💡 5. Sınıf Fen Bilimleri: Bir elektrik devresindeki ampul parlaklığını etkileyen değişkenlerin neler olduğuna ilişkin hipotez oluşturabilme Çözümlü Örnekler
5. Sınıf Fen Bilimleri: Bir elektrik devresindeki ampul parlaklığını etkileyen değişkenlerin neler olduğuna ilişkin hipotez oluşturabilme Çözümlü Örnekler
Bir öğrenci, bir elektrik devresinde pil sayısını artırdığında ampulün daha parlak yandığını gözlemliyor. Bu deneydeki değişkenleri belirleyelim:
- Bağımsız Değişken: ?
- Bağımlı Değişken: ?
- Kontrol Edilen Değişken: ?
Deneyde bizim isteyerek değiştirdiğimiz, sonucunu merak ettiğimiz değişken bağımsız değişkendir. Bu değişime bağlı olarak değişen sonuç ise bağımlı değişkendir. Sabit tutulanlar ise kontrol edilen değişkendir.
- ✅ Bağımsız Değişken: Pil sayısı (Bizim değiştirdiğimiz şey).
- ✅ Bağımlı Değişken: Ampul parlaklığı (Pil sayısına göre değişen sonuç).
- ✅ Kontrol Edilen Değişken: Ampul sayısı, kablo uzunluğu, anahtarın durumu (Sabit tutulanlar).
Bir elektrik devresinde pil sayısı sabit tutulup ampul sayısı artırılırsa ampul parlaklığı nasıl değişir? Bu durumla ilgili bir hipotez cümlesi kurunuz. 💡
Hipotez, bir deneyin sonucuna dair yaptığımız bilimsel tahmindir. Ampul sayısı arttıkça, pilden gelen enerji daha fazla ampul arasında paylaşılacağı için parlaklık azalır.
- 👉 Hipotez Cümlesi: "Bir elektrik devresinde ampul sayısı artırılırsa, ampul parlaklığı azalır."
- 👉 Gözlem: Ampul sayısı \( 1 \)'den \( 2 \)'ye çıkarıldığında parlaklığın azaldığı görülür.
Aşağıdaki iki farklı devre düzeneği hazırlanmıştır:
1. Düzenek: \( 1 \) pil, \( 1 \) ampul, \( 1 \) anahtar.
2. Düzenek: \( 2 \) pil, \( 1 \) ampul, \( 1 \) anahtar.
Bu deneyin araştırma sorusu ne olabilir? 🔍
İki düzenek arasındaki tek fark pil sayısıdır. Bu durumda araştırmacı, pil sayısının bir şeye etkisini merak etmektedir.
- ✅ Araştırma Sorusu: Pil sayısı ampul parlaklığını etkiler mi?
- ✅ Bağımsız Değişken: Pil sayısı.
- ✅ Bağımlı Değişken: Ampul parlaklığı.
Elinizdeki bir el fenerinin ışığının yetersiz olduğunu fark ettiniz. El fenerinin içine özdeş bir pil daha eklerseniz ışığın parlaklığı hakkında ne söyleyebilirsiniz? Bu durumu değişkenlerle açıklayınız. 🔦
Günlük hayatta kullandığımız el fenerleri basit birer elektrik devresidir. Pil eklemek, devreye verilen enerjiyi artırır.
- 🚀 Sonuç: El fenerinin parlaklığı artar.
- 📌 Bağımsız Değişken: Pil sayısı (Artırıldı).
- 📌 Bağımlı Değişken: El fenerinin (ampulün) parlaklığı.
- 📌 Kontrol Edilen Değişken: Ampulün cinsi ve sayısı.
Bir öğrenci grubu "Ampul sayısı parlaklığı etkiler" hipotezini test etmek istiyor. Ellerinde \( 4 \) adet özdeş pil ve \( 4 \) adet özdeş ampul bulunmaktadır. Bu hipotezi doğru test edebilmek için kurmaları gereken iki devrenin özelliklerini yazınız. 📝
Bir hipotezi test ederken sadece test etmek istediğimiz değişkeni (bağımsız değişken) değiştirmeli, diğer her şeyi sabit tutmalıyız.
