💡 4. Sınıf Türkçe: Gerçek Mecaz Terim Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Kedi, tabağındaki sütün hepsini içti." 🥛
Çözüm ve Açıklama
👉 Bu cümlede "süt" sözcüğü, aklımıza gelen ilk anlamıyla, yani bir hayvanın memesinden elde edilen besleyici sıvı anlamında kullanılmıştır.
✅ Anlamı: Sözcük, gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Süt" kelimesini duyduğumuzda aklımıza gelen ilk anlamı budur. Mecazi bir anlamda veya özel bir alana ait terim olarak kullanılmamıştır.
2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Söylediği sözler kalbimi çok kırdı." 💔
Çözüm ve Açıklama
👉 Bu cümlede "kırmak" sözcüğü, bir şeyi parçalara ayırmak veya bütünlüğünü bozmak anlamında kullanılmamıştır. Kalbin fiziksel olarak kırılması mümkün değildir.
✅ Anlamı: Sözcük, mecaz anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Kalbini kırmak" ifadesi, birini üzmek, incitmek, duygusal olarak zarar vermek anlamındadır. Gerçek anlamından tamamen uzaklaşmıştır.
3
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Matematik dersinde üçgenin açılarını öğrendik." 📐
Çözüm ve Açıklama
👉 Bu cümlede "üçgen" sözcüğü, matematik dersine ait özel bir kavramı ifade etmektedir.
✅ Anlamı: Sözcük, terim anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Üçgen", üç kenarı ve üç açısı olan bir geometrik şekli tanımlayan, matematik bilimine ait özel bir kelimedir.
4
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Annem pazardan taze sebzeler aldı." 🥦🥕
Çözüm ve Açıklama
👉 Bu cümlede "sebzeler" sözcüğü, yediğimiz, bitkisel gıdalar anlamında kullanılmıştır.
✅ Anlamı: Sözcük, gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Sebze" kelimesini duyduğumuzda aklımıza gelen ilk ve temel anlamı, yemeklerde kullandığımız bitkisel ürünlerdir.
5
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Çok çalışmaktan beyni yandı." 🔥
Çözüm ve Açıklama
👉 Bu cümlede "yanmak" sözcüğü, bir şeyin alev alması veya ısıdan zarar görmesi anlamında kullanılmamıştır. Beyin fiziksel olarak yanmaz.
✅ Anlamı: Sözcük, mecaz anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Beyni yanmak" ifadesi, çok fazla düşünmekten veya yorulmaktan dolayı zihinsel olarak bunalmak, yorgun düşmek anlamındadır. Gerçek anlamından uzaklaşmıştır.
6
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
"Türkçe dersinde isim ve fiil gibi dil bilgisi konularını öğreniyoruz." 📚
Bu cümlede kalın yazılan sözcüklerin anlam özelliği nedir?
Çözüm ve Açıklama
👉 Bu cümlede "isim" ve "fiil" sözcükleri, Türkçe dersinin dil bilgisi alanına ait özel kavramları ifade etmektedir.
✅ Anlamı: Sözcükler, terim anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "İsim" ve "fiil", bir dilin yapısını inceleyen dil bilgisi bilimine ait özel kelimelerdir. Herkesin günlük konuşmada farklı anlamlarda kullanmadığı, belirli bir alana özgü kavramlardır.
7
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Bu güzel haber içimi ısıttı." 😊
Çözüm ve Açıklama
👉 Bu cümlede "ısıtmak" sözcüğü, bir şeyin sıcaklığını artırmak veya fiziksel olarak ısınmasını sağlamak anlamında kullanılmamıştır. İnsan içi fiziksel olarak ısınmaz.
✅ Anlamı: Sözcük, mecaz anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "İçini ısıtmak" ifadesi, bir haberin veya olayın kişiyi mutlu etmesi, ferahlatması, umut vermesi anlamındadır. Gerçek anlamından tamamen uzaklaşmıştır.
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
"Futbol maçında hakem, oyuncuya kırmızı kart gösterdi." ⚽🟥
Bu cümlede kalın yazılan sözcük grubunun anlam özelliği nedir?
Çözüm ve Açıklama
👉 Bu cümlede "kırmızı kart" sözcük grubu, futbol oyununa ait özel bir kuralı ve durumu ifade etmektedir.
✅ Anlamı: Sözcük grubu, terim anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Kırmızı kart", futbol gibi spor dallarında kurallara uymayan bir oyuncuyu oyundan ihraç etmek için kullanılan özel bir işarettir. Bu, spor alanına ait bir terimdir.
