💡 4. Sınıf Sosyal Bilgiler: Doğal afetler Çözümlü Örnekler

Doğal afetler, insanlar tarafından önlenemeyen ve büyük zararlara yol açabilen olaylardır.

• A) Deprem: Yerin sarsılmasıyla oluşan ve büyük yıkımlara neden olabilen bir doğal afettir.
• B) Sel: Aşırı yağışlar veya barajların yıkılması sonucu oluşan su baskınlarıdır.
• C) Volkan patlaması: Yerin derinliklerindeki magmanın yeryüzüne çıkmasıdır ve doğal bir afettir.
• D) Orman yangını: Genellikle yıldırım düşmesi gibi doğal nedenlerle veya insan hatalarıyla başlayan ve ormanlık alanları yok eden bir afettir.

Bu seçenekler arasında orman yangınları bazen insan kaynaklı olsa da, genel olarak doğal afetler sınıfında değerlendirilir. Ancak soruda "doğal afet olmayan" sorulduğu için, diğerleri kesinlikle doğaldır. Orman yangını da doğada kendiliğinden başlayabilir. Sorunun şıklarında bir hata olabilir. Ancak genel kabul gören doğal afetler arasında sayılırlar. Eğer soru "insan eliyle çıkan afet" deseydi, orman yangını daha uygun olurdu. Bu haliyle şıklar arasında en az doğal kabul edilebilecek olanı (insan faktörü olabilme ihtimaliyle) orman yangınıdır. Ancak sorunun netliği açısından diğer şıklar da doğal afetlerdir. Bu soruda bir hata olduğunu düşünmekle birlikte, en olası cevap D'dir. 📌 NOT: Sorunun şıklarında netlik olmamakla birlikte, orman yangınları da doğal olarak başlayabilir (yıldırım gibi). Ancak insan faktörü de etkili olabilir. Diğer şıklar ise tamamen doğaldır. ✅ Doğru Cevap: D (Sorudaki belirsizlik göz ardı edilirse)

Deprem, ani ve sarsıcı bir doğal afettir. Okulda deprem anında alınacak önlemler hayati önem taşır.

• 1. Sıranın altına girip başınızı koruyun: Bu, düşen eşyalardan ve dökülen camlardan korunmanızı sağlar. Sıranın sağlam bir yer olduğundan emin olun.
• 2. Pencerelerden uzak durun: Kırılan camlar tehlikeli olabilir. Pencerelerden ve duvardan uzak durarak kendinizi koruyun.
• 3. Asansörü kullanmayın: Deprem sırasında asansörler arızalanabilir ve sıkışıp kalabilirsiniz. Asansör yerine merdivenleri kullanın (eğer güvenliyse) veya bulunduğunuz yerde kalın.
• 4. Sakin kalmaya çalışın ve öğretmenin talimatlarını dinleyin: Panik yapmak durumu daha da kötüleştirebilir. Öğretmenleriniz size ne yapmanız gerektiğini söyleyecektir, onlara uyun.

Bu adımlar, deprem sırasında güvenliğinizi sağlamanıza yardımcı olacaktır. 💡 👉 Önemli: Okulunuzun deprem tatbikatlarına katılmak, bu bilgileri pekiştirmenizi sağlar.

Bu soruyu çözmek için basit bir çarpma işlemi yapacağız.

• Adım 1: Sel felaketlerinin sayısını belirleyelim. Soruda 5 kez sel yaşandığı belirtiliyor.
• Adım 2: Her selde hasar gören ev sayısını belirleyelim. Soruda her selde ortalama 10 ev hasar gördüğü söyleniyor.
• Adım 3: Toplam etkilenen ev sayısını bulmak için bu iki sayıyı çarpalım.

Hesaplama: Toplam Etkilenen Ev Sayısı = (Sel Sayısı) \times (Her Selde Hasar Gören Ev Sayısı) Toplam Etkilenen Ev Sayısı = 5 \times 10 \[ 5 \times 10 = 50 \] ✅ Sonuç: Bu bölgede 1 ayda toplam 50 ev selden etkilenmiş olabilir. 🌊

Heyelan, yamaçlardaki toprak veya kaya kütlelerinin yer çekimi etkisiyle aşağı doğru hareket etmesidir. Bazı faktörler heyelan oluşumunu tetikler.

• Heyelan Oluşumunu Tetikleyen Faktörler:
• Aşırı Yağışlar: Toprağın suyla doygun hale gelmesi, ağırlığını artırır ve kayganlığı sağlar. 🌧️
• Eğimli Arazi Yapısı: Yüksek eğimli yamaçlar, heyelan riskini artırır. ⛰️
• Toprak ve Kaya Yapısı: Bazı toprak ve kaya türleri daha kolay kayar.
• Depremler: Sarsıntılar, yamaçlardaki dengeyi bozarak heyelanlara neden olabilir. 🌍
• İnsan Faaliyetleri: Ormanların tahrip edilmesi, yol yapımı gibi faaliyetler yamaçların dengesini bozabilir. 🌳➡️🪓

Soruda heyelan oluşumunu tetiklemeyen bir faktör sorulmaktadır. Eğer şıklar verilirse, bu faktörler arasından heyelanla doğrudan ilişkisi olmayan bir seçenek seçilmelidir. Örneğin, "Güneşli ve kuru hava" heyelan oluşumunu tetiklemeyen bir faktördür. 📌 Özetle: Heyelanlar genellikle suyun toprağın yapısını bozması ve eğimin etkisiyle oluşur. ✅ Cevap: (Şıklara göre belirlenir, ancak heyelanla ilgisi olmayan bir seçenek olacaktır.)

