Eş ve zıt anlamlı kelimeler Ders Notu

Anlamlarına Göre Kelimeler 📚

Türkçemizde kelimeleri daha etkili kullanmak, kendimizi daha iyi ifade etmek ve kelime dağarcığımızı geliştirmek için eş anlamlı ve zıt anlamlı kelimeleri öğreniriz. Bu kelimeler, cümlelerimizi çeşitlendirmemize yardımcı olur.

Eş Anlamlı (Anlamdaş) Kelimeler 🤝

Yazılışları ve okunuşları farklı olmasına rağmen, aynı anlamı taşıyan kelimelere eş anlamlı kelimeler denir. Bir cümlede eş anlamlı kelimeler birbirinin yerine kullanıldığında cümlenin anlamında herhangi bir bozulma veya değişiklik olmaz.

Önemli Not: Eş anlamlı kelimeler birbirinin "ikiz kardeşi" gibidir. Farklı görünseler de aynı kişiyi temsil ederler.

Günlük hayatta sıkça kullandığımız bazı eş anlamlı kelimeler şunlardır:

• Okul: Mektep
• Öğrenci: Talebe
• Ev: Konut
• Siyah: Kara
• Beyaz: Ak
• Kırmızı: Al
• Yaşlı: İhtiyar
• Küçük: Ufak
• Hediye: Armağan
• Soru: Sual

Örnek Cümleler:

• "Bugün okula geç kaldım." cümlesi ile "Bugün mektebe geç kaldım." cümlesi aynı anlamı taşır.
• "Bu küçük kedi çok acıkmış." cümlesi ile "Bu ufak kedi çok acıkmış." cümlesi aynı durumu anlatır.

Zıt Anlamlı (Karşıt) Kelimeler ⚖️

Birbirinin tam tersi olan, birbirine karşıt anlamlar taşıyan kelimelere zıt anlamlı kelimeler denir. Zıt anlamlı kelimeler, bir durumun veya niteliğin karşıtını ifade eder.

Dikkat: Bir kelimenin olumsuzu (örneğin "gelmek" - "gelmemek"), o kelimenin zıt anlamlısı değildir. Zıt anlamlılıkta kelimelerin tamamen farklı kavramları karşılaması gerekir.

Sıkça karşılaştığımız zıt anlamlı kelimeler şunlardır:

• Büyük - Küçük: Fil büyük bir hayvandır, karınca küçük bir hayvandır.
• Açık - Kapalı: Pencere açık kalmış, kapı ise kapalı.
• İnce - Kalın: İnce kitapları okumak daha kolaydır, kalın kitaplar uzun sürer.
• Hızlı - Yavaş: Tavşan hızlı koşar, kaplumbağa yavaş yürür.
• Sıcak - Soğuk: Çay sıcak, dondurma soğuktur.
• Uzun - Kısa: Uzun boylu çocuk, kısa boylu çocuğun yanına geldi.

Çözümlü Alıştırmalar ✍️

Aşağıdaki tabloda verilen kelimelerin eş veya zıt anlamlılarını bulalım:

Kelime	İstenen	Cevap
Siyah	Eş Anlamlı	Kara
Zengin	Zıt Anlamlı	Fakir
Düş	Eş Anlamlı	Rüya
Taze	Zıt Anlamlı	Bayat

Soru: "Annem bugün çok yaşlı bir teyzeye yardım etti." cümlesindeki altı çizili kelimenin eş anlamlısı nedir?

Çözüm: "Yaşlı" kelimesinin eş anlamlısı "ihtiyar"dır. Cümleyi şu şekilde kurabiliriz: "Annem bugün çok ihtiyar bir teyzeye yardım etti."

Soru: "Hava bugün çok soğuk." cümlesindeki altı çizili kelimenin zıt anlamlısı nedir?

Çözüm: "Soğuk" kelimesinin zıt anlamlısı "sıcak"tır. Cümleyi şu şekilde kurabiliriz: "Hava bugün çok sıcak."

Kelime hazinemizi geliştirmek için okuduğumuz kitaplarda geçen yeni kelimelerin eş ve zıt anlamlılarını sözlükten kontrol etmek, öğrendiklerimizi kalıcı hale getirecektir.