🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Kimya
💡 11. Sınıf Kimya: Seyreltik ve derişik çözeltiler Çözümlü Örnekler
11. Sınıf Kimya: Seyreltik ve derişik çözeltiler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
100 gram su içerisinde 5 gram tuz çözünmesiyle oluşan çözeltinin seyreltik mi yoksa derişik mi olduğunu belirtiniz.
Seyreltik ve derişik çözeltiler arasındaki temel farkı açıklayınız.
Seyreltik ve derişik çözeltiler arasındaki temel farkı açıklayınız.
Çözüm:
- Seyreltik Çözelti: Belirli bir miktar çözücüde çözünmüş az miktarda çözünen içeren çözeltidir.
- Derişik Çözelti: Belirli bir miktar çözücüde çözünebileceği maksimum miktarda veya buna yakın miktarda çözünen içeren çözeltidir.
- Bu örnekte, 100 gram suya sadece 5 gram tuz eklenmiştir. Bu miktar, suyun çözebileceği tuz miktarına göre oldukça azdır.
- Bu nedenle, bu çözelti seyreltik bir çözeltidir.
Örnek 2:
500 gram suda 100 gram şeker çözünmesiyle elde edilen çözeltiyi, 500 gram suda 20 gram şeker çözünmesiyle elde edilen çözelti ile karşılaştırarak hangisinin daha derişik olduğunu açıklayınız.
Çözüm:
- Çözelti 1: 500 gram su + 100 gram şeker
- Çözelti 2: 500 gram su + 20 gram şeker
- Her iki çözeltide de çözücü miktarı (500 gram su) aynıdır.
- Farklılık gösteren tek şey çözünen madde miktarıdır (şeker).
- Çözelti 1'de çözünen madde miktarı (100 gram), Çözelti 2'deki çözünen madde miktarından (20 gram) daha fazladır.
- Bu nedenle, 500 gram suda 100 gram şeker içeren çözelti, 500 gram suda 20 gram şeker içeren çözeltiye göre daha derişiktir.
Örnek 3:
200 gram su içerisinde 20 gram tuz bulunan bir çözeltiye, aynı sıcaklıkta 100 gram daha tuz ekleniyor. Başlangıçtaki çözelti seyreltik olduğuna göre, son durumdaki çözeltinin durumu (seyreltik/derişik) hakkında ne söylenebilir? (Suyun tuz için doygunluk sınırı başlangıçta aşılmamıştır.)
Çözüm:
- Başlangıç Durumu: 200 gram su + 20 gram tuz. Bu çözelti seyreltiktir.
- Eklenen Madde: 100 gram tuz.
- Son Durum: 200 gram su + (20 + 100) gram tuz = 200 gram su + 120 gram tuz.
- Başlangıçta seyreltik olan çözeltiye önemli miktarda tuz eklenmesi, çözünen madde miktarını ciddi şekilde artırmıştır.
- Eğer 200 gram su, 120 gram tuzu çözebiliyorsa, bu çözelti derişik kabul edilir.
- Eğer 200 gram su, 120 gram tuzu çözemez ve bir miktar tuz dibe çökerse, çözelti doymuş ve derişik olur.
Örnek 4:
50 gram tuzun 200 gram suda çözünmesiyle bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözeltinin kütlece yüzde derişimi nedir? Bu çözeltinin daha seyreltik olabilmesi için ne yapılmalıdır?
Çözüm:
- Kütlece Yüzde Derişim Formülü: \[ \text{Kütlece Yüzde Derişim} = \left( \frac{\text{Çözünen Madde Kütlesi}}{\text{Çözelti Kütlesi}} \right) \times 100 \]
- Çözelti Kütlesi = Çözünen Madde Kütlesi + Çözücü Kütlesi
- Çözelti Kütlesi = 50 gram tuz + 200 gram su = 250 gram
- Kütlece Yüzde Derişim = \( \left( \frac{50 \text{ g}}{250 \text{ g}} \right) \times 100 \)
- Kütlece Yüzde Derişim = \( 0.2 \times 100 = 20% \)
- Bu çözeltinin daha seyreltik olabilmesi için:
- Çözücü (su) miktarını artırmak veya
- Çözünen (tuz) miktarını azaltmak gerekir.
Örnek 5:
Bir kimya laboratuvarında, iki farklı tuz çözeltisi hazırlanıyor. Çözelti A'da 50 gram X tuzu 450 gram suda çözülüyor. Çözelti B'de ise 100 gram Y tuzu 400 gram suda çözülüyor. Hangi çözelti daha derişiktir? Nedenini açıklayınız.
Çözüm:
- Her iki çözeltinin de kütlece yüzde derişimini hesaplayarak karşılaştırma yapabiliriz.
- Çözelti A:
- Çözünen Kütlesi = 50 gram (X tuzu)
- Çözücü Kütlesi = 450 gram (Su)
- Çözelti Kütlesi = 50 g + 450 g = 500 g
- Kütlece Yüzde Derişimi = \( \left( \frac{50 \text{ g}}{500 \text{ g}} \right) \times 100 = 0.1 \times 100 = 10% \)
- Çözelti B:
- Çözünen Kütlesi = 100 gram (Y tuzu)
- Çözücü Kütlesi = 400 gram (Su)
- Çözelti Kütlesi = 100 g + 400 g = 500 g
- Kütlece Yüzde Derişimi = \( \left( \frac{100 \text{ g}}{500 \text{ g}} \right) \times 100 = 0.2 \times 100 = 20% \)
- Çözelti B'nin kütlece yüzde derişimi \( (20%) \) Çözelti A'nın kütlece yüzde derişiminden \( (10%) \) daha yüksektir.
