3. Cümle: "Öyle bir bağırdı ki herkes korktu." (Bağlaç - Ayrı)
Sonuç: \( 2 \) numaralı cümledeki "ki" bitişik yazılmalıdır.
8
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Öğretmen, tahtaya şu kuralı yazıyor: "Cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozuluyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır."
Bu kurala göre aşağıdaki hangi kelimenin yazımı yanlıştır? ✍️
A) Evde B) Sende C) Sınıf da
Çözüm ve Açıklama
Kuralı uygulayalım:
A) Evde: "Ev" (Anlam bozuldu, bitişik yazım doğru).
B) Sende: "Sen" (Anlam bozuldu, "Kalemim sende kalmış" gibi düşünürsek bitişik yazım doğru).
C) Sınıf da: "Sınıf" (Eğer "Sınıfta bekliyorum" demek istiyorsak bitişik olmalıydı. "Sınıf da gelsin" deseydik ayrı olurdu. Ancak burada yer bildiriyorsa "Sınıfta" şeklinde bitişik yazılmalıdır).
Not: "de/da" eki sertleşerek "-te/-ta" olabilir ama bağlaç olan "de/da" asla "te/ta" olmaz. Bu yüzden "Sınıf da" yazımı yer bildiriyorsa hatalıdır. ❌
4. Sınıf Türkçe: De ve ki Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede yer alan "-de" ekinin yazımını inceleyelim:
"Kitabım okulda kalmış."
Bu cümlede "okulda" kelimesindeki "-da" eki doğru mu yazılmıştır? Neden? 🧐
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için şu adımları izleyelim:
Kural: Bulunma durum eki olan "-de/-da" kelimeye bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
Uygulama: "-da" ekini cümleden çıkaralım: "Kitabım okul kalmış."
Sonuç: Cümlenin anlamı bozulduğu için bu bir ektir ve bitişik yazılması doğrudur. ✅
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlede "de" bağlacının yazımı doğru mudur?
"Pazardan elma da aldık." 🍎
Çözüm:
Bağlaç olan "de"nin yazımını kontrol edelim:
Kural: Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralır.
3. Cümle: "Öyle bir bağırdı ki herkes korktu." (Bağlaç - Ayrı)
Sonuç: \( 2 \) numaralı cümledeki "ki" bitişik yazılmalıdır.
Örnek 8:
Öğretmen, tahtaya şu kuralı yazıyor: "Cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozuluyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır."
Bu kurala göre aşağıdaki hangi kelimenin yazımı yanlıştır? ✍️
A) Evde B) Sende C) Sınıf da
Çözüm:
Kuralı uygulayalım:
A) Evde: "Ev" (Anlam bozuldu, bitişik yazım doğru).
B) Sende: "Sen" (Anlam bozuldu, "Kalemim sende kalmış" gibi düşünürsek bitişik yazım doğru).
C) Sınıf da: "Sınıf" (Eğer "Sınıfta bekliyorum" demek istiyorsak bitişik olmalıydı. "Sınıf da gelsin" deseydik ayrı olurdu. Ancak burada yer bildiriyorsa "Sınıfta" şeklinde bitişik yazılmalıdır).
Not: "de/da" eki sertleşerek "-te/-ta" olabilir ama bağlaç olan "de/da" asla "te/ta" olmaz. Bu yüzden "Sınıf da" yazımı yer bildiriyorsa hatalıdır. ❌