4. Sınıf Türkçe: Gerçek Mecaz Terim Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Kedi, tabağındaki sütün hepsini içti." 🥛
Çözüm:
👉 Bu cümlede "süt" sözcüğü, aklımıza gelen ilk anlamıyla, yani bir hayvanın memesinden elde edilen besleyici sıvı anlamında kullanılmıştır.
✅ Anlamı: Sözcük, gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Süt" kelimesini duyduğumuzda aklımıza gelen ilk anlamı budur. Mecazi bir anlamda veya özel bir alana ait terim olarak kullanılmamıştır.
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Söylediği sözler kalbimi çok kırdı." 💔
Çözüm:
👉 Bu cümlede "kırmak" sözcüğü, bir şeyi parçalara ayırmak veya bütünlüğünü bozmak anlamında kullanılmamıştır. Kalbin fiziksel olarak kırılması mümkün değildir.
✅ Anlamı: Sözcük, mecaz anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Kalbini kırmak" ifadesi, birini üzmek, incitmek, duygusal olarak zarar vermek anlamındadır. Gerçek anlamından tamamen uzaklaşmıştır.
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Matematik dersinde üçgenin açılarını öğrendik." 📐
Çözüm:
👉 Bu cümlede "üçgen" sözcüğü, matematik dersine ait özel bir kavramı ifade etmektedir.
✅ Anlamı: Sözcük, terim anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Üçgen", üç kenarı ve üç açısı olan bir geometrik şekli tanımlayan, matematik bilimine ait özel bir kelimedir.
Örnek 4:
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Annem pazardan taze sebzeler aldı." 🥦🥕
Çözüm:
👉 Bu cümlede "sebzeler" sözcüğü, yediğimiz, bitkisel gıdalar anlamında kullanılmıştır.
✅ Anlamı: Sözcük, gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Sebze" kelimesini duyduğumuzda aklımıza gelen ilk ve temel anlamı, yemeklerde kullandığımız bitkisel ürünlerdir.
Örnek 5:
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Çok çalışmaktan beyni yandı." 🔥
Çözüm:
👉 Bu cümlede "yanmak" sözcüğü, bir şeyin alev alması veya ısıdan zarar görmesi anlamında kullanılmamıştır. Beyin fiziksel olarak yanmaz.
✅ Anlamı: Sözcük, mecaz anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Beyni yanmak" ifadesi, çok fazla düşünmekten veya yorulmaktan dolayı zihinsel olarak bunalmak, yorgun düşmek anlamındadır. Gerçek anlamından uzaklaşmıştır.
Örnek 6:
"Türkçe dersinde isim ve fiil gibi dil bilgisi konularını öğreniyoruz." 📚
Bu cümlede kalın yazılan sözcüklerin anlam özelliği nedir?
Çözüm:
👉 Bu cümlede "isim" ve "fiil" sözcükleri, Türkçe dersinin dil bilgisi alanına ait özel kavramları ifade etmektedir.
✅ Anlamı: Sözcükler, terim anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "İsim" ve "fiil", bir dilin yapısını inceleyen dil bilgisi bilimine ait özel kelimelerdir. Herkesin günlük konuşmada farklı anlamlarda kullanmadığı, belirli bir alana özgü kavramlardır.
Örnek 7:
Aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüğün anlam özelliğini belirleyelim:
"Bu güzel haber içimi ısıttı." 😊
Çözüm:
👉 Bu cümlede "ısıtmak" sözcüğü, bir şeyin sıcaklığını artırmak veya fiziksel olarak ısınmasını sağlamak anlamında kullanılmamıştır. İnsan içi fiziksel olarak ısınmaz.
✅ Anlamı: Sözcük, mecaz anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "İçini ısıtmak" ifadesi, bir haberin veya olayın kişiyi mutlu etmesi, ferahlatması, umut vermesi anlamındadır. Gerçek anlamından tamamen uzaklaşmıştır.
Örnek 8:
"Futbol maçında hakem, oyuncuya kırmızı kart gösterdi." ⚽🟥
Bu cümlede kalın yazılan sözcük grubunun anlam özelliği nedir?
Çözüm:
👉 Bu cümlede "kırmızı kart" sözcük grubu, futbol oyununa ait özel bir kuralı ve durumu ifade etmektedir.
✅ Anlamı: Sözcük grubu, terim anlamıyla kullanılmıştır.
📌 Neden: "Kırmızı kart", futbol gibi spor dallarında kurallara uymayan bir oyuncuyu oyundan ihraç etmek için kullanılan özel bir işarettir. Bu, spor alanına ait bir terimdir.