✅ 11. Sınıf Tarih: Monarşi, meşruiyet, muhtariyet, köle, ulufe, terakki, veyvola, narh, öşür, jeopolitik, cizye Test Çöz

Osmanlı Devleti'nde özellikle savaş, kıtlık veya ekonomik dalgalanma dönemlerinde halkın temel tüketim maddelerine uygun fiyatlarla ulaşabilmesini sağlamak ve haksız kazancın önüne geçmek amacıyla devlet tarafından uygulanan fiyat belirleme sistemine ne ad verilir?

Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim tebaadan, can ve mal güvenliklerinin sağlanması ile askerlik hizmetinden muaf tutulmaları karşılığında yılda bir kez alınan şer'i vergi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde merkez ordusunu oluşturan Kapıkulu askerlerine (Yeniçeriler vb.) üç ayda bir ödenen maaşa ne ad verilir?

Osmanlı toprak sisteminde, Müslüman çiftçilerden ürettikleri tarım ürünleri üzerinden genellikle onda bir oranında alınan şer'i vergi aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Çağ ve Yakın Çağ'da Avrupa'da ve Osmanlı Devleti'nde monarşik yönetimlerin meşruiyetlerini (yönetme güçlerinin yasallığını ve kabul edilebilirliğini) korumak ve halkın bağlılığını güçlendirmek için başvurdukları en temel kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde bazı eyaletler iç işlerinde serbest, dış işlerinde ise merkeze bağlı bir yapıya sahipti. Bu eyaletlerin yöneticileri padişah tarafından onaylanır, ancak kendi iç yasalarına ve geleneklerine göre yönetim serbestliğine sahiplerdi.

Bu idari yapı, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki egemenlik alanında, özellikle Eflak ve Boğdan gibi muhtar (özerk) beyliklerin başında bulunan ve padişah tarafından atanan Hristiyan yöneticilere verilen unvan aşağıdakilerden hangisidir?

XVII ve XVIII. yüzyıllarda Avrupalı devletlerin Osmanlı toprakları üzerinde çıkar çatışmalarına girmesinde; Osmanlı coğrafyasının Akdeniz, Karadeniz, Boğazlar ve önemli ticaret yolları üzerindeki konumu belirleyici olmuştur.

Bu durum, Osmanlı Devleti'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisinin önemini doğrudan ortaya koymaktadır?

Osmanlı aydınları ve devlet adamları, XVII. yüzyıldan itibaren Avrupa'nın bilim, teknik ve askeri alanlardaki hızlı gelişimini incelemiş ve devletin eski gücüne kavuşabilmesi için "terakki" fikrini savunmuşlardır.

Bu bağlamda kullanılan "terakki" kavramının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'ndeki "kul sistemi" kapsamında, padişahın hizmetinde bulunan ve devşirme kökenli olan devlet adamları hukuken padişahın "kölesi" sayılmaktaydı. Ancak bu kişiler devletin en üst kademelerinde görev alabilir, orduları komuta edebilir ve büyük servetler edinebilirlerdi.

Bu bilgilere göre, Osmanlı'daki kul/köle sistemiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Osmanlı Devleti'nde uygulanan ekonomik ve mali politikalara dair bazı kavramlar şunlardır:

I. Öşür
II. Narh
III. Cizye

Bu kavramlardan hangileri doğrudan devletin "vergi gelirlerini" artırmaya yönelik şer'i uygulamalar arasında yer alır?

XVII. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti, merkezi otoritesini korumak amacıyla mutlak monarşi yapısını güçlendirmeye çalışırken, diğer yandan uzak eyaletlerdeki yerel güçlere (ayanlar, voyvodalar) muhtariyet (özerklik) veya imtiyazlar tanımak zorunda kalmıştır. Bu durum, devletin taşradaki meşruiyetini sürdürebilmesi için pragmatik (faydacı) çözümlere yöneldiğini göstermektedir.

Bu analizden yola çıkarak Osmanlı devlet yönetimi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde tımarlı sipahi sayısının azalmasıyla birlikte Kapıkulu ordusunun mevcudu hızla artırılmıştır. Bu durum hazineden ödenen ulufe miktarının katlanmasına yol açmış, ancak bu artış askeri alanda bir "terakki" (ilerleme) sağlamak yerine disiplinsizliğe ve bütçe açıklarına neden olmuştur.

Bu tarihsel gelişme dikkate alındığında, askeri ve mali yapı arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi yapılabilir?

Osmanlı iktisadi anlayışında temel amaç; piyasada mal bolluğunu sağlamak (iaşecilik), hazine gelirlerini en üst düzeyde tutmak (fiskalizm) ve sosyal dengeyi korumaktır (gelenekçilik). Bu doğrultuda devlet; narh sistemiyle fiyatları denetlemiş, Müslümanlardan öşür, gayrimüslimlerden ise cizye alarak adil bir sosyal-ekonomik düzen kurmayı hedeflemiştir.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin uyguladığı bu iktisadi politikaların temel toplumsal amacı aşağıdakilerden hangisidir?