🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Kimya
💡 11. Sınıf Kimya: Molar Derişim Çözümlü Örnekler
11. Sınıf Kimya: Molar Derişim Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
📌 Molar Derişim konusunun temelini kavrayalım!
0,5 mol sodyum klorür (NaCl) katısı, 250 mL hacimli bir çözeltide tamamen çözülmüştür. Buna göre, bu çözeltinin molar derişimi kaçtır?
0,5 mol sodyum klorür (NaCl) katısı, 250 mL hacimli bir çözeltide tamamen çözülmüştür. Buna göre, bu çözeltinin molar derişimi kaçtır?
Çözüm:
Bu soruda, molar derişim formülünü doğrudan uygulayarak çözeltinin derişimini bulacağız. İşte adımlar:
- 👉 Öncelikle, molar derişim formülünü hatırlayalım:
Molar Derişim (M) = \( \frac{Çözünen Madde Miktarı (mol)}{Çözelti Hacmi (L)} \) - ✅ Verilenleri yerine yazmadan önce, hacim birimini litreye çevirmemiz gerekiyor. Çünkü molar derişim formülünde hacim birimi litre (L) olmalıdır.
Çözelti Hacmi = 250 mL
1 L = 1000 mL olduğu için,
250 mL = \( \frac{250}{1000} \) L = 0,25 L - 💡 Şimdi formüldeki değerleri yerine koyalım:
Çözünen Madde Miktarı (n) = 0,5 mol
Çözelti Hacmi (V) = 0,25 L
Molar Derişim (M) = \( \frac{0,5 \text{ mol}}{0,25 \text{ L}} \) - Hesaplamayı yapalım:
Molar Derişim (M) = 2 mol/L
Veya kısaca 2 M olarak ifade edilir.
Örnek 2:
💡 11. sınıf kimya müfredatına uygun bir örnek daha!
4,9 gram sülfürik asit (\( \text{H}_2\text{SO}_4 \)) katısı ile hazırlanan 500 mL'lik çözeltinin molar derişimi nedir?
(\( \text{H} \): 1 g/mol, \( \text{S} \): 32 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol)
4,9 gram sülfürik asit (\( \text{H}_2\text{SO}_4 \)) katısı ile hazırlanan 500 mL'lik çözeltinin molar derişimi nedir?
(\( \text{H} \): 1 g/mol, \( \text{S} \): 32 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol)
Çözüm:
Bu soruda, önce verilen kütleden mol sayısını bulmamız, ardından molar derişim hesaplaması yapmamız gerekiyor.
- 👉 İlk adım, sülfürik asidin (\( \text{H}_2\text{SO}_4 \)) mol kütlesini (M_a) hesaplamak.
\( \text{H}_2\text{SO}_4 \) için mol kütlesi:
\( \text{M_a} = (2 \times 1) + (1 \times 32) + (4 \times 16) \)
\( \text{M_a} = 2 + 32 + 64 \)
\( \text{M_a} = 98 \) g/mol - 📌 Şimdi, verilen 4,9 gram sülfürik asidin mol sayısını (n) bulalım:
Mol sayısı (n) = \( \frac{\text{Kütle (m)}}{\text{Mol Kütlesi (M_a)}} \)
\( n = \frac{4,9 \text{ g}}{98 \text{ g/mol}} \)
\( n = 0,05 \text{ mol} \) - ✅ Çözelti hacmini litreye çevirelim:
Çözelti Hacmi (V) = 500 mL = \( \frac{500}{1000} \) L = 0,5 L - 💡 Son olarak, molar derişimi (M) hesaplayalım:
Molar Derişim (M) = \( \frac{\text{Mol sayısı (n)}}{\text{Hacim (V)}} \)
\( M = \frac{0,05 \text{ mol}}{0,5 \text{ L}} \)
\( M = 0,1 \text{ mol/L} \) veya 0,1 M
Örnek 3:
📌 Laboratuvar ortamında 0,4 M derişimli 300 mL sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisi hazırlamak için kaç gram NaOH katısı gereklidir?
(\( \text{Na} \): 23 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol, \( \text{H} \): 1 g/mol)
(\( \text{Na} \): 23 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol, \( \text{H} \): 1 g/mol)
Çözüm:
Bu soruda molar derişim ve hacimden yola çıkarak mol sayısını, ardından mol sayısından kütleyi hesaplayacağız.