Depreme hazırlıklı olmak, olası bir afette can ve mal kaybını en aza indirmemize yardımcı olur. Evde alınabilecek bazı önemli önlemler şunlardır:

• 1. Ağır eşyaları sabitlemek: Dolaplar, raflar, televizyon gibi devrilebilecek veya düşebilecek ağır eşyaları duvara sabitlemek, deprem sırasında devrilmelerini ve zarar vermelerini engeller. ⛓️
• 2. Acil durum çantası hazırlamak: İçinde su, konserve yiyecek, ilk yardım malzemeleri, el feneri, pil, battaniye, kişisel ilaçlar gibi temel ihtiyaçları içeren bir çanta hazırlamak, deprem sonrası ilk saatlerde veya günlerde yaşamı kolaylaştırır. 🎒
• 3. Aile bireyleriyle toplanma yeri belirlemek: Deprem sonrası dışarı çıkmak gerekirse, aile bireylerinin buluşabileceği güvenli bir toplanma yeri belirlemek önemlidir. Bu, hem ev içinde hem de evin dışında bir yer olabilir. 📍

Bu önlemler, deprem anında ve sonrasında ailenizin güvenliğini artıracaktır. 💡 👉 Hatırlatma: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından hazırlanan deprem tatbikatlarına katılmak da hazırlıklı olmanızı sağlar.

Bu soruyu çözmek için yüzdelik hesaplama yapacağız.

• Adım 1: Zarar gören ürünlerin yüzdesini belirleyelim. Soruda %30'u zarar görmüş olarak belirtiliyor.
• Adım 2: Toplam ürün sayısını belirleyelim. Soruda toplam 1000 adet ürün olduğu söyleniyor.
• Adım 3: Zarar gören ürün sayısını bulmak için toplam ürün sayısının %30'unu hesaplayalım.

Hesaplama: Zarar Gören Ürün Sayısı = (Toplam Ürün Sayısı) \times (Zarar Oranı) Zarar Gören Ürün Sayısı = 1000 \times %30 Yüzdeyi kesire çevirerek hesaplayabiliriz: %30 = \( \frac{30}{100} \) \[ 1000 \times \frac{30}{100} \] Önce 1000'i 100'e bölelim: \[ \frac{1000}{100} = 10 \] Sonra çıkan sonucu 30 ile çarpalım: \[ 10 \times 30 = 300 \] ✅ Sonuç: Çiftçinin tarlasında 300 adet ürün zarar görmüştür. ⛈️

Bu soruyu çözmek için dikdörtgenin alan formülünü kullanacağız. Sular altında kalan alan bir dikdörtgen olarak düşünülebilir.

• Adım 1: Alanın uzunluğunu belirleyelim. Soruda 200 metre olarak verilmiş.
• Adım 2: Alanın genişliğini belirleyelim. Soruda 50 metre olarak verilmiş.
• Adım 3: Yüzölçümünü hesaplamak için uzunluk ve genişliği çarpalım.

Dikdörtgenin Alanı = Uzunluk \times Genişlik \[ 200 \text{ m} \times 50 \text{ m} \] Hesaplama: \[ 200 \times 50 = 10000 \] ✅ Sonuç: Taşkın sonucu sular altında kalan alanın yüzölçümü 10.000 metrekaredir. 💧

Deprem çantası, afet durumlarında hayatta kalmak ve temel ihtiyaçları karşılamak için kritik öneme sahiptir. İçinde bulunması gereken temel malzemeler şunlardır:

• 1. Su ve bozulmayan yiyecekler: En az 3 günlük su ve kolay tüketilebilen, bozulmayan yiyecekler (konserve, kuru yemiş, bisküvi gibi) bulundurulmalıdır. 💧🥫
• 2. İlk yardım çantası: Yara bandı, gazlı bez, antiseptik mendil, ağrı kesici gibi temel ilk yardım malzemeleri içermelidir. 🩹
• 3. El feneri ve piller: Elektrik kesintisi yaşanabileceği için aydınlatma amacıyla el feneri ve yedek pilleri mutlaka çanta içinde olmalıdır. 🔦🔋
• 4. Battaniye: Soğuktan korunmak için hafif ve sıcak tutan bir battaniye faydalı olacaktır. 🧣
• 5. Kimlik ve önemli telefon numaraları: Kimlik belgelerinin fotokopileri ve acil durumlarda ulaşılacak kişilerin telefon numaralarının yazılı olduğu bir kağıt, iletişim kurmayı kolaylaştırır. 📄📞

Bu malzemeler, olası bir afet durumunda size büyük ölçüde yardımcı olacaktır. 💡 👉 İpucu: Çantayı kolay ulaşılabilen bir yerde saklayın ve düzenli olarak malzemelerin son kullanma tarihlerini kontrol edin.