusuna atılmalıdır. D) Özel atık pil toplama kutularında biriktirilmelidir.
Çözüm ve Açıklama
Atık piller kimyasal maddeler içerir. 🔋
Pillerin içindeki ağır metaller toprağa ve suya karışarak zehirli etki yaratır. (A ve B doğru)
Piller, diğer çöplerle karıştırılmamalıdır. Çünkü çöplüklerde sızıntı yaparak çevre felaketine yol açabilirler. (C yanlış)
Piller için marketlerde veya okullarda bulunan TAP (Taşınabilir Pil Üreticileri) kutuları kullanılmalıdır. (D doğru)
Yanlış olan seçenek C seçeneğidir. 🚫
6
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi geri dönüşüm kutularının renkleri ve içermesi gereken atıklar bakımından hatalıdır?
A) Mavi Kutu \( \rightarrow \) Kağıt Atıklar B) Sarı Kutu \( \rightarrow \) Plastik Atıklar C) Yeşil Kutu \( \rightarrow \) Cam Atıklar D) Kırmızı Kutu \( \rightarrow \) Yemek Artıkları
Çözüm ve Açıklama
Geri dönüşümde standart renkler kullanılır: 🎨
Mavi: Kağıt ve kartonlar için kullanılır. ✅
Sarı: Plastik atıklar için kullanılır. ✅
Yeşil: Cam şişe ve kavanozlar için kullanılır. ✅
Yemek Artıkları: Geri dönüştürülebilir madde değildir, genellikle kahverengi veya gri genel atık kutularına atılır. Kırmızı kutu genellikle tıbbi atıklar için kullanılır.
Hatalı eşleştirme D seçeneğidir. 🚮
7
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Mutfakta oluşan meyve kabukları, sebze artıkları ve yumurta kabukları gibi atıklar "organik atık" olarak adlandırılır. Bu atıkların geri dönüşüm fabrikalarına gönderilmesi yerine ev bahçelerinde doğal gübreye dönüştürülmesi işlemine ne ad verilir?
A) Filtreleme B) Kompost C) Buharlaştırma D) Eleme
Çözüm ve Açıklama
Mutfak atıklarının değerlendirilmesi ile ilgili önemli bir kavramdır: 🍎
Bitkisel ve hayvansal atıkların nemli ortamda çürütülerek doğal gübre haline getirilmesine kompost denir.
Bu sayede toprağın verimi artar ve atık miktarı azalır.
Doğru cevap B seçeneğidir. 🌱
8
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir içecek firması, ürünlerini cam şişe yerine alüminyum kutularda satmaya karar vermiştir. Alüminyumun geri dönüştürülmesi, ham maddeden üretilmesine göre % \( 95 \) oranında enerji tasarrufu sağlamaktadır.
Bu bilgilere göre geri dönüşümün temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ürünlerin daha pahalıya satılmasını sağlamak. B) Çöp miktarını artırmak. C) Doğal kaynakları korumak ve enerji tasarrufu sağlamak. D) Fabrikaların daha fazla çalışmasını sağlamak.
Çözüm ve Açıklama
Geri dönüşümün faydalarını düşünelim: 🌍
Yeni bir alüminyum kutu yapmak için çok fazla elektrik harcanır.
Ancak eski kutuyu eritip yenisini yapmak çok daha az enerji gerektirir.
Bu durum hem doğal kaynaklarımızı (madenler, ağaçlar) korur hem de ekonomik kazanç sağlar.
Geri dönüşümün temel amacı C seçeneğinde doğru verilmiştir. ✅
5. Sınıf Fen Bilimleri: Geri dönüşüm ve evsel atıklar Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Günlük yaşamımızda evlerimizde artık ihtiyaç duymadığımız ve dışarıya attığımız maddelere evsel atık denir. Aşağıda verilen maddelerden hangisi bir evsel atık örneği değildir?
A) Elma kabuğu B) Boş süt kutusu C) Fabrika bacasından çıkan duman D) Eski bir gazete
Çözüm:
Evsel atıklar, evlerdeki günlük faaliyetler sonucunda oluşan atıklardır. Seçenekleri inceleyelim:
Elma kabuğu: Mutfakta oluşan bir evsel atıktır. ✅
Boş süt kutusu: Ambalaj atığıdır ve evsel bir atıktır. ✅
Fabrika dumanı: Bu bir endüstriyel (sanayi) atıktır, evlerden kaynaklanmaz. ❌
Eski gazete: Kağıt atığıdır ve evsel atık kategorisindedir. ✅
Doğru cevap C seçeneğidir. 🏭
Örnek 2:
Geri dönüşüm, atıkların çeşitli işlemlerden geçerek tekrar ham maddeye dönüştürülmesi sürecidir. Aşağıdaki maddelerden hangileri geri dönüştürülebilir atıklar arasında yer alır?
I. Cam şişe II. Plastik bardak III. Kullanılmış peçete IV. Alüminyum içecek kutusu
Çözüm:
Geri dönüşüm yapılabilmesi için maddenin ham maddesinin tekrar işlenebilir olması gerekir. ♻️
I. Cam şişe: Cam sonsuz kez geri dönüştürülebilir. ✅
II. Plastik bardak: Plastik malzemeler geri dönüştürülebilir. ✅
III. Kullanılmış peçete: Kağıt olmasına rağmen, kirlenmiş ve lifleri zayıflamış olduğu için geri dönüştürülemez. ❌
IV. Alüminyum kutu: Metaller geri dönüştürülebilir. ✅
Bu durumda I, II ve IV numaralı maddeler geri dönüştürülebilir. 💡
Örnek 3:
Ayşe Hanım, mutfaktaki eski bir yoğurt kovasını atmak yerine iyice yıkayıp içine toprak doldurmuş ve çiçek dikmiştir. Ayşe Hanım'ın yaptığı bu uygulama aşağıdakilerden hangisine örnektir?
