İstanbul tersane konferansı Ders Notu

İstanbul Tersane Konferansı (23 Aralık 1876) ⚓

19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin içine düştüğü siyasi buhranlar ve Balkanlar'da artan milliyetçilik hareketleri, Avrupa devletlerinin Osmanlı iç işlerine müdahale etmesine zemin hazırlamıştır. 1875 yılında Hersek'te başlayan isyanın kısa sürede Bosna ve Bulgaristan'a sıçraması, "Şark Meselesi" kapsamında Büyük Güçlerin dikkatini Osmanlı topraklarına çekmiştir. Bu gelişmeler neticesinde, Balkan sorunlarını çözmek ve Osmanlı Devleti'ne karşı ortak bir tutum belirlemek amacıyla İstanbul'da uluslararası bir konferans toplanmıştır.

Konferansın Amacı ve Katılımcılar 🌍

İstanbul Tersane Konferansı, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki egemenlik haklarını kısıtlamayı ve bölgedeki Hristiyan halkın statüsünü Avrupalı devletlerin denetimi altına almayı hedefleyen bir diplomatik girişimdir. Konferansa katılan devletler şunlardır:

• Osmanlı Devleti: Kendi topraklarındaki iç meseleleri çözme iddiasıyla katılmıştır.
• Büyük Güçler: İngiltere, Rusya, Fransa, Avusturya-Macaristan, Almanya ve İtalya.

Önemli Not: Konferansın toplandığı dönemde Osmanlı Devleti'nde I. Meşrutiyet ilan edilmiştir (23 Aralık 1876). Osmanlı yönetimi, konferansın toplanmasını engellemek veya diplomatik baskıyı hafifletmek amacıyla meşrutiyetin ilanını bir koz olarak kullanmak istemiştir.

Konferansın Kararları ve Osmanlı'nın Tutumu 📜

Avrupalı devletler, konferans sonunda Osmanlı Devleti'nden Balkanlar'da geniş çaplı ıslahatlar yapmasını ve bölgenin yönetimini neredeyse uluslararası bir denetime bırakmasını talep etmişlerdir. Bu talepler, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğüne ve egemenlik haklarına doğrudan bir müdahale niteliği taşıyordu.

Talep	Osmanlı'nın Yaklaşımı
Sırbistan ve Karadağ'a toprak verilmesi	Reddedildi
Bulgaristan'a özerklik verilmesi	Reddedildi
Balkanlar'da yabancı denetimi	Egemenlik ihlali sayıldı

Osmanlı Devleti, konferansta alınan kararları "devletin bağımsızlığına ve anayasasına aykırı" bularak reddetmiştir. Bu durum, Osmanlı'nın diplomatik alanda yalnız kalmasına ve Rusya'nın beklediği savaş gerekçesini elde etmesine yol açmıştır.

Konferansın Sonuçları ve Tarihsel Etkisi ⚔️

İstanbul Tersane Konferansı'nın başarısızlıkla sonuçlanması, Osmanlı-Rus ilişkilerini kopma noktasına getirmiştir. Konferans kararlarının Osmanlı tarafından kabul edilmemesi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) en önemli diplomatik gerekçesi olmuştur. Bu olay, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılın ikinci yarısında yaşadığı "Büyük Güçler" dengesinin aleyhine bozulduğunu gösteren somut bir örnektir.

Öğrencilerin kavraması gereken temel nokta; Tersane Konferansı'nın sadece bir barış arayışı değil, aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki varlığını tasfiye etmeye yönelik bir baskı aracı olduğudur. Konferansın başarısızlığı, Osmanlı diplomasisinin o dönemde Avrupa karşısındaki zayıf konumunu ve dış destekten yoksunluğunu da açıkça ortaya koymuştur.