- 👉 İlk olarak, çözelti hacmini litreye çevirelim:
Çözelti Hacmi (V) = 300 mL = \( \frac{300}{1000} \) L = 0,3 L - 💡 Molar derişim formülünden çözünen NaOH'nin mol sayısını (n) bulalım:
Molar Derişim (M) = \( \frac{\text{Mol sayısı (n)}}{\text{Hacim (V)}} \)
Bu formülü \( n \) için düzenlersek: \( n = M \times V \)
\( n = 0,4 \text{ mol/L} \times 0,3 \text{ L} \)
\( n = 0,12 \text{ mol NaOH} \) - 📌 Şimdi, NaOH'nin mol kütlesini (M_a) hesaplayalım:
\( \text{NaOH} \) için mol kütlesi:
\( \text{M_a} = (1 \times 23) + (1 \times 16) + (1 \times 1) \)
\( \text{M_a} = 23 + 16 + 1 \)
\( \text{M_a} = 40 \) g/mol - ✅ Son olarak, 0,12 mol NaOH'nin kütlesini (m) bulalım:
Kütle (m) = Mol sayısı (n) \( \times \) Mol Kütlesi (M_a)
\( m = 0,12 \text{ mol} \times 40 \text{ g/mol} \)
\( m = 4,8 \text{ g} \)
Örnek 4:
Bir laborant, 0,25 M derişimli bir glikoz (\( \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 \)) çözeltisinden 0,02 mol glikoz almak istiyor.
Bunun için bu çözeltiden kaç mL hacminde alması gerekir?
Bunun için bu çözeltiden kaç mL hacminde alması gerekir?
Çözüm:
Bu soruda, molar derişim ve mol sayısından yola çıkarak gerekli hacmi hesaplayacağız.
- 👉 Molar derişim formülünü hatırlayalım:
Molar Derişim (M) = \( \frac{\text{Mol sayısı (n)}}{\text{Hacim (V)}} \) - 💡 Bu formülü hacim (V) için düzenleyelim:
\( V = \frac{\text{Mol sayısı (n)}}{\text{Molar Derişim (M)}} \) - 📌 Verilen değerleri yerine koyalım:
Mol sayısı (n) = 0,02 mol
Molar Derişim (M) = 0,25 mol/L - Hesaplamayı yapalım:
\( V = \frac{0,02 \text{ mol}}{0,25 \text{ mol/L}} \)
\( V = 0,08 \text{ L} \) - ✅ Soruda hacmin "mL" cinsinden istendiğini unutmayalım. Litreyi mililitreye çevirelim:
1 L = 1000 mL olduğu için,
0,08 L = \( 0,08 \times 1000 \) mL = 80 mL
Örnek 5:
💧 Bir öğrenci, elindeki 2 M derişimli 100 mL tuz ruhu (\( \text{HCl} \)) çözeltisini, hacmini 500 mL'ye tamamlayarak seyreltiyor.
Buna göre, yeni çözeltinin molar derişimi kaç M olur?
Buna göre, yeni çözeltinin molar derişimi kaç M olur?
Çözüm:
Bu bir seyreltme problemidir. Seyreltme olaylarında çözünen madde miktarı değişmez, sadece çözücünün (suyun) miktarı artar. Bu tür durumlarda \( \text{M}_1\text{V}_1 = \text{M}_2\text{V}_2 \) formülünü kullanabiliriz.
- 👉 Verilen başlangıç değerleri (\( \text{M}_1 \) ve \( \text{V}_1 \)):
Başlangıç Molar Derişim (\( \text{M}_1 \)) = 2 M
Başlangıç Hacim (\( \text{V}_1 \)) = 100 mL - 📌 Son hacim (\( \text{V}_2 \)) ise 500 mL'ye tamamlanmıştır:
Son Hacim (\( \text{V}_2 \)) = 500 mL - 💡 Seyreltme formülünü uygulayalım: \( \text{M}_1\text{V}_1 = \text{M}_2\text{V}_2 \)
Burada \( \text{M}_2 \) yeni çözeltinin molar derişimidir ve onu bulmak istiyoruz.
\( 2 \text{ M} \times 100 \text{ mL} = \text{M}_2 \times 500 \text{ mL} \) - Denklemi \( \text{M}_2 \) için çözelim:
\( 200 = 500 \times \text{M}_2 \)
\( \text{M}_2 = \frac{200}{500} \)
\( \text{M}_2 = 0,4 \text{ M} \)
Örnek 6:
🧪 İki farklı sodyum nitrat (\( \text{NaNO}_3 \)) çözeltisi karıştırılıyor:
1. çözelti: 0,6 M derişimli 200 mL \( \text{NaNO}_3 \) çözeltisi
2. çözelti: 0,3 M derişimli 300 mL \( \text{NaNO}_3 \) çözeltisi
Bu iki çözelti karıştırıldığında oluşan yeni çözeltinin molar derişimi kaç M olur? (Hacim değişimi ihmal edilecektir.)
