📝 11. Sınıf Kimya: Molal Derişim Ders Notu
Molal derişim (molalite), kimyada çözeltilerin derişimini ifade etmek için kullanılan bir yöntemdir. Özellikle sıcaklık değişimlerinden etkilenmeyen derişim birimlerinden biri olması nedeniyle tercih edilir.
Molal Derişim (Molalite) Nedir? 🤔
Molal derişim, bir çözeltideki çözünen maddenin mol sayısının, çözücünün kilogram cinsinden kütlesine oranını ifade eder. Genellikle küçük "m" harfi ile gösterilir.
- Sembolü: m
- Birimi: mol/kg (molal)
Molal Derişim Formülü 🧪
Molal derişim aşağıdaki formül ile hesaplanır:
\[ m = \frac{n_{çözünen}}{m_{çözücü}} \]Burada;
- \(m\): Molal derişim (mol/kg)
- \(n_{çözünen}\): Çözünen maddenin mol sayısı (mol)
- \(m_{çözücü}\): Çözücünün kütlesi (kg)
Önemli Not: Formülde kullanılan çözücü kütlesinin birimi kilogram (kg) olmalıdır. Eğer çözücünün kütlesi gram (g) olarak verilirse, kilograma çevrilmelidir (\(1 \text{ kg} = 1000 \text{ g}\)).
Molal Derişim Hesaplamaları Adımları ✨
Molal derişim hesaplarken genellikle şu adımlar izlenir:
- Çözünen maddenin mol sayısını bulun. Bunun için çözünen maddenin kütlesini (g) molar kütlesine (g/mol) bölmeniz gerekir: \[ n_{çözünen} = \frac{\text{Çözünen kütlesi (g)}}{\text{Çözünen molar kütlesi (g/mol)}} \]
- Çözücünün kütlesini kilogram (kg) cinsinden belirleyin. Eğer gram olarak verilmişse 1000'e bölün.
- Molal derişim formülünü uygulayarak sonucu hesaplayın.
Molal Derişim ve Molar Derişim Arasındaki Fark 🔍
11. sınıf kimya müfredatında hem molal derişim hem de molar derişim kavramları yer almaktadır. Aralarındaki temel farkı bilmek önemlidir:
| Özellik | Molal Derişim (m) | Molar Derişim (M) |
|---|---|---|
| Tanım | Çözünen mol sayısı / Çözücü kütlesi (kg) | Çözünen mol sayısı / Çözelti hacmi (L) |
| Birim | mol/kg (molal) | mol/L (molar) |
| Sıcaklık Etkisi | Sıcaklıktan etkilenmez (kütle değişmez) | Sıcaklıktan etkilenir (hacim değişir) |
Örnek Sorular ve Çözümleri ✅
Örnek 1:
250 g suda 18 g glikoz (C6H12O6) çözünmesiyle hazırlanan çözeltinin molal derişimi kaçtır? (C:12, H:1, O:16)
Çözüm:
- Glikozun molar kütlesini hesaplayalım: \[ M_{C_6H_{12}O_6} = (6 \times 12) + (12 \times 1) + (6 \times 16) = 72 + 12 + 96 = 180 \text{ g/mol} \]
- Glikozun mol sayısını bulalım: \[ n_{glikoz} = \frac{18 \text{ g}}{180 \text{ g/mol}} = 0.1 \text{ mol} \]
- Suyun kütlesini kilograma çevirelim: \[ m_{su} = 250 \text{ g} = 0.250 \text{ kg} \]
- Molal derişimi hesaplayalım: \[ m = \frac{n_{çözünen}}{m_{çözücü}} = \frac{0.1 \text{ mol}}{0.250 \text{ kg}} = 0.4 \text{ mol/kg} \]
Çözeltinin molal derişimi \(0.4 \text{ mol/kg}\) veya \(0.4 \text{ m}\)'dir.
Örnek 2:
Molal derişimi \(0.5 \text{ m}\) olan bir çözeltide 500 g çözücü (su) kullanılmıştır. Çözünen maddenin (NaCl) mol sayısı kaçtır? (Na:23, Cl:35.5)
Çözüm:
- Verilen değerleri yazalım: Molal derişim \(m = 0.5 \text{ mol/kg}\) Çözücü kütlesi \(m_{çözücü} = 500 \text{ g} = 0.5 \text{ kg}\)
- Molal derişim formülünü kullanalım ve çözünen mol sayısını çekelim: \[ m = \frac{n_{çözünen}}{m_{çözücü}} \] \[ n_{çözünen} = m \times m_{çözücü} \]
- Hesaplamayı yapalım: \[ n_{NaCl} = 0.5 \text{ mol/kg} \times 0.5 \text{ kg} = 0.25 \text{ mol} \]
Çözünen NaCl'nin mol sayısı \(0.25 \text{ mol}\)'dür.