💡 4. Sınıf Sosyal Bilgiler: İstek Ve İhtiyaçlarımız Çözümlü Örnekler

👉 Bu soruda, temel ihtiyaçlarımızı ve isteklerimizi ayırt etmemiz isteniyor.

• İhtiyaç: Yaşamımızı sürdürmek için mutlaka sahip olmamız gereken şeylerdir. Yemek, su, barınma ve giyinme temel ihtiyaçlarımızdır.
• İstek: Yaşamımızı kolaylaştıran, bizi mutlu eden ama varlığı zorunlu olmayan şeylerdir.

Şimdi şıklara bakalım:

• a) Yeni bir oyuncak araba: Bu bir istektir. Yaşamak için zorunlu değildir.
• b) Akşam yemeği için ekmek: Ekmek, beslenme ihtiyacımızı karşılar. Bu bir ihtiyaçtır. 🍞
• c) Renkli kalem seti: Okulda dersler için faydalı olsa da, temel bir yaşam ihtiyacı değildir. Daha çok bir istek veya kolaylaştırıcı bir araçtır.
• d) Tablet bilgisayar: Bu da bir istektir. Eğitimde kullanılsa bile yaşam için zorunlu değildir.

✅ Doğru cevap: b) Akşam yemeği için ekmek

💡 Bu senaryoda Can'ın iki farklı talebi var: bisiklet ve ayakkabı. Bunların arasındaki temel farkı anlamamız gerekiyor.

• Bisiklet: Can'ın bisiklet istemesi bir istektir. Bisiklet, Can'ın eğlenmesini, spor yapmasını sağlayabilir ve onu mutlu edebilir. Ancak bisiklet olmadan da Can'ın hayatı devam edebilir, sağlığı tehlikeye girmez. Bu yüzden bisiklet, temel bir yaşam gereksinimi değildir. 🚴‍♂️
• Kışlık Ayakkabı: Annesinin kışlık ayakkabıların eskidiğini ve su aldığını belirtmesi, ayakkabının bir ihtiyaç olduğunu gösterir. Soğuktan ve ıslaklıktan korunmak, hastalanmamak için yeni ve sağlam ayakkabılara sahip olmak temel bir gereksinimdir. Ayakkabı olmadan Can'ın sağlığı olumsuz etkilenebilir. 👟

📌 Kısacası, bisiklet Can'ın keyfi bir talebiyken, kışlık ayakkabı Can'ın sağlığı ve korunması için zorunlu bir gereksinimdir. İhtiyaçlar önceliklidir!

✅ Ayşe'nin ailesinin harcamalarını iki kategoriye ayırabiliriz:

• İhtiyaçlar: Bunlar, yaşamı sürdürmek ve temel yaşam koşullarını sağlamak için zorunlu olan harcamalardır.
  • 🏠 Evin kirası: Barınma ihtiyacı.
  • 💡 Elektrik ve su faturaları: Temel yaşam konforu ve hijyen için gerekli.
  • 🍎 Yemek alışverişi: Beslenme ihtiyacı.
• İstekler: Bunlar, yaşam kalitesini artıran, keyif veren ancak varlığı zorunlu olmayan harcamalardır.
  • 📚 Yeni bir kitap: Eğlence ve öğrenme isteği.
  • 🎬 Sinemaya gitmek: Sosyal aktivite ve eğlence isteği.

📌 Aile, bütçesini planlarken öncelikle ihtiyaçlarını karşılamış, sonra kalan parayla isteklerini gidermiştir. Bu, doğru bir bütçe yönetimi örneğidir.

👉 Bu senaryoda Ela'nın iki farklı durumu var: açlık hissi ve oyuncak isteği. Öncelik sıralaması yaparken, temel yaşam gereksinimlerini göz önünde bulundurmalıyız.

• 1. Öncelik: Karnının acıkması ve meyve tabağı yemesi (İhtiyaç)
  • Açlık, vücudumuzun enerjiye ve besine ihtiyacı olduğunu gösteren temel bir sinyaldir. Beslenme, yaşamımızı sürdürmek için zorunlu bir ihtiyaçtır.
  • Annesinin hazırladığı meyve tabağını yemek, Ela'nın bu temel ihtiyacını karşılar, ona enerji verir ve sağlığını korur. 🍎🍌
• 2. Öncelik: Yeni oyuncak seti isteği (İstek)
  • Yeni bir oyuncak seti, Ela'yı mutlu edebilir, eğlenmesini sağlayabilir. Ancak oyuncak olmadan da Ela'nın yaşamı ve sağlığı devam eder. Bu, bir istektir.
  • Oyuncak seti almak, beslenme ihtiyacını karşılamaktan sonra düşünülecek bir durumdur.

📌 Sonuç: Ela'nın öncelik sıralaması, önce karnını doyurmak (ihtiyaç), sonra oyuncak setini istemek (istek) şeklinde olmalıdır. Çünkü ihtiyaçlar, isteklerden önce gelir ve yaşamın devamlılığı için hayati önem taşır.