1. çözelti: 0,6 M derişimli 200 mL \( \text{NaNO}_3 \) çözeltisi
2. çözelti: 0,3 M derişimli 300 mL \( \text{NaNO}_3 \) çözeltisi
Bu iki çözelti karıştırıldığında oluşan yeni çözeltinin molar derişimi kaç M olur? (Hacim değişimi ihmal edilecektir.)
Çözüm:
Bu tür karışım problemlerinde, her bir çözeltideki toplam mol sayısını bulup, toplam hacme bölerek yeni derişimi hesaplarız.
- 👉 1. çözeltideki mol sayısını (\( \text{n}_1 \)) bulalım:
Molar Derişim (M) = \( \frac{\text{Mol sayısı (n)}}{\text{Hacim (V)}} \) formülünden \( n = M \times V \)
Hacmi litreye çevirelim: \( \text{V}_1 = 200 \text{ mL} = 0,2 \text{ L} \)
\( \text{n}_1 = 0,6 \text{ mol/L} \times 0,2 \text{ L} \)
\( \text{n}_1 = 0,12 \text{ mol } \text{NaNO}_3 \) - 📌 2. çözeltideki mol sayısını (\( \text{n}_2 \)) bulalım:
Hacmi litreye çevirelim: \( \text{V}_2 = 300 \text{ mL} = 0,3 \text{ L} \)
\( \text{n}_2 = 0,3 \text{ mol/L} \times 0,3 \text{ L} \)
\( \text{n}_2 = 0,09 \text{ mol } \text{NaNO}_3 \) - 💡 Toplam mol sayısını (\( \text{n}_{\text{toplam}} \)) bulalım:
\( \text{n}_{\text{toplam}} = \text{n}_1 + \text{n}_2 \)
\( \text{n}_{\text{toplam}} = 0,12 \text{ mol} + 0,09 \text{ mol} \)
\( \text{n}_{\text{toplam}} = 0,21 \text{ mol} \) - ✅ Toplam hacmi (\( \text{V}_{\text{toplam}} \)) bulalım:
\( \text{V}_{\text{toplam}} = \text{V}_1 + \text{V}_2 \)
\( \text{V}_{\text{toplam}} = 0,2 \text{ L} + 0,3 \text{ L} \)
\( \text{V}_{\text{toplam}} = 0,5 \text{ L} \) - Son olarak, yeni çözeltinin molar derişimini (\( \text{M}_{\text{son}} \)) hesaplayalım:
\( \text{M}_{\text{son}} = \frac{\text{n}_{\text{toplam}}}{\text{V}_{\text{toplam}}} \)
\( \text{M}_{\text{son}} = \frac{0,21 \text{ mol}}{0,5 \text{ L}} \)
\( \text{M}_{\text{son}} = 0,42 \text{ M} \)
Örnek 7:
🌱 Bir bahçıvan, bitkileri için özel bir sıvı gübre hazırlamak istiyor. Elinde 800 gramlık bir amonyum nitrat (\( \text{NH}_4\text{NO}_3 \)) çözeltisi bulunmaktadır. Bu çözeltinin kütlece %20'si amonyum nitrattır. Bahçıvan bu çözeltinin tamamını kullanarak 2 litre hacminde yeni bir gübre çözeltisi hazırlıyor.
Buna göre, yeni hazırlanan gübre çözeltisinin molar derişimi kaç M olur?
(Çözeltinin yoğunluğunu 1 g/mL olarak kabul ediniz. \( \text{N} \): 14 g/mol, \( \text{H} \): 1 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol)
Buna göre, yeni hazırlanan gübre çözeltisinin molar derişimi kaç M olur?
(Çözeltinin yoğunluğunu 1 g/mL olarak kabul ediniz. \( \text{N} \): 14 g/mol, \( \text{H} \): 1 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol)
Çözüm:
Bu problem birkaç adımı birleştiren, gerçek hayata yakın bir senaryodur. Adım adım ilerleyelim:
- 👉 Adım 1: Çözeltideki amonyum nitrat kütlesini bulalım.
