📄 11. Sınıf Tarih: Devrimler Çağında Değişen Devlet-Toplum İlişkileri Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımı, her milletin kendi kaderini tayin etmesi ve kendi ulus devletini kurması fikrini ortaya çıkarmıştır. Bu durum, bünyesinde farklı milletleri barındıran Osmanlı ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu imparatorluklarda yaşayan azınlıkların kendi bağımsızlıklarını kazanma isteğini tetiklemiştir. Özellikle Balkanlarda Sırp, Yunan, Bulgar gibi milletlerin ayaklanmalarına yol açmış, bu da imparatorlukların toprak kaybetmesine ve zamanla dağılma sürecine girmesine neden olmuştur. Milliyetçilik, imparatorlukların iç bütünlüğünü zayıflatmış ve yeni devletlerin kurulmasına zemin hazırlamıştır.

💡 Çözüm Adımları:

Sanayi İnkılabı ile birlikte fabrikaların kurulması, kırsal kesimden kentlere yoğun bir göç dalgasını başlatmıştır. İş arayan insanlar kentlere akın etmiş, bu durum kentleşme hızını artırmış ancak beraberinde çarpık kentleşme, altyapı sorunları ve gecekondu bölgelerinin oluşumu gibi problemleri getirmiştir. Çalışma hayatında ise, fabrikalarda uzun mesai saatleri, düşük ücretler, kötü hijyen koşulları ve çocuk işçiliği gibi sorunlar ortaya çıkmıştır. İşçiler, zorlu koşullarda yaşamak ve çalışmak zorunda kalmış, bu durum işçi sınıfının örgütlenmesine ve sendikalaşma hareketlerinin başlamasına zemin hazırlamıştır.

💡 Çözüm Adımları:

Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda Avrupa'daki devrimlerin etkisiyle ortaya çıkan yeni fikirler karşısında varlığını korumak ve modernleşmek amacıyla bir dizi reform hareketi başlatmıştır. Bunların başında Tanzimat Fermanı (1839) ve Islahat Fermanı (1856) gelir.

* Tanzimat Fermanı: Padişahın yetkilerini kanunlarla sınırlama, herkesin can, mal ve namus güvenliğini sağlama, vergide adalet, askerlikte eşitlik gibi ilkeleri getirerek merkezi otoriteyi güçlendirmeyi ve azınlıkların devlete bağlılığını artırmayı amaçlamıştır. Hukuk önünde eşitlik fikrini yaygınlaştırmıştır.
* Islahat Fermanı: Özellikle gayrimüslim tebaaya daha fazla haklar tanıyarak, yabancı devletlerin iç işlerine karışmasını engellemeyi ve Batılı devletlerin desteğini almayı hedeflemiştir. Gayrimüslimlerin memur olabilmesi, askeri okullara alınması gibi düzenlemeler içermiştir.
* Kanun-i Esasi'nin Kabulü ve Meşrutiyet Dönemi (1876): Halkın sınırlı da olsa yönetime katılımını sağlayan ilk anayasal belge olan Kanun-i Esasi ile Meşrutiyet rejimine geçilmiştir. Bu adım, Avrupa'daki anayasal monarşi örneklerini takip ederek devletin modernleşmesini ve dağılmasını önlemeyi amaçlamıştır. Bu reformlar, Osmanlı toplum yapısında önemli değişimlere yol açmış, ancak devletin tamamen çöküşünü engelleyememiştir.