A) Geri dönüşüm B) Yeniden kullanım C) Atık depolama D) Ham madde üretimi
Çözüm:
Bu soruda iki kavram arasındaki farkı anlamak önemlidir:
Geri Dönüşüm: Maddenin fabrikada eritilip yeni bir maddeye dönüştürülmesidir.
Yeniden Kullanım: Bir eşyanın yapısı değiştirilmeden, temizlenerek veya küçük onarımlarla tekrar kullanılmasıdır. 🌸
Ayşe Hanım, yoğurt kovasını fabrikaya göndermemiş, olduğu gibi saksı olarak kullanmıştır. Bu nedenle bu bir Yeniden Kullanım örneğidir.
Doğru cevap B seçeneğidir. ✅
Örnek 4:
Bir okulda başlatılan kampanya kapsamında \( 1 \) ton atık kağıt toplanarak geri dönüşüme kazandırılmıştır. Bilimsel verilere göre \( 1 \) ton kağıdın geri dönüştürülmesi ile \( 17 \) adet yetişkin ağaç kesilmekten kurtulmaktadır.
Bu okul kampanya sonunda toplam \( 5 \) ton atık kağıt topladığına göre, kaç tane ağacın kesilmesi engellenmiştir?
Çözüm:
Bu soruyu basit bir çarpma işlemi ile çözebiliriz: 🌲
\( 1 \) ton kağıt için kurtarılan ağaç sayısı \( = 17 \)
\( 5 \) ton kağıt için kurtarılan ağaç sayısı \( = 5 \times 17 \)
İşlemimizi yapalım:
\[ 5 \times 17 = 85 \]
Sonuç olarak, bu kampanya sayesinde tam \( 85 \) ağaç doğada kalmaya devam edecektir. 🌳
Örnek 5:
Atık pillerin çöpe veya doğaya atılması çevre için çok tehlikelidir. Atık piller ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?
A) İçindeki zararlı maddeler toprağa karışabilir. B) Yer altı sularını kirleterek canlılara zarar verebilir. C) Normal evsel atıklarla birlikte aynı çöp kutusuna atılmalıdır. D) Özel atık pil toplama kutularında biriktirilmelidir.
Çözüm:
Atık piller kimyasal maddeler içerir. 🔋
Pillerin içindeki ağır metaller toprağa ve suya karışarak zehirli etki yaratır. (A ve B doğru)
Piller, diğer çöplerle karıştırılmamalıdır. Çünkü çöplüklerde sızıntı yaparak çevre felaketine yol açabilirler. (C yanlış)
Piller için marketlerde veya okullarda bulunan TAP (Taşınabilir Pil Üreticileri) kutuları kullanılmalıdır. (D doğru)
Yanlış olan seçenek C seçeneğidir. 🚫
Örnek 6:
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi geri dönüşüm kutularının renkleri ve içermesi gereken atıklar bakımından hatalıdır?
A) Mavi Kutu \( \rightarrow \) Kağıt Atıklar B) Sarı Kutu \( \rightarrow \) Plastik Atıklar C) Yeşil Kutu \( \rightarrow \) Cam Atıklar D) Kırmızı Kutu \( \rightarrow \) Yemek Artıkları
Çözüm:
Geri dönüşümde standart renkler kullanılır: 🎨
Mavi: Kağıt ve kartonlar için kullanılır. ✅
Sarı: Plastik atıklar için kullanılır. ✅
Yeşil: Cam şişe ve kavanozlar için kullanılır. ✅
Yemek Artıkları: Geri dönüştürülebilir madde değildir, genellikle kahverengi veya gri genel atık kutularına atılır. Kırmızı kutu genellikle tıbbi atıklar için kullanılır.
Hatalı eşleştirme D seçeneğidir. 🚮
Örnek 7:
Mutfakta oluşan meyve kabukları, sebze artıkları ve yumurta kabukları gibi atıklar "organik atık" olarak adlandırılır. Bu atıkların geri dönüşüm fabrikalarına gönderilmesi yerine ev bahçelerinde doğal gübreye dönüştürülmesi işlemine ne ad verilir?
A) Filtreleme B) Kompost C) Buharlaştırma D) Eleme
Çözüm:
Mutfak atıklarının değerlendirilmesi ile ilgili önemli bir kavramdır: 🍎
Bitkisel ve hayvansal atıkların nemli ortamda çürütülerek doğal gübre haline getirilmesine kompost denir.
Bu sayede toprağın verimi artar ve atık miktarı azalır.
Doğru cevap B seçeneğidir. 🌱
Örnek 8:
Bir içecek firması, ürünlerini cam şişe yerine alüminyum kutularda satmaya karar vermiştir. Alüminyumun geri dönüştürülmesi, ham maddeden üretilmesine göre % \( 95 \) oranında enerji tasarrufu sağlamaktadır.
Bu bilgilere göre geri dönüşümün temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ürünlerin daha pahalıya satılmasını sağlamak. B) Çöp miktarını artırmak. C) Doğal kaynakları korumak ve enerji tasarrufu sağlamak. D) Fabrikaların daha fazla çalışmasını sağlamak.
Çözüm:
Geri dönüşümün faydalarını düşünelim: 🌍
Yeni bir alüminyum kutu yapmak için çok fazla elektrik harcanır.
Ancak eski kutuyu eritip yenisini yapmak çok daha az enerji gerektirir.
Bu durum hem doğal kaynaklarımızı (madenler, ağaçlar) korur hem de ekonomik kazanç sağlar.
Geri dönüşümün temel amacı C seçeneğinde doğru verilmiştir. ✅