Toplam çözelti kütlesi = 800 g
Kütlece %20'si amonyum nitrat olduğuna göre:
Amonyum nitrat kütlesi (m) = \( 800 \text{ g} \times \frac{20}{100} \)
\( m = 160 \text{ g } \text{NH}_4\text{NO}_3 \) - 📌 Adım 2: Amonyum nitratın (\( \text{NH}_4\text{NO}_3 \)) mol kütlesini (M_a) hesaplayalım.
\( \text{N} \): 14 g/mol, \( \text{H} \): 1 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol
\( \text{M_a} = (2 \times 14) + (4 \times 1) + (3 \times 16) \)
\( \text{M_a} = 28 + 4 + 48 \)
\( \text{M_a} = 80 \) g/mol - 💡 Adım 3: Amonyum nitratın mol sayısını (n) bulalım.
Mol sayısı (n) = \( \frac{\text{Kütle (m)}}{\text{Mol Kütlesi (M_a)}} \)
\( n = \frac{160 \text{ g}}{80 \text{ g/mol}} \)
\( n = 2 \text{ mol } \text{NH}_4\text{NO}_3 \) - ✅ Adım 4: Yeni hazırlanan gübre çözeltisinin molar derişimini hesaplayalım.
Yeni çözeltinin hacmi (V) = 2 L
Molar Derişim (M) = \( \frac{\text{Mol sayısı (n)}}{\text{Hacim (V)}} \)
\( M = \frac{2 \text{ mol}}{2 \text{ L}} \)
\( M = 1 \text{ mol/L} \) veya 1 M
Örnek 8:
🧼 Evde temizlik yaparken, çamaşır suyu (\( \text{NaClO} \)) kullanırız. Marketten aldığınız bir çamaşır suyu şişesinin üzerinde "kütlece %5 sodyum hipoklorit içerir" yazıyor. Bu çamaşır suyunun yoğunluğu 1,1 g/mL olduğuna göre, bu çamaşır suyunun molar derişimi yaklaşık olarak kaç M'dir?
(\( \text{Na} \): 23 g/mol, \( \text{Cl} \): 35,5 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol)
(\( \text{Na} \): 23 g/mol, \( \text{Cl} \): 35,5 g/mol, \( \text{O} \): 16 g/mol)
Çözüm:
Bu soru, günlük hayatta karşılaştığımız bir ürünün derişimini molarite cinsinden hesaplamamızı istiyor. Yoğunluk ve kütlece yüzde bilgisi kullanılarak çözülecek.
- 👉 Adım 1: Sodyum hipokloritin (\( \text{NaClO} \)) mol kütlesini (M_a) hesaplayalım.
\( \text{M_a} = (1 \times 23) + (1 \times 35,5) + (1 \times 16) \)
\( \text{M_a} = 23 + 35,5 + 16 \)
\( \text{M_a} = 74,5 \) g/mol - 📌 Adım 2: Çözeltinin yoğunluğunu ve kütlece yüzdesini kullanarak 1 litre çözeltideki \( \text{NaClO} \) kütlesini bulalım.
1 litre (1000 mL) çözeltinin kütlesi (m_çözelti) = Yoğunluk \( \times \) Hacim
\( \text{m}_{\text{çözelti}} = 1,1 \text{ g/mL} \times 1000 \text{ mL} \)
\( \text{m}_{\text{çözelti}} = 1100 \text{ g} \)
Bu 1100 gram çözeltinin kütlece %5'i \( \text{NaClO} \)'dir:
\( \text{NaClO} \) kütlesi (m) = \( 1100 \text{ g} \times \frac{5}{100} \)
\( m = 55 \text{ g } \text{NaClO} \) - 💡 Adım 3: 1 litre çözeltideki \( \text{NaClO} \) mol sayısını (n) bulalım.
Mol sayısı (n) = \( \frac{\text{Kütle (m)}}{\text{Mol Kütlesi (M_a)}} \)
\( n = \frac{55 \text{ g}}{74,5 \text{ g/mol}} \)
\( n \approx 0,738 \text{ mol} \) - ✅ Adım 4: Molar derişimi (M) hesaplayalım.
Mol sayısı (n) = 0,738 mol (bu, 1 litre çözeltideki mol sayısıdır)
Hacim (V) = 1 L
Molar Derişim (M) = \( \frac{0,738 \text{ mol}}{1 \text{ L}} \)
\( M \approx 0,738 \text{ M} \)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-kimya-molar-derisim/sorular