📄 12. Sınıf Fizik: Dalgalarda kırınım, girişim ve doppler Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Kırınım, dalgaların bir engelin arkasına bükülerek yayılması olayıdır.
2. Çift yarıkta girişim deneyinde, aydınlık saçakların oluştuğu yerlerde dalgalar yapıcı girişim yapar.
3. Doppler olayı sadece ses dalgalarında gözlenir, ışık dalgalarında gözlenmez.
4. Tek yarıkta kırınım deseninde, merkezî aydınlık saçak diğer aydınlık saçaklardan daha geniştir.
5. Bir dalga kaynağı gözlemciden uzaklaşırken, gözlemcinin algıladığı dalga boyu küçülür.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. Dalgalarda kırınım olayının gerçekleşmesi için gerekli şart nedir?
2. Çift yarıkta girişim deneyinde saçak genişliğini etkileyen faktörler nelerdir?
3. Doppler olayının günlük hayattaki iki farklı kullanım alanını belirtiniz.
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Tek yarıkta kırınım deneyinde, merkezî aydınlık saçak genişliğinin artırılması için;
I. Kullanılan ışığın dalga boyunu artırmak.
II. Yarık genişliğini azaltmak.
III. Ekran ile yarık düzlemi arasındaki uzaklığı artırmak.
İşlemlerinden hangileri yapılabilir?
2. Çift yarıkta girişim deneyinde (Young deneyi), aşağıdaki değişikliklerden hangisi saçak genişliğini \(\Delta x\) azaltır?
3. Bir ambulans sireni çalarak sabit hızla bir gözlemciye doğru yaklaşmaktadır. Bu durumda gözlemci, sirenin sesini gerçek frekansından nasıl algılar?
4. Bir dalga leğeninde oluşturulan doğrusal su dalgaları, genişliği \(w\) olan bir aralıktan geçerken belirgin bir kırınım deseni oluşturmaktadır. Kırınımın daha belirgin olması için;
I. Dalga kaynağının frekansını azaltmak.
II. Yarık genişliğini \(w\) artırmak.
III. Ortamın derinliğini artırmak.
İşlemlerinden hangileri yapılabilir?
5. Çift yarıkta girişim deneyinde, ekran üzerindeki bir P noktasının yol farkı \(\Delta s = k \lambda\) ise bu noktada ne tür bir girişim gözlenir? (\(k\) tam sayı, \(\lambda\) dalga boyu)
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Doppler olayını açıklayarak, bu olayın ses dalgaları ve ışık dalgaları üzerindeki etkilerini karşılaştırınız.
2. Çift yarıkta girişim deneyinde (Young deneyi), ekran üzerindeki bir P noktasının aydınlık veya karanlık saçak olma şartlarını yol farkı kavramı üzerinden açıklayınız.
3. Tek yarıkta kırınım deneyinde oluşan desenin özelliklerini açıklayınız. Merkezî aydınlık saçak neden diğer aydınlık saçaklardan farklıdır?
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Dalgalarda kırınım, girişim ve doppler Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | Kırınım, dalgaların bir engelin arkasına bükülerek yayılması olayıdır. |
| ( .... ) | Çift yarıkta girişim deneyinde, aydınlık saçakların oluştuğu yerlerde dalgalar yapıcı girişim yapar. |
| ( .... ) | Doppler olayı sadece ses dalgalarında gözlenir, ışık dalgalarında gözlenmez. |
| ( .... ) | Tek yarıkta kırınım deseninde, merkezî aydınlık saçak diğer aydınlık saçaklardan daha geniştir. |
| ( .... ) | Bir dalga kaynağı gözlemciden uzaklaşırken, gözlemcinin algıladığı dalga boyu küçülür. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | Dalgaların bir engelin kenarından veya dar bir aralıktan geçerken bükülerek yayılması olayına .................... denir. |
| 2) | Çift yarıkta girişim deneyinde, saçak genişliği \(\Delta x\), yarıklar arası uzaklık \(d\) ile .................... orantılıdır. |
| 3) | Bir ses kaynağının frekansının, kaynağın ve gözlemcinin birbirine göre bağıl hareketinden dolayı farklı algılanmasına .................... olayı denir. |
| 4) | Tek yarıkta kırınım deseninde, merkezî aydınlık saçak genişliği, diğer aydınlık saçakların genişliğinin .................... katıdır. |
| 5) | Işık dalgalarında girişim deseni oluşturmak için kullanılan Young deneyinde, ışık kaynağının dalga boyu arttırılırsa saçak genişliği ..................... |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | Dalgalarda kırınım olayının gerçekleşmesi için gerekli şart nedir? |
| 2) | Çift yarıkta girişim deneyinde saçak genişliğini etkileyen faktörler nelerdir? |
| 3) | Doppler olayının günlük hayattaki iki farklı kullanım alanını belirtiniz. |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
Tek yarıkta kırınım deneyinde, merkezî aydınlık saçak genişliğinin artırılması için; I. Kullanılan ışığın dalga boyunu artırmak. II. Yarık genişliğini azaltmak. III. Ekran ile yarık düzlemi arasındaki uzaklığı artırmak. İşlemlerinden hangileri yapılabilir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I, II ve III
|
| 2) |
Çift yarıkta girişim deneyinde (Young deneyi), aşağıdaki değişikliklerden hangisi saçak genişliğini \(\Delta x\) azaltır?
A) Yarıklar arası uzaklığı \(d\) azaltmak.
B) Ekran ile yarık düzlemi arasındaki uzaklığı \(L\) artırmak.
C) Kullanılan ışığın dalga boyunu \(\lambda\) azaltmak.
|
| 3) |
Bir ambulans sireni çalarak sabit hızla bir gözlemciye doğru yaklaşmaktadır. Bu durumda gözlemci, sirenin sesini gerçek frekansından nasıl algılar?
A) Daha düşük frekanslı.
B) Daha yüksek frekanslı.
C) Gerçek frekansıyla aynı.
|
| 4) |
Bir dalga leğeninde oluşturulan doğrusal su dalgaları, genişliği \(w\) olan bir aralıktan geçerken belirgin bir kırınım deseni oluşturmaktadır. Kırınımın daha belirgin olması için; I. Dalga kaynağının frekansını azaltmak. II. Yarık genişliğini \(w\) artırmak. III. Ortamın derinliğini artırmak. İşlemlerinden hangileri yapılabilir?
A) Yalnız I
B) I ve III
C) II ve III
|
| 5) |
Çift yarıkta girişim deneyinde, ekran üzerindeki bir P noktasının yol farkı \(\Delta s = k \lambda\) ise bu noktada ne tür bir girişim gözlenir? (\(k\) tam sayı, \(\lambda\) dalga boyu)
A) Karanlık saçak
B) Aydınlık saçak
C) Yarı aydınlık saçak
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) | Doppler olayını açıklayarak, bu olayın ses dalgaları ve ışık dalgaları üzerindeki etkilerini karşılaştırınız. |
| 2) | Çift yarıkta girişim deneyinde (Young deneyi), ekran üzerindeki bir P noktasının aydınlık veya karanlık saçak olma şartlarını yol farkı kavramı üzerinden açıklayınız. |
| 3) | Tek yarıkta kırınım deneyinde oluşan desenin özelliklerini açıklayınız. Merkezî aydınlık saçak neden diğer aydınlık saçaklardan farklıdır? |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/12-sinif-fizik-dalgalarda-kirinim-girisim-ve-doppler/etkinlikler