1968 abd başkanlık seçimleri Ders Notu

1968 yılı, hem dünya tarihinde hem de Amerika Birleşik Devletleri (ABD) iç siyasetinde büyük bir kırılma noktasıdır. Soğuk Savaş'ın en hareketli dönemlerinden birinin yaşandığı, Vietnam Savaşı'nın yıkıcı etkilerinin Amerikan toplumunda derin yaralar açtığı bu dönemde yapılan başkanlık seçimleri, ülkenin siyasi ve sosyal yapısını kökten değiştirmiştir. 12. Sınıf Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi müfredatında yer alan bu konu, Yumuşama Dönemi ve küresel toplumsal hareketler bağlamında büyük önem taşımaktadır.

1968 Yılının Küresel ve Toplumsal Arka Planı 🌍

1968 yılı, dünya genelinde gençlik hareketlerinin, protestoların ve sistem karşıtı duruşların zirve yaptığı bir dönemdir. ABD'de bu seçimin atmosferini belirleyen en önemli tarihsel gelişmeler şunlardır:

• Vietnam Savaşı ve Tet Taarruzu: ABD'nin Vietnam'daki askeri varlığına karşı duyulan tepki, 1968 başındaki Tet Taarruzu ile zirveye ulaşmıştır. Savaşın kazanılamayacağına dair inanç artmış ve üniversitelerde devasa savaş karşıtı protestolar başlamıştır.
• Sivil Haklar Hareketi ve Suikastlar: Afroamerikalıların eşitlik mücadelesinin sembol ismi Martin Luther King Jr. Nisan 1968'de suikasta kurban gitmiştir. Bu cinayet, ABD genelinde büyük isyanlara yol açmıştır. Haziran 1968'de ise Demokrat Parti'nin en güçlü başkan aday adayı olan Robert F. Kennedy suikast sonucu öldürülmüştür.
• Yeni Sol ve Gençlik Hareketleri: Geleneksel değerleri reddeden, savaş karşıtı ve özgürlükçü "1968 Kuşağı", Amerikan sokaklarında aktif bir muhalefet yürütmüştür.

Seçim Süreci ve Adaylar 🗳️

1968 ABD Başkanlık Seçimleri'nde üç temel siyasi figür ön plana çıkmıştır:

• Richard Nixon (Cumhuriyetçi Parti): Ülkede bozulan düzeni ve yasayı yeniden tesis etme vaadiyle ortaya çıkmıştır. Toplumun sokaklardaki protestolara katılmayan, sessizce işine giden muhafazakar kesimine hitap ederek ünlü "Sessiz Çoğunluk" (Silent Majority) söylemini geliştirmiştir.
• Hubert Humphrey (Demokrat Parti): Mevcut Başkan Lyndon B. Johnson'ın yardımcısıdır. Demokrat Parti içindeki bölünmeler ve Vietnam Savaşı'nın mirası nedeniyle oldukça zor bir kampanya yürütmüştür.
• George Wallace (Amerikan Bağımsızlık Partisi): Irk ayrımcılığını savunan, sivil haklar reformlarına karşı çıkan ve özellikle güney eyaletlerinin desteğini alan aşırı sağcı üçüncü bir aday olarak yarışa katılmıştır.

Seçim Sonuçları ve Sayısal Veriler 📊

1968 seçimleri, Amerikan siyasi tarihinin en başabaş mücadelelerinden birine sahne olmuştur. Adayların aldıkları oy oranları ve seçici kurul delege sayıları şu şekildedir:

Aday	Parti	Halk Oy Oranı	Seçici Kurul Delegesi
Richard Nixon	Cumhuriyetçi	% \( 43.4 \)	\( 301 \)
Hubert Humphrey	Demokrat	% \( 42.7 \)	\( 191 \)
George Wallace	Bağımsız	% \( 13.5 \)	\( 46 \)

Seçim sonuçlarında görüldüğü üzere halk oy oranları birbirine oldukça yakındır. Nixon ile Humphrey arasındaki fark sadece % \( 0.7 \) düzeyindedir. Matematiksel olarak iki ana aday arasındaki oy oranı farkı \( d \) ile gösterilirse:

\[ d = 43.4 - 42.7 \] \[ d = 0.7 \]

Bu küçük fark, Amerikan toplumunun ne kadar derin bir şekilde kutuplaştığının en somut göstergesidir. George Wallace'ın aldığı % \( 13.5 \) oranındaki oy ise güney eyaletlerindeki ırksal tepkinin boyutunu ortaya koymaktadır.

Seçimin Tarihsel Önemi ve Sonuçları 📈

"Sessiz Çoğunluk" kavramı, Nixon'ın seçim zaferinin anahtarı olmuştur. Medyada sesini duyuramayan ama gidişattan memnun olmayan muhafazakar orta sınıf, sandıkta tercihini düzenden yana kullanmıştır.

Bu seçimlerin ardından Richard Nixon'ın başkan olmasıyla birlikte ABD'nin dış politikasında yeni bir dönem başlamıştır. Nixon, Vietnam Savaşı'ndan aşamalı olarak çekilmeyi öngören "Vietnamlaştırma" politikasını devreye sokmuş ve Çin ile ilişkileri yumuşatarak Soğuk Savaş'ta Yumuşama (Detente) döneminin mimarlarından biri olmuştur.

Örnek Tarih Analizi Soruları 📝

Soru 1

1968 ABD Başkanlık Seçimleri'nde Richard Nixon'ın "Sessiz Çoğunluk" (Silent Majority) söylemini kullanmasının temel amacı nedir?

Çözüm: Nixon, 1968 yılındaki savaş karşıtı gösteriler, sivil haklar protestoları ve sokak çatışmalarından rahatsız olan, ancak sesini meydanlarda duyurmayan muhafazakar ve orta sınıf seçmen kitlesini hedeflemiştir. Bu söylemle, toplumun çoğunluğunun düzenden ve istikrardan yana olduğunu vurgulayarak bu kitleyi kendi arkasında birleştirmeyi amaçlamıştır.

Soru 2

1968 seçimlerinde üçüncü bir aday olarak ortaya çıkan George Wallace'ın % \( 13.5 \) oranında oy alması Amerikan toplumsal yapısı hakkında neyi göstermektedir?

Çözüm: George Wallace'ın özellikle güney eyaletlerinde yüksek oy alması, sivil haklar hareketine ve ırksal entegrasyona karşı olan muhafazakar beyaz seçmenin tepkisini göstermektedir. Bu durum, sivil haklar yasalarının kabul edilmesinin ardından ülkede ırksal gerilimin ve kutuplaşmanın hala çok güçlü olduğunu kanıtlamaktadır.