2014 türkiye cumhurbaşkanlığı seçimleri Ders Notu

Türkiye Cumhuriyeti siyasi tarihi açısından 10 Ağustos 2014 tarihinde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimi, çok önemli bir dönüm noktasını teşkil eder. Bu seçimin en büyük özelliği, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde cumhurbaşkanının doğrudan halk oyuyla seçildiği ilk seçim olmasıdır. Daha önceki dönemlerde TBMM tarafından seçilen cumhurbaşkanları, bu seçimle birlikte doğrudan milletin iradesiyle göreve gelmeye başlamıştır.

Anayasal Süreç ve Seçimin Arka Planı 📅

2014 yılındaki bu köklü değişimin temeli, 2007 yılında gerçekleştirilen anayasa değişikliği referandumuna dayanmaktadır. 2007 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde yaşanan tıkanıklıklar sonrasında yapılan anayasa değişikliği halk oylamasına sunulmuş ve kabul edilmiştir. Bu değişiklikle birlikte şu kararlar alınmıştır:

• Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi kabul edilmiştir.
• Cumhurbaşkanının görev süresi 7 yıldan 5 yıla indirilmiştir.
• Bir kişinin en fazla iki kez (5 + 5 yıl) cumhurbaşkanı seçilebilmesi kuralı getirilmiştir.

2014 Seçiminin Adayları ve Siyasi Dengeler 👥

10 Ağustos 2014 tarihinde yapılan seçimlerde üç temel aday yarışmıştır. Bu adaylar ve onları destekleyen siyasi partiler şu şekildedir:

Aday	Destekleyen Başlıca Partiler	Siyasi Pozisyonu
Recep Tayyip Erdoğan	AK Parti	Dönemin Başbakanı
Ekmeleddin İhsanoğlu	CHP, MHP (Ortak Aday)	Eski İİT Genel Sekreteri
Selahattin Demirtaş	HDP	HDP Eş Genel Başkanı

Önemli Not: CHP ve MHP başta olmak üzere birçok muhalefet partisi, ortak bir aday üzerinde uzlaşarak Ekmeleddin İhsanoğlu'nu "çatı aday" olarak göstermiştir. Bu durum Türk siyasi tarihinde ittifak arayışlarının önemli bir örneğidir.

Seçim Sonuçları ve Sayısal Veriler 📊

10 Ağustos 2014 Pazar günü yapılan seçimlerde katılım oranı %74.13 olarak gerçekleşmiştir. Seçim sonuçlarına göre adayların aldığı oy oranları şu şekildedir:

• Recep Tayyip Erdoğan: %51.79 oy oranı ile toplam 21.001.148 oy alarak ilk turda Türkiye Cumhuriyeti'nin 12. Cumhurbaşkanı seçilmiştir.
• Ekmeleddin İhsanoğlu: %38.44 oy oranı ile toplam 15.587.720 oy almıştır.
• Selahattin Demirtaş: %9.76 oy oranı ile toplam 3.958.048 oy almıştır.

Seçim sonucunda ilk turda salt çoğunluk olan %50 sınırını aşan Recep Tayyip Erdoğan, doğrudan halk tarafından seçilen ilk cumhurbaşkanı unvanını almıştır. Bu durum, yürütme organının yapısında fiili bir değişimi de beraberinde getirmiş ve ilerleyen süreçte hükümet sistemi tartışmalarını hızlandırmıştır.

Konu İle İlgili Çözümlü Örnekler 📝

Soru 1

Türkiye Cumhuriyeti'nde cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilmesini öngören anayasa değişikliği hangi yıl yapılan referandum ile kabul edilmiştir?

Çözüm: Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini sağlayan anayasa değişikliği 2007 yılında yapılan halk oylaması (referandum) ile kabul edilmiştir. Bu değişiklik doğrultusundaki ilk uygulama ise 2014 yılında gerçekleştirilmiştir.

Soru 2

2014 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde muhalefet partilerinin ortak bir isim üzerinde uzlaşarak çıkardığı aday kimdir ve bu stratejiye siyasi literatürde ne ad verilmiştir?

Çözüm: Muhalefet partilerinin ortak adayı Ekmeleddin İhsanoğlu'dur. Bu seçim stratejisine siyasi literatürde ve kamuoyunda "çatı aday" formülü adı verilmiştir.