Destek Ve Hareket Sistemi Sınıflandırması Ders Notu

Vücudumuzun ayakta durmasını, hareket etmesini ve iç organlarımızı korumasını sağlayan sisteme Destek ve Hareket Sistemi denir. Bu sistem, kemikler, eklemler ve kaslar gibi farklı yapılardan oluşur. Bu yapılar bir araya gelerek vücudumuza hem şekil verir hem de hareket etme yeteneği kazandırır.

Destek ve Hareket Sistemi Nedir? 🧍

Destek ve hareket sistemi, vücudumuzun temel iskeletini oluşturan kemikler, kemiklerin birbirine bağlandığı eklemler ve bu iskeletin hareketini sağlayan kaslardan meydana gelir.

• Görevleri:
  • Vücuda şekil verir ve dik durmasını sağlar (Destek olma).
  • Yürüme, koşma, zıplama gibi hareketleri yapmamızı sağlar (Hareket etme).
  • Beyin, kalp, akciğer gibi önemli iç organlarımızı dış etkenlerden korur (Koruma).
  • Bazı kemiklerde kan hücreleri üretilir (Kan yapımı).

Kemiklerimiz (İskeletimiz) 🦴

Vücudumuzun çatısını oluşturan sert yapılardır. Doğduğumuzda yaklaşık 300 kemiğimiz varken, büyüdükçe bazı kemikler birleşir ve yetişkin bir insanda yaklaşık 206 kemik bulunur.

Kemik Çeşitleri:

Kemikler şekillerine göre üç ana gruba ayrılır:

• Uzun Kemikler: Boyları enlerinden daha uzun olan kemiklerdir. Genellikle kol ve bacaklarımızda bulunurlar.
  • Örnek: Kol kemikleri (pazı kemiği), bacak kemikleri (uyluk kemiği, kaval kemiği).
• Kısa Kemikler: Boyları ve enleri birbirine yakın olan kemiklerdir. Genellikle el ve ayak bileklerimizde yer alırlar.
  • Örnek: El ve ayak bilek kemikleri.
• Yassı Kemikler: Geniş ve yassı bir yapıya sahip olan kemiklerdir. İç organlarımızı koruma görevi üstlenirler.
  • Örnek: Kafatası kemikleri, kaburga kemikleri, kürek kemiği.

Kemik Çeşitleri ve Özellikleri

Kemik Çeşidi	Özelliği	Örnekler
Uzun Kemikler	Boyu eninden uzun	Kol, bacak kemikleri
Kısa Kemikler	Boyu ve eni yakın	El ve ayak bilek kemikleri
Yassı Kemikler	Geniş ve yassı	Kafatası, kaburga, kürek kemiği

Eklemlerimiz 🤸

İki ya da daha fazla kemiğin birleştiği yerlere eklem denir. Eklemler, kemiklerin birbirine sürtünmeden hareket etmesini sağlar ve hareket yeteneğimize katkıda bulunur.

Eklem Çeşitleri:

Eklemler, hareket yeteneklerine göre üç ana gruba ayrılır:

• Oynar Eklemler: Çok yönlü ve geniş hareket yapabilen eklemlerdir. Vücudumuzun en hareketli bölgelerinde bulunurlar.
  • Örnek: Diz kapağı, dirsek, omuz ve kalça eklemleri.
• Yarı Oynar Eklemler: Sınırlı miktarda hareket edebilen eklemlerdir. Tamamen hareketsiz değildirler ama oynar eklemler kadar esnek de değillerdir.
  • Örnek: Omurgamızdaki omurlar arasındaki eklemler.
• Oynamaz Eklemler: Kemiklerin birbirine sıkıca bağlanarak hiç hareket edemediği eklemlerdir. Genellikle koruma görevi üstlenen bölgelerde bulunurlar.
  • Örnek: Kafatası kemikleri arasındaki eklemler.

Eklem Çeşitleri ve Özellikleri

Eklem Çeşidi	Hareket Yeteneği	Örnekler
Oynar Eklemler	Çok hareketli	Diz, dirsek, omuz
Yarı Oynar Eklemler	Sınırlı hareketli	Omurga eklemleri
Oynamaz Eklemler	Hareketsiz	Kafatası eklemleri

Kaslarımız 💪

Vücudumuzun hareket etmesini sağlayan, kemiklere bağlı veya iç organlarımızın yapısında bulunan esnek yapılardır. Kaslar kasılıp gevşeyerek hareket etmemizi sağlar.

Kas Çeşitleri:

Kaslar, çalışma şekillerine ve yapılarına göre üç ana gruba ayrılır:

• Çizgili Kaslar (İskelet Kasları):
  • İsteğimizle çalışan kaslardır.
  • Hızlı çalışır ve çabuk yorulurlar.
  • Genellikle kemiklere bağlıdırlar ve vücudumuzun dış hareketlerini (yürüme, koşma, kaldırma) sağlarlar.
  • Örnek: Kol, bacak ve sırt kasları.
• Düz Kaslar:
  • İsteğimiz dışında (otomatik) çalışan kaslardır.
  • Yavaş çalışır ve yorulmazlar.
  • İç organlarımızın yapısında bulunurlar ve sindirim, kan dolaşımı gibi yaşamsal faaliyetleri düzenlerler.
  • Örnek: Mide, bağırsak, damar ve mesane kasları.
• Kalp Kası:
  • Sadece kalbimizde bulunan özel bir kas çeşididir.
  • İsteğimiz dışında (otomatik) çalışır.
  • Hızlı, düzenli ve ritmik çalışır, asla yorulmaz.
  • Hem çizgili kasların hem de düz kasların bazı özelliklerini taşır.

Kas Çeşitleri ve Özellikleri

Kas Çeşidi	Çalışma Şekli	Yorulma Durumu	Bulunduğu Yer	Örnekler
Çizgili Kaslar	İstemli	Çabuk yorulur	Kemiklere bağlı	Kol, bacak kasları
Düz Kaslar	İstemsiz	Yorulmaz	İç organlar	Mide, bağırsak
Kalp Kası	İstemsiz (Ritmik)	Yorulmaz	Sadece kalp	Kalp