💡 11. Sınıf Tarih: Dosya grek projesi Çözümlü Örnekler

Bu projenin temel özellikleri şunlardır:

• Grek Projesi: Rusya ve Avusturya'nın Osmanlı topraklarını paylaşma planıdır.
• Temel Amaç: Bizans İmparatorluğu'nu (Grek İmparatorluğu) İstanbul merkezli olarak yeniden canlandırmaktır.
• Liderler: Rusya adına II. Katerina, Avusturya adına II. Joseph bu planın mimarlarıdır.

Grek Projesi'nin bir parçası veya tamamlayıcısı olarak görülen bu planın detayları şöyledir:

• Dakya Projesi: Tuna Nehri'nin kuzeyinde, bugünkü Romanya topraklarını kapsayan bölgede bir devlet kurma fikridir.
• Stratejik Hedef: Rusya ve Avusturya arasında bir tampon bölge oluşturarak Osmanlı'nın Balkanlar'daki hakimiyetine son vermektir.
• İsim Kökeni: Bölgenin antik çağdaki adı olan "Dakya"dan gelmektedir.

II. Katerina, siyasi hedeflerini ailevi sembollerle de pekiştirmiştir:

• İsim: Katerina, torununa Konstantin adını vermiştir.
• Sembolik Anlam: Bu isim, Bizans İmparatorluğu'nun kurucusu ve son imparatorunun ismiyle aynıdır.
• Mesaj: Torunu Konstantin'i, İstanbul'da kurulacak olan yeni Grek İmparatorluğu'nun başına geçirmeyi planlamıştır.
• Eğitim: Torununa özel olarak Yunanca öğretilmiş ve Bizans saray geleneklerine göre yetiştirilmeye çalışılmıştır.

Fransız İhtilali'nin patlak vermesi, Avrupa'daki tüm dengeleri değiştirmiş ve Grek Projesi'ni şu şekilde etkilemiştir:

• Avusturya'nın Çekilmesi: İhtilal ile yayılan "Milliyetçilik" akımı, çok uluslu bir yapıya sahip olan Avusturya'yı korkutmuştur. Kendi toprak bütünlüğünü korumak isteyen Avusturya, 1791'de Ziştovi Antlaşması ile savaştan çekilmiştir.
• Rusya'nın Yalnız Kalması: Avusturya'nın çekilmesiyle Rusya, Osmanlı karşısında stratejik ortağını kaybetmiştir.
• Diplomatik Değişim: Avrupa devletleri kendi iç sorunlarına ve Fransa'ya odaklandığı için Grek Projesi rafa kaldırılmak zorunda kalınmıştır.

Bu benzetmeyi tarihsel gerçeklerle eşleştirelim:

• Teknoloji Devleri: Rusya ve Avusturya (Piyasayı yönetmek isteyen güçler).
• Rakip Şirket: Osmanlı Devleti (Piyasadan silinmek istenen mevcut güç).
• Eski ve Popüler İsim: Bizans İmparatorluğu (Yeniden canlandırılmak istenen Grek İmparatorluğu).

Osmanlı Devleti, Grek Projesi gibi büyük tehditlere karşı şu yöntemi izlemiştir:

• Tanım: Bir devletin, kendisine yönelik tehditleri engellemek için diğer büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanmasıdır.
• Uygulama: Rusya ve Avusturya'nın güçlenmesini kendi çıkarlarına aykırı bulan İngiltere ve Fransa gibi devletler, zaman zaman Osmanlı'nın yanında yer almıştır.
• Sonuç: Grek Projesi, sadece Osmanlı'nın askeri gücüyle değil, Avrupa'daki güçler dengesinin (Balance of Power) Rusya lehine bozulmak istenmemesi sayesinde de engellenmiştir.

Bu görüşü destekleyen temel kanıtlar şunlardır:

• Paylaşım Planı: Şark Meselesi, Avrupa devletlerinin Osmanlı'yı paylaşma sürecidir. Grek Projesi bu paylaşımın haritalar üzerinden yapılmış ilk büyük planıdır.
• Hristiyanlık Vurgusu: Şark Meselesi'nin bir boyutu da Balkanlardaki Hristiyan halkları kışkırtmaktır. Grek Projesi, "Ortodoks birliği" ve "Bizans'ın ihyası" söylemleriyle bu amaca hizmet eder.
• İstanbul'un Statüsü: Şark Meselesi'nin düğüm noktası olan İstanbul'un, Türklerden alınarak bir Grek devleti yapılması hedeflenmiştir.

Bu iki olay arasındaki stratejik bağ şu şekildedir:

• Donanma Hareketliliği: Rusya, Grek Projesi'ni hayata geçirmek için sadece karadan değil, denizden de Osmanlı'yı kuşatmak istemiştir.
• Mora İsyanı: 1770'te Ruslar, Mora'daki Rumları (Grekleri) isyan ettirmek için Baltık Denizi'nden donanma göndererek Akdeniz'e girmiştir.
• Çeşme Baskını: Bu süreçte Osmanlı donanması Çeşme'de yakılmıştır. Bu olay, Rusya'nın bölgedeki Grek nüfusu üzerindeki etkisini artırmış ve Grek Projesi için uygun bir zemin hazırlama girişimi olmuştur.