- Bu nedenle, Çözelti B daha derişiktir. Çünkü aynı miktarda çözeltide daha fazla çözünen madde bulunmaktadır.
Örnek 6:
Limonata yaparken içine attığımız şeker miktarı, limonatanın seyreltik veya derişik olmasını nasıl etkiler? Çok az şekerli bir limonata neden genellikle "seyreltik" olarak adlandırılır?
Çözüm:
- Limonata yapımında su (çözücü) ve şeker (çözünen) kullanılır.
- Çok Az Şekerli Limonata: Bu durumda, suya eklenen şeker miktarı azdır. Su, şekeri çözmek için yeterli kapasiteye sahiptir ve şeker tadı belirgin değildir. Bu durum, seyreltik çözelti tanımına uyar.
- Daha Fazla Şekerli Limonata: Şeker miktarı artırıldıkça, limonatanın tadı daha tatlı hale gelir ve çözeltinin derişimi artar.
- Eğer suya çözünebileceği maksimum miktarda şeker eklenirse ve şeker dibe çökmeye başlarsa, bu derişik ve doymuş bir çözelti olur.
Örnek 7:
400 gramlık bir tuz çözeltisinin kütlece %15'lik olduğu biliniyor. Bu çözeltiye 100 gram saf su eklenirse, yeni çözeltinin kütlece yüzde derişimi kaç olur?
Çözüm:
- Başlangıçtaki Tuz Miktarını Hesaplama:
- Çözelti Kütlesi = 400 gram
- Derişim = %15
- Tuz Kütlesi = \( 400 \text{ g} \times \frac{15}{100} = 400 \times 0.15 = 60 \text{ g} \)
- Eklenen Su Miktarı: 100 gram
- Yeni Çözelti Kütlesi:
- Yeni Çözelti Kütlesi = Başlangıç Çözelti Kütlesi + Eklenen Su Kütlesi
- Yeni Çözelti Kütlesi = 400 g + 100 g = 500 g
- Yeni Çözeltinin Kütlece Yüzde Derişimi:
- Çözünen Madde Kütlesi (Tuz) değişmemiştir: 60 gram
- Yeni Çözelti Kütlesi = 500 gram
- Yeni Derişim = \( \left( \frac{60 \text{ g}}{500 \text{ g}} \right) \times 100 \)
- Yeni Derişim = \( 0.12 \times 100 = 12% \)
Örnek 8:
200 gram su içinde belirli bir miktar X tuzu çözünerek bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözeltinin derişimi \( 25% \) olarak ölçülüyor. Eğer bu çözeltiye 50 gram daha X tuzu eklenirse, son çözeltinin derişimi \( 40% \) oluyor. Başlangıçtaki çözeltideki tuz kütlesini ve suyun doygunluk sınırını aşmadığını varsayarak hesaplayınız.
Çözüm:
- Başlangıç Durumu:
- Su Kütlesi = 200 gram
- Tuz Kütlesi = \( x \) gram (bilinmiyor)
- Çözelti Kütlesi = \( 200 + x \) gram
- Derişim = \( 25% \)
- \( \left( \frac{x}{200+x} \right) \times 100 = 25 \)
- \( 100x = 25(200+x) \)
- \( 100x = 5000 + 25x \)
- \( 75x = 5000 \)
- \( x = \frac{5000}{75} = \frac{200}{3} \) gram
- Başlangıçtaki tuz kütlesi \( \frac{200}{3} \) gramdır.
- Son Durum:
- Eklenen Tuz = 50 gram
- Yeni Tuz Kütlesi = \( \frac{200}{3} + 50 = \frac{200 + 150}{3} = \frac{350}{3} \) gram
- Su Kütlesi değişmemiştir: 200 gram
- Yeni Çözelti Kütlesi = \( 200 + \frac{350}{3} = \frac{600 + 350}{3} = \frac{950}{3} \) gram
- Yeni Derişim = \( \left( \frac{\frac{350}{3}}{\frac{950}{3}} \right) \times 100 \)
- Yeni Derişim = \( \left( \frac{350}{950} \right) \times 100 = \left( \frac{35}{95} \right) \times 100 = \left( \frac{7}{19} \right) \times 100 \approx 36.84% \)
- Hesaplamalar sonucunda elde edilen yeni derişim \( \approx 36.84% \) çıkmaktadır. Soruda verilen \( 40% \) ile farklılık göstermektedir. Bu durum, sorunun varsayımları veya verilen değerlerle ilgili bir tutarsızlık olduğunu gösterebilir. Eğer sorunun amacına uygun olarak \( 40% \) derişimi elde etmek istersek, başlangıç tuz miktarı veya eklenen tuz miktarı farklı olmalıdır. Ancak verilen değerlerle yapılan hesaplama budur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-kimya-seyreltik-ve-derisik-cozeltiler/sorular