- 1️⃣ Kural: Ampul sayıları farklı olmalıdır (Örneğin birinde \( 1 \), diğerinde \( 2 \) tane).
- 2️⃣ Kural: Pil sayıları kesinlikle eşit olmalıdır (Örneğin her ikisinde de \( 2 \) pil olmalı).
- ✅ Örnek Düzenek:
- Devre A: \( 2 \) pil + \( 1 \) ampul
- Devre B: \( 2 pil + \( 2 \) ampul
Bir devrede yapılan değişiklikler sonucu hazırlanan tablo aşağıdadır:
- Deney 1: \( 1 \) pil, \( 1 \) ampul -> Parlaklık: Normal
- Deney 2: \( 1 \) pil, \( 2 \) ampul -> Parlaklık: Az
- Deney 3: \( 1 \) pil, \( 3 \) ampul -> Parlaklık: Çok Az
Bu tabloya göre kontrol edilen değişken nedir? 📊
Tabloyu incelediğimizde her üç deneyde de değişmeyen, aynı kalan değeri bulmalıyız.
- 📍 Deney \( 1 \), \( 2 \) ve \( 3 \)'te pil sayısı hep \( 1 \) adet olarak kalmıştır.
- 📍 Değişen şey ise ampul sayısıdır (\( 1, 2, 3 \)).
- ✅ Cevap: Kontrol edilen (sabit tutulan) değişken pil sayısıdır.
Fen bilimleri dersinde bir öğrenci şu hipotezi kuruyor: "Bir devredeki pil sayısı artarsa, ampulün parlaklığı artar."
Öğrenci bu hipotezi test etmek için bir devre kuruyor ancak ampulün hiç yanmadığını fark ediyor. Ampulün yanmama sebebi aşağıdakilerden hangisi olamaz? 💡
- A) Pillerin ters bağlanması.
- B) Anahtarın açık olması.
- C) Bağımsız değişkenin pil sayısı olması.
- D) Bağlantı kablosunun kopuk olması.
Soruda ampulün neden yanmadığına dair fiziksel hatalar sorulmaktadır.
- ❌ A şıkkı: Piller ters bağlanırsa devre tamamlanmaz ve ışık vermez. (Sebep olabilir)
- ❌ B şıkkı: Anahtar açıkken akım geçmez, ampul yanmaz. (Sebep olabilir)
- ✅ C şıkkı: Bir deneyde değişkenlerin belirlenmiş olması (bağımsız değişkenin pil sayısı seçilmesi) ampulün yanmasına engel bir durum değildir. Bu sadece deneyin tasarımıyla ilgilidir.
- ❌ D şıkkı: Kablo kopuksa devre tamamlanamaz. (Sebep olabilir)
Doğru Cevap: C
Zeynep, özdeş pil ve ampullerle iki devre kuruyor.
1. Devre: \( 2 \) pil ve \( 1 \) ampulden oluşuyor.
2. Devre: \( 2 \) pil ve \( 3 \) ampulden oluşuyor.
Zeynep'in bu deneyi sonucunda ulaştığı bilimsel sonuç ne olmalıdır? 🌟
Zeynep'in düzeneklerini karşılaştıralım:
- 🔍 Pil sayıları eşit (\( 2 \) pil).
- 🔍 Ampul sayıları farklı (\( 1 \) ampul ve \( 3 \) ampul).
- 🔍 1. devredeki ampul, 2. devredeki ampullere göre daha parlak yanar.
Bilimsel Sonuç: Pil sayısının sabit tutulduğu bir devrede, ampul sayısı arttıkça her bir ampulün parlaklığı azalır. Çünkü pillerden gelen enerji daha fazla ampul arasında paylaştırılır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/5-sinif-fen-bilimleri-bir-elektrik-devresindeki-ampul-parlakligini-etkileyen-degiskenlerin-neler-olduguna-iliskin-hipotez-olusturabilme/sorular