İki savaş arası dönemde türkiye ve dünya Ders Notu

İki Savaş Arası Dönemde Türkiye ve Dünya (1919-1939) 🇹🇷🌍

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından dünya siyasi haritası yeniden çizilirken, Türkiye Cumhuriyeti de kendi küllerinden doğarak yeni bir döneme adım atmıştır. İki savaş arası dönem, hem Türkiye'de hem de dünyada önemli siyasi, ekonomik ve toplumsal değişimlere sahne olmuştur. Bu dönem, bir yandan barış arayışlarını ve uluslararası ilişkilerin yeniden şekillenmesini beraberinde getirirken, diğer yandan da yeni çatışma potansiyellerini barındırmıştır.

Türkiye'de İki Savaş Arası Dönem

Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından Türkiye Cumhuriyeti'nin temelleri atılmış ve modern bir devlet kurma süreci başlamıştır. Bu dönemde gerçekleştirilen başlıca inkılaplar ve gelişmeler şunlardır:

• Siyasi Gelişmeler: Saltanatın kaldırılması (1922), Cumhuriyetin ilanı (1923), Halifeliğin kaldırılması (1924) gibi köklü siyasi değişiklikler yapılmıştır. Çok partili hayata geçiş denemeleri başarısızlıkla sonuçlanmış, tek parti dönemi hakim olmuştur.
• Toplumsal ve Kültürel İnkılaplar: Laiklik ilkesi benimsenmiş, eğitimde birlik sağlanmış, kılık kıyafet devrimi, şapka ve fes kanunu, uluslararası saat ve takvim kullanımı gibi yeniliklerle toplumsal yaşamda önemli değişimler yaşanmıştır. Kadın hakları konusunda önemli adımlar atılmıştır.
• Ekonomik Gelişmeler: İzmir İktisat Kongresi (1923) ile milli ekonominin temelleri atılmıştır. Teşvik-i Sanayi Kanunu (1927) ile sanayileşme hedeflenmiş, ancak yabancı sermayenin yetersizliği ve I. Dünya Savaşı sonrası ekonomik zorluklar bu süreci yavaşlatmıştır. Devletçilik ilkesi giderek önem kazanmıştır.
• Dış Politika: Lozan Barış Antlaşması (1923) ile Türkiye'nin bağımsızlığı ve sınırları uluslararası alanda tanınmıştır. Musul sorunu, Boğazlar Komisyonu gibi konularla uluslararası ilişkilerde dikkatli bir politika izlenmiştir.

Dünyada İki Savaş Arası Dönem

Birinci Dünya Savaşı'nın yarattığı yıkımın ardından dünya, yeni bir düzen kurma çabası içine girmiştir. Ancak bu dönem, aynı zamanda yeni gerilimlerin ve çatışmaların da habercisi olmuştur.

• Uluslararası İlişkiler ve Barış Çabaları: Milletler Cemiyeti'nin kurulması (1920) ile uluslararası barışı koruma ve işbirliğini geliştirme amaçlanmıştır. Ancak cemiyetin caydırıcı gücünün zayıf kalması, gelecekteki çatışmaları engelleyememiştir.
• Ekonomik Buhran: 1929 yılında başlayan Büyük Ekonomik Buhran, dünya ekonomisini derinden sarsmıştır. Buhran, ülkeler arasında ekonomik milliyetçiliği artırmış, korumacı politikaları tetiklemiş ve siyasi istikrarsızlığa yol açmıştır.
• Faşizm ve Nazizmin Yükselişi: İtalya'da Mussolini'nin faşist rejimi ve Almanya'da Hitler'in Nazi Partisi'nin iktidara gelmesi, bu dönemin en belirgin siyasi gelişmelerinden olmuştur. Bu rejimler, yayılmacı politikaları ve ırkçı ideolojileriyle dünya barışını tehdit etmeye başlamıştır.
• Askeri Blokların Oluşumu: Faşist Almanya, İtalya ve Japonya arasında Mihver Devletleri bloğu oluşurken, İngiltere ve Fransa gibi ülkeler de kendi güvenliklerini sağlamaya çalışmıştır. Bu bloklaşma, II. Dünya Savaşı'na giden yolu hazırlamıştır.

Örnek Olay: Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne Üyeliği

Türkiye, uluslararası alanda yalnız kalmamak ve barışçı politikasını pekiştirmek amacıyla 1932 yılında Milletler Cemiyeti'ne üye olmuştur. Bu üyelik, Türkiye'nin dış politikada aktif rol aldığının bir göstergesi olmuştur. Örneğin, Yunanistan ile olan sorunların barışçıl yollarla çözülmesi konusunda Milletler Cemiyeti platformu kullanılmıştır.

Örnek Olay: 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Etkileri

1929'da New York Borsası'nda başlayan çöküş, kısa sürede tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Türkiye'de de bu durum, dış ticarette daralma, tarım ürünlerinin değer kaybetmesi gibi etkilere yol açmıştır. Bu durum, Türkiye'nin kendi kendine yeterli bir ekonomi kurma çabalarını hızlandırmasına neden olmuştur. Devletçilik politikasının benimsenmesinde bu buhranın da payı büyüktür.

Özetle

İki savaş arası dönem, hem Türkiye Cumhuriyeti'nin modern bir devlet olarak şekillendiği, hem de dünyada yeni siyasi ve ekonomik dengelerin kurulmaya çalışıldığı, ancak aynı zamanda II. Dünya Savaşı'na giden gerilimlerin de biriktiği kritik bir zaman dilimidir.