🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Kimya
💡 11. Sınıf Kimya: Egzotermik endotermik Çözümlü Örnekler
11. Sınıf Kimya: Egzotermik endotermik Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
📌 Klasik Açık Uçlu Soru: Aşağıda verilen kimkaysal denklem için potansiyel enerji - tepkime koordinatı grafiği yorumlanacaktır.
\( \text{N}_{2}(g) + 3\text{H}_{2}(g) \rightarrow 2\text{NH}_{3}(g) + 92\text{ kJ} \)
Bu tepkime ile ilgili;
1. Tepkime ekzotermik midir?
2. Ürünlerin potansiyel enerjisi girenlerinkinden az mı yoksa çok mudur?
Sorularını 11. sınıf müfredatına göre cevaplayınız.
\( \text{N}_{2}(g) + 3\text{H}_{2}(g) \rightarrow 2\text{NH}_{3}(g) + 92\text{ kJ} \)
Bu tepkime ile ilgili;
1. Tepkime ekzotermik midir?
2. Ürünlerin potansiyel enerjisi girenlerinkinden az mı yoksa çok mudur?
Sorularını 11. sınıf müfredatına göre cevaplayınız.
Çözüm:
💡 Adım Adım Çözüm:
- 1. Adım: Tepkime denkleminin sağ tarafında (ürünler kısmında) ısı yazıldığı veya \(\Delta H < 0\) olduğu için bu tepkime bir ekzotermik tepkimedir.
- 2. Adım: Ekzotermik tepkimelerde sistem dışarıya ısı verir. Bu nedenle ürünlerin toplam potansiyel enerjisi, girenlerin toplam potansiyel enerjisinden daha azdır. (\(H_{\text{ürünler}} < H_{\text{girenler}}\))
Örnek 2:
📌 Klasik Açık Uçlu Soru: Aşağıdaki denklemde suyun erime olayı incelenmektedir.
\( \text{H}_{2}\text{O}(k) + \text{Fiziksel Isı} \rightarrow \text{H}_{2}\text{O}(s) \)
Bu hal değişimi için ΔH işaretinin ne olduğunu belirtiniz ve bu olayın endotermik mi yoksa ekzotermik mi olduğunu açıklayınız.
\( \text{H}_{2}\text{O}(k) + \text{Fiziksel Isı} \rightarrow \text{H}_{2}\text{O}(s) \)
Bu hal değişimi için ΔH işaretinin ne olduğunu belirtiniz ve bu olayın endotermik mi yoksa ekzotermik mi olduğunu açıklayınız.
Çözüm:
💡 Adım Adım Çözüm:
- 1. Adım: Katı haldeki bir maddenin erimesi için dışarıdan ısı alması gerekir. Madde ısı aldığı için bu olay endotermiktir.
- 2. Adım: Endotermik tepkimelerde ve olaylarda \(\Delta H\) değeri sıfırdan büyüktür (\(\Delta H > 0\)).
Örnek 3:
📌 Klasik Açık Uçlu Soru: 0.2 mol \(\text{SO}_{2}\) gazının tamamen yanması sonucunda 19.8 kJ ısı açığa çıkmaktadır.
Buna göre, \(\text{SO}_{2}\) gazının molar yanma entalpisi kaç kJ/mol'dür?
Buna göre, \(\text{SO}_{2}\) gazının molar yanma entalpisi kaç kJ/mol'dür?
Çözüm:
💡 Adım Adım Çözüm:
- 1. Adım: Molar yanma entalpisi, 1 mol maddenin yanması sırasında oluşan ısı değişimidir.
- 2. Adım: Orantı kuralım: 0.2 mol \(\text{SO}_{2}\) yanınca 19.8 kJ ısı açığa çıkarsa, 1 mol \(\text{SO}_{2}\) yanınca ne kadar ısı açığa çıkar?
- 3. Adım: \(\Delta H = \frac{19.8}{0.2} = 99\) kJ bulunur. Isı açığa çıktığı için işaret eksi olmalıdır.
Örnek 4:
🎯 Yeni Nesil Beceri Temelli Soru: Bir fen lisesi laboratuvarında öğrenci, özdeş iki kap içerisine eşit miktarda su koyuyor. Birinci kabın içine \(\text{NaOH}}\) katısı ekleyip çözüyor ve sıcaklığın arttığını gözlemliyor. İkinci kabın içine ise \(\text{NH}_{4}\text{NO}_{3}\) katısı ekleyip çözüyor ve sıcaklığın düştüğünü fark ediyor.
Bu deney sonuçlarına dayanarak birinci ve ikinci kaplardaki çözünme olaylarının entalpi değişimlerinin (\(\Delta H\)) işaretini sırasıyla belirleyiniz.
Bu deney sonuçlarına dayanarak birinci ve ikinci kaplardaki çözünme olaylarının entalpi değişimlerinin (\(\Delta H\)) işaretini sırasıyla belirleyiniz.
Çözüm:
💡 Adım Adım Çözüm:
- 1. Adım: Birinci kapta sıcaklık arttığına göre, çözünme olayı sırasında ortama ısı verilmiştir. Ortama ısı veren olaylar ekzotermiktir ve \(\Delta H < 0\) (negatif) olur.
