🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Kimya
💡 11. Sınıf Kimya: Derişim birimleri Çözümlü Örnekler
11. Sınıf Kimya: Derişim birimleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
200 gram suda 50 gram sodyum klorür (NaCl) çözünmesiyle hazırlanan tuzlu su çözeltisinin kütlece yüzde derişimi kaçtır? 🧂
Çözüm:
Bu tür problemleri çözmek için şu adımları izleyebiliriz:
- Çözünen madde miktarını belirle: 50 gram NaCl
- Çözücü madde miktarını belirle: 200 gram su
- Toplam çözelti kütlesini hesapla: Çözünen + Çözücü = 50 g + 200 g = 250 g
- Kütlece yüzde derişim formülünü uygula: \( \text{Kütlece Yüzde Derişim} = \frac{\text{Çözünen Madde Kütlesi}}{\text{Çözelti Kütlesi}} \times 100 \)
- Değerleri yerine koy: \( \frac{50 \text{ g}}{250 \text{ g}} \times 100 = 0.2 \times 100 = 20% \)
Örnek 2:
500 mL'lik bir çözeltide 0.5 mol sodyum hidroksit (NaOH) bulunduğuna göre, bu çözeltinin molar derişimi kaç mol/L'dir? 🧪
Çözüm:
Molar derişim hesaplaması için şu adımlar izlenmelidir:
- Çözünen madde mol sayısını belirle: 0.5 mol NaOH
- Çözelti hacmini litreye çevir: 500 mL = \( \frac{500}{1000} \) L = 0.5 L
- Molar derişim formülünü uygula: \( \text{Molar Derişim (M)} = \frac{\text{Çözünen Madde Mol Sayısı}}{\text{Çözelti Hacmi (L)}} \)
- Değerleri yerine koy: \( M = \frac{0.5 \text{ mol}}{0.5 \text{ L}} = 1 \text{ mol/L} \)
Örnek 3:
100 gram suda 10 gram şeker (C₁₂H₂₂O₁₁) çözünerek bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözeltinin kütlece yüzde derişimi nedir? 🍬
Çözüm:
Kütlece yüzde derişimi hesaplamak için şu adımları takip edelim:
- Çözünen madde kütlesi: 10 gram şeker
- Çözücü madde kütlesi: 100 gram su
- Toplam çözelti kütlesi: 10 g + 100 g = 110 g
- Kütlece yüzde derişim formülü: \( \text{Kütlece Yüzde Derişim} = \frac{\text{Çözünen Madde Kütlesi}}{\text{Çözelti Kütlesi}} \times 100 \)
- Hesaplama: \( \frac{10 \text{ g}}{110 \text{ g}} \times 100 \approx 9.09% \)
Örnek 4:
250 gram suda 2 gram sodyum hidroksit (NaOH) çözünmesiyle hazırlanan çözeltinin molal derişimi kaç mol/kg'dır? (NaOH'ın mol kütlesi = 40 g/mol) ⚖️
Çözüm:
Molal derişim hesaplaması için izlenecek adımlar şunlardır:
- Çözünen madde mol sayısını hesapla: \( \text{Mol sayısı} = \frac{\text{Kütle}}{\text{Mol Kütlesi}} = \frac{2 \text{ g}}{40 \text{ g/mol}} = 0.05 \text{ mol} \)
- Çözücü kütlesini kilograma çevir: 250 gram su = \( \frac{250}{1000} \) kg = 0.25 kg
- Molal derişim formülünü uygula: \( \text{Molal Derişim (m)} = \frac{\text{Çözünen Madde Mol Sayısı}}{\text{Çözücü Kütlesi (kg)}} \)
- Değerleri yerine koy: \( m = \frac{0.05 \text{ mol}}{0.25 \text{ kg}} = 0.2 \text{ mol/kg} \)
Örnek 5:
Bir havuzun dezenfeksiyonu için suya 