✅ Maddeleri "İhtiyaç" ve "İstek" olarak gruplandıralım:

• İhtiyaçlar:
  • 1. Okul forması: Okula gitmek ve eğitim hakkından faydalanmak için giyinme ihtiyacının bir parçasıdır. Giyinme temel bir ihtiyaçtır. 👕
  • 3. Soğuktan korunmak için battaniye: Vücut ısımızı korumak, hastalanmamak için barınma ve korunma ihtiyacımızın bir parçasıdır. 🛌
• İstekler:
  • 2. En sevdiğin çikolata: Tatlı bir şeyler yemek keyif verici olsa da, beslenme ihtiyacımızın olmazsa olmaz bir parçası değildir. Bir istektir. 🍫
  • 4. Yeni çıkan bir bilgisayar oyunu: Eğlence amaçlıdır, yaşam için zorunlu değildir. Bir istektir. 🎮

💡 Ailenin karşılaştığı bu durumda, harcama önceliğini belirlerken yine ihtiyaç ve istek ayrımına gitmeliyiz.

• Buzdolabı Tamiri: Buzdolabı, gıdaların bozulmadan saklanması için çok önemlidir. Gıdaların bozulması, ailenin beslenme ihtiyacını olumsuz etkiler ve sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle buzdolabının tamiri bir ihtiyaçtır. 🥶
• Yeni futbol topu: Çocukların yeni futbol topu istemesi, eğlence ve oyun oynamak içindir. Bu, çocukları mutlu edecek bir istektir. Futbol topu olmadan da çocuklar başka oyunlar oynayabilir veya yaşamları devam edebilir.

📌 Sonuç: Ailenin bu durumdaki harcama önceliği buzdolabını tamir ettirmek olmalıdır. Çünkü sağlıklı beslenme, temel bir ihtiyaçtır ve buzdolabı bu ihtiyacın karşılanmasında önemli bir rol oynar. Futbol topu ise, buzdolabı tamir edildikten ve diğer temel ihtiyaçlar karşılandıktan sonra düşünülebilecek bir istektir.

👉 Bu durumda, annenin mont alma teklifi ile Mert'in araba isteği arasındaki farkı anlamak önemlidir.

• Kalın mont: Havalar soğuduğunda, vücudumuzu soğuktan korumak sağlığımız için çok önemlidir. Kalın bir mont giymek, hastalıklardan korunmak ve üşümemek için bir ihtiyaçtır. Mont olmadan Mert hasta olabilir, bu da onun okula gitmesini veya günlük aktivitelerini yapmasını engelleyebilir. 🧥
• Uzaktan kumandalı araba: Uzaktan kumandalı araba, Mert'in eğlenmesini ve keyifli vakit geçirmesini sağlayabilir. Bu bir istektir. Araba olmadan da Mert başka oyunlar oynayabilir veya arkadaşlarıyla vakit geçirebilir. Yaşamını sürdürmesi için zorunlu değildir. 🏎️

📌 Neden daha önemli? Annenin mont alma teklifi, Mert'in sağlığını koruma ve temel giyinme ihtiyacını karşılama amacını taşır. Sağlık, yaşamımızı sürdürmek için en temel ihtiyaçlardan biridir. Uzaktan kumandalı araba ise bir eğlence aracıdır ve temel bir gereksinim değildir. Bu yüzden mont, arabadan daha önemlidir.

💡 Sel felaketi gibi acil durumlarda, insanların yaşamlarını sürdürmek ve temel güvenliğini sağlamak için ihtiyaçlar en öncelikli hale gelir.
✅ En öncelikli üç malzeme ve nedenleri şunlardır:

• 1. İçme suyu ve yiyecek:
  • Neden: Beslenme ve su, insan yaşamının devamlılığı için en temel ve vazgeçilmez ihtiyaçlardır. Susuzluk ve açlık, kısa sürede ciddi sağlık sorunlarına ve ölüme yol açabilir. 💧🍞
• 2. Çadır ve battaniye:
  • Neden: Evleri hasar gören insanlar için barınma ve korunma hayati önem taşır. Çadır, geçici barınma sağlarken, battaniye soğuktan korunmayı ve vücut ısısını düzenlemeyi sağlar. 🏕️🛌
• 3. Yeni kıyafetler:
  • Neden: Selde eşyalarını kaybeden insanlar için temiz ve kuru kıyafetler, hijyen ve soğuktan korunma açısından temel bir ihtiyaçtır. Islak ve kirli kıyafetler hastalık riskini artırır. 👕👖

📌 Diğer maddeler (televizyon, oyuncak, kitap) bu durumda birer istektir ve acil durum sonrasında düşünülecek şeylerdir. Öncelik her zaman temel ihtiyaçların karşılanmasındadır.