1932 abd başkanlık seçimleri Ders Notu

1929 yılında ABD'de başlayan ve tüm dünyayı sarsan "Büyük Buhran" (Kara Perşembe), 1930'lu yılların başında küresel siyaseti, toplumsal yapıyı ve ekonomiyi derinden etkilemiştir. Bu büyük ekonomik çöküşün gölgesinde gerçekleşen 1932 ABD Başkanlık Seçimleri, sadece Amerika Birleşik Devletleri'nin değil, tüm dünya ekonomisinin ve siyasetinin seyrini değiştiren tarihi bir dönüm noktası olmuştur. 12. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi müfredatında bu konu, iki savaş arasındaki dönemde dünyada meydana gelen gelişmeler ve Türkiye'ye etkileri bağlamında ele alınmaktadır.

📉 1929 Dünya Ekonomik Buhranı ve Seçim Öncesi ABD

Büyük Buhran, klasik liberalizmin en temel ilkesi olan "bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler" (laissez-faire) anlayışının sorgulanmasına yol açmıştır. Dönemin ABD Başkanı Herbert Hoover (Cumhuriyetçi Parti), krizin geçici olduğunu savunmuş ve piyasaya doğrudan devlet müdahalesinden kaçınmıştır. Ancak bu pasif tutum krizin daha da derinleşmesine neden olmuştur:

• İşsizlik oranı %25 seviyelerine kadar yükselmiştir.
• Binlerce banka batmış, fabrikalar kapanmış ve tarım sektörü çökmüştür.
• Evlerini kaybeden milyonlarca insan, "Hooverville" adı verilen teneke mahallelerde yaşamak zorunda kalmıştır.

Önemli Bilgi: Hoover yönetiminin kriz karşısındaki yetersizliği, Amerikan halkının iktidara olan güvenini tamamen sarsmış ve 1932 seçimlerinde köklü bir değişim arzusunu doğurmuştur.

🗳️ 1932 Seçimlerinde İki Farklı Vizyon

1932 seçimleri, iki temel ekonomik ve siyasi yaklaşımın mücadelesine sahne olmuştur. Adaylar ve savundukları politikalar şu şekildedir:

1. Herbert Hoover (Cumhuriyetçi Parti)

Geleneksel liberal politikaları savunmaya devam etmiştir. Ekonominin kendi kendini düzelteceğine inanmış, doğrudan devlet yardımlarına ve pazar müdahalesine karşı çıkmıştır. Bu durum halk nezdinde onun duyarsız olduğu algısını yaratmıştır.

2. Franklin D. Roosevelt (Demokrat Parti)

Seçim kampanyasını "New Deal" (Yeni Düzen) vaadi üzerine kurmuştur. Roosevelt, devletin ekonomiye aktif olarak müdahale etmesi gerektiğini, işsizlere doğrudan yardım ulaştırılacağını ve finansal sistemin sıkı bir şekilde denetleneceğini savunmuştur.

🌟 New Deal (Yeni Düzen) Politikaları

Roosevelt'in seçimleri kazanmasının ardından uygulamaya koyduğu New Deal programı, üç temel hedefi (3R: Relief, Recovery, Reform) gerçekleştirmeyi amaçlamıştır:

• Relief (Rahatlatma): İşsizlere ve yoksullara doğrudan nakdi ve gıda yardımı yapılması.
• Recovery (İyileştirme): Tarım ve sanayi üretimini canlandırmak için devlet destekli projelerin başlatılması.
• Reform (Reform): Bankacılık, borsa ve sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılandırılarak yeni krizlerin önlenmesi.

📊 1932 Seçim Sonuçları

1932 seçimleri, ABD tarihinin en tek taraflı seçimlerinden biri olmuş ve Franklin D. Roosevelt ezici bir zafer kazanmıştır.

Aday	Siyasi Parti	Kazanılan Eyalet Sayısı	Seçici Kurul Oyu	Halk Oyu Oranı
Franklin D. Roosevelt	Demokrat Parti	42	472	%57.4
Herbert Hoover	Cumhuriyetçi Parti	6	59	%39.7

🇹🇷 Türkiye'ye ve Dünyaya Etkileri

1932 ABD seçimleri ve sonrasında uygulanan New Deal politikaları, dünya genelinde "müdahaleci/devletçi" ekonomik modellerin meşruiyet kazanmasını sağlamıştır. Bu durum Türkiye Cumhuriyeti'ni de doğrudan etkilemiştir:

• Türkiye, Büyük Buhran'ın yıkıcı etkilerinden korunmak amacıyla 1930'lu yıllardan itibaren Devletçilik ilkesini daha etkin uygulamaya başlamıştır.
• Devlet eliyle sanayileşmeyi öngören I. Beş Yıllık Sanayi Planı yürürlüğe konulmuştur.
• Kendi kendine yeten bir ekonomi yaratmak amacıyla yerli malı kullanımı teşvik edilmiş ve korumacı gümrük politikaları uygulanmıştır.

📝 Örnek Soru Çözümleri

Soru 1: 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın ardından ABD'de yapılan 1932 başkanlık seçimlerini kazanarak devletin ekonomiye müdahale etmesini öngören "New Deal" (Yeni Düzen) politikalarını başlatan ABD başkanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Woodrow Wilson
B) Herbert Hoover
C) Franklin D. Roosevelt
D) Harry Truman
E) Dwight Eisenhower

Çözüm 1: 1932 yılında yapılan başkanlık seçimlerini Demokrat Parti'nin adayı Franklin D. Roosevelt kazanmıştır. Roosevelt, göreve gelir gelmez Büyük Buhran'ın etkilerini silmek amacıyla "New Deal" reformlarını hayata geçirmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.

---

Soru 2: ABD'de 1932 seçimleri sonrası uygulanan "New Deal" politikaları ile Türkiye'de 1930'lu yıllarda uygulanan ekonomik politikalar karşılaştırıldığında, her iki ülkede de ortak olarak görülen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tamamen serbest piyasa ekonomisine geçilmesi
B) Ekonomik kalkınmada devlet müdahalesinin ve planlamasının artması
C) Yabancı sermaye girişinin tamamen yasaklanması
D) Tarımsal üretimin tamamen durdurulması
E) Özel sektörün tüm yatırımları tek başına üstlenmesi

Çözüm 2: Hem ABD'deki New Deal politikaları hem de Türkiye'deki Devletçilik ilkesi, 1929 krizinin yaralarını sarmak için devletin ekonomiye aktif müdahalesini, planlama yapmasını ve sosyal reformlar gerçekleştirmesini ortak hedef olarak belirlemiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.