- 2. Adım: İkinci kapta sıcaklık düştüğüne göre, sistem dışarıdan ısı almıştır. Ortamdan ısı alan olaylar endotermiktir ve \(\Delta H > 0\) (pozitif) olur.
Örnek 5:
🧊 Günlük Hayattan Örnek: Sporcuların maç sırasında sert bir darbe aldıklarında veya burkulma yaşadıklarında kullandıkları "Anında Soğuk Kompres" (Instant Cold Pack) torbalarının içinde su ve amonyum nitrat katısı ayrı haznelerde bulunur. Torba sıkılıp patlatıldığında maddeler karışır ve torba hızla soğur.
Bu günlük hayat uygulamasının endotermik mi yoksa ekzotermik mi olduğunu açıklayınız.
Bu günlük hayat uygulamasının endotermik mi yoksa ekzotermik mi olduğunu açıklayınız.
Çözüm:
💡 Adım Adım Çözüm:
- 1. Adım: Kompres torbası hızla soğuyarak çevresinden (veya temas ettiği vücut bölgesinden) ısı çekmektedir.
- 2. Adım: Isı alan (çevresini soğutan) olaylar endotermik süreçlerdir.
- 3. Adım: Amonyum nitratın suda çözünmesi sırasında \(\Delta H > 0\) olur ve dışarıdan ısı absorbe edilir.
Örnek 6:
🔥 Günlük Hayattan Örnek: Kış aylarında ellerimizi ısıtmak için kullandığımız "El Isıtıcıları" (Hand Warmers) genellikle demir tozunun hızlıca oksijenle (paslanma tepkimesi) reaksiyona girmesini sağlar ve paket uzun süre sıcak kalır.
Bu ürünün çalışma prensibinin enerji değişimi açısından türünü belirtiniz.
Bu ürünün çalışma prensibinin enerji değişimi açısından türünü belirtiniz.
Çözüm:
💡 Adım Adım Çözüm:
- 1. Adım: Demir tozunun oksijenle yanması (paslanması) sonucunda dışarıya net bir şekilde ısı verilir.
- 2. Adım: Dışarıya ısı veren, ortamı ısıtan tüm tepkimeler ekzotermik özellik gösterir.
- 3. Adım: Bu tür tepkimelerde \(\Delta H\) negatiftir.
Örnek 7:
🚀 Yeni Nesil Beceri Temelli Soru: Aşağıda bir gaz fazında gerçekleşen kimyasal tepkimenin potansiyel enerji (\text{PE}) ile tepkime koordinatı (\text{TK}) ilişkisi sözel olarak verilmiştir:
Girenlerin potansiyel enerjisi \(50\text{ kJ}\), aktifleşmiş kompleksin potansiyel enerjisi \(120\text{ kJ}\) ve ürünlerin potansiyel enerjisi \(20\text{ kJ}\)'dir.
Buna göre bu tepkimenin ileri aktivasyon enerjisi (\(\text{E}_{ai}\)) ve tepkime entalpisi (\(\Delta H\)) değerlerini hesaplayınız.
Girenlerin potansiyel enerjisi \(50\text{ kJ}\), aktifleşmiş kompleksin potansiyel enerjisi \(120\text{ kJ}\) ve ürünlerin potansiyel enerjisi \(20\text{ kJ}\)'dir.
Buna göre bu tepkimenin ileri aktivasyon enerjisi (\(\text{E}_{ai}\)) ve tepkime entalpisi (\(\Delta H\)) değerlerini hesaplayınız.
Çözüm:
💡 Adım Adım Çözüm:
- 1. Adım: İleri aktivasyon enerjisi formülü: \(\text{E}_{ai} = \text{PE}_{\text{aktifleşmiş kompleks}} - \text{PE}_{\text{girenler}}\) şeklindedir. Değerleri yerine koyarsak; \(\text{E}_{ai} = 120 - 50 = 70\text{ kJ}\) olur.
- 2. Adım: Tepkime entalpisi formülü: \(\Delta H = \text{PE}_{\text{ürünler}} - \text{PE}_{\text{girenler}}\) şeklindedir. Değerleri yerine koyarsak; \(\Delta H = 20 - 50 = -30\text{ kJ}\) bulunur.
Örnek 8:
🌿 Günlük Hayattan Örnek: Bitkilerin güneş enerjisini kullanarak karbondioksit ve suyu glikoza dönüştürdüğü fotosentez olayı yaşamın kaynağıdır.
Fotosentez olayının enerji alışverişi bakımından sınıfını ve nedenini 11. sınıf kimya bilgileriyle açıklayınız.
Fotosentez olayının enerji alışverişi bakımından sınıfını ve nedenini 11. sınıf kimya bilgileriyle açıklayınız.
Çözüm:
💡 Adım Adım Çözüm:
- 1. Adım: Fotosentez sırasında bitkiler güneş ışığını (enerjiyi) soğurur, yani yapıya dışarıdan enerji (ısı/ışık) girer.
- 2. Adım: Dışarıdan ısı veya enerji alan tepkimeler endotermik tepkimelerdir.
- 3. Adım: Bu nedenle fotosentezde \(\Delta H > 0\) olup ürünlerin enerjisi girenlerinkinden fazladır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-kimya-egzotermik-endotermik/sorular