💡 12. Sınıf Edebiyat: Yazılış Çözümlü Örnekler
12. Sınıf Edebiyat: Yazılış Çözümlü Örnekler
Aşağıdaki cümlede yer alan "de/da" bağlacının yazımı ile ilgili hatayı tespit ederek doğrusunu açıklayınız:
"Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı'nda bireyin iç dünyasını esas alan yazarlar da toplumcu gerçekçiler kadar ilgi görmüştür."
Bu cümlede yazım yanlışı bulunmamaktadır. ✅
- Kural: Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar.
- Cümledeki "yazarlar da" ifadesinde "da" bağlaçtır; çünkü cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralır.
- "Edebiyatı'nda" sözcüğündeki "-da" ise bulunma durum ekidir ve kelimeye bitişik yazılması doğrudur.
Aşağıdaki cümlede yapılan yazım yanlışını bularak TDK kurallarına göre düzeltiniz:
"Modernist eserlerde kronolojik zamanın dışına çıkıldığını farkettik."
Cümledeki yazım yanlışı "farkettik" kelimesindedir. ✍️
- Kural: "Etmek, olmak, eylemek" gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, eğer ilk kelimede herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi yoksa, fiil ayrı yazılır.
- "Fark" kelimesinde bir ses olayı (düşme veya türeme) gerçekleşmediği için doğrusu "fark ettik" şeklinde olmalıdır.
- Örnek: "Kaybolmak" (ünlü düşmesi var, bitişik), "Hissetmek" (ünsüz türemesi var, bitişik), "Terk etmek" (ses olayı yok, ayrı).
Aşağıdaki kısaltmaya getirilen ekin yazımını inceleyiniz ve hatayı düzeltiniz:
"Öğrenciler, TDK'nın güncel yazım kılavuzunu inceleyerek sınava hazırlandılar."
Cümledeki hata "TDK'nın" ifadesindedir. 🧐
- Kural: Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
- Türkçede "K" harfi "ka" diye değil, "ke" diye okunur.
- Dolayısıyla kısaltma "Te-De-Ka" değil, "Te-De-Ke" şeklinde okunmalıdır.
- Doğru yazım: TDK'nin (Türk Dil Kurumunun değil, Te-De-Ke'nin) şeklinde olmalıdır.
Aşağıdaki cümlede yer alan büyük harflerin kullanımıyla ilgili yanlışlığı bulunuz:
"Batı edebiyatı etkisinde gelişen Türk edebiyatının ilk evresi olan tanzimat dönemi, \( 1860 \) yılında başlamıştır."
Cümledeki yazım yanlışı "tanzimat dönemi" ifadesindedir. 🏛️
- Kural: Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.
- Bu kurala göre "Tanzimat" bir dönemi temsil ettiği için her iki kelimenin de ilk harfi büyük olmalıdır.
- Doğru yazım: Tanzimat Dönemi şeklinde olmalıdır.
- Ayrıca "Batı" sözcüğü bir medeniyeti/zihniyeti temsil ettiği için büyük harfle yazılması doğrudur.
Bir öğrenci, postmodern roman üzerine hazırladığı ödevde şu cümleyi kurmuştur:
"Postmodernizm de herşey zıttıyla var olur; yazar, okuru oyunun bir parçası haline getirir."
Bu cümledeki yazım yanlışını ve sebebini açıklayınız.
Cümledeki yazım yanlışı "herşey" sözcüğündedir. 💡
- Kural: "Şey" sözcüğü her zaman ayrı yazılır. Kendisinden önce gelen kelime ne olursa olsun bu kural değişmez.
- Doğru yazım: "her şey" şeklinde olmalıdır.
- Cümledeki "Postmodernizm de" kısmındaki "de" bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur. "Bir parçası" ifadesi de doğru yazılmıştır.
Günlük hayatta sıkça kullandığımız sayıların yazımıyla ilgili aşağıdaki cümleyi inceleyiniz:
"Sınavda sorulan \( 2 \)'inci sorunun cevabı, İkinci Yeni şiir anlayışıyla ilgiliydi."
Bu cümledeki sayı yazımı hatasını düzeltiniz.
Cümledeki hata "\( 2 \)'inci" ifadesindedir. 🔢
- Kural: Sıra sayıları rakamla yazıldığında ya nokta konur ya da kesme işaretiyle ek getirilir. Hem nokta hem ek aynı anda kullanılmaz.
- Eğer ek getiriliyorsa, rakamın okunuşundaki son ses dikkate alınır.
- "İki" kelimesi "i" ünlüsü ile bittiği için getirilen ek "-inci" değil, "-nci" olmalıdır.
- Doğru yazım: \( 2 \). veya \( 2 \)'nci şeklinde olmalıdır.
Aşağıdaki cümlede "ki" bağlacının/ekinin yazımıyla ilgili bir hata var mıdır? İnceleyiniz:
"Mademki bu kadar çalıştı, sınavda başarılı olması gerekir; oysaki o çok heyecanlıydı."
Bu cümlede yazım yanlışı yoktur. ✅
- Kural: "Ki" bağlacı normalde ayrı yazılır. Ancak bazı kelimelerde kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır.
- Bu kalıplaşmış kelimeleri "SOMBAHÇEM" formülüyle ezberleyebiliriz:
- Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, A (boş), Halbuki, Çünkü, Eğerki (istisna), Meğerki.
- Cümledeki "Mademki" ve "Oysaki" kelimeleri bu kurala uygun olarak bitişik yazılmıştır.
Aşağıdaki cümlede yer alan birleşik kelimelerin yazımını kontrol ediniz:
"Yazarın birçok eserinde hiç bir karakter tesadüfen seçilmemiştir; birkaç sayfa sonra bu durum netleşir."
Cümledeki yazım yanlışı "hiç bir" ifadesindedir. ✍️
- Kural: Belirsizlik sıfat ve zamirleri genellikle bitişik yazılır.
- "Birçok" ve "birkaç" kelimeleri her zaman bitişik yazılır (Doğru yazılmışlar).
- "Hiçbir" kelimesi de her zaman bitişik yazılmalıdır.
- Doğru yazım: "hiçbir" şeklinde olmalıdır.
- Not: "Bir gün", "her gün" gibi ifadeler ise ayrı yazılır; bunları karıştırmamak gerekir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/12-sinif-edebiyat-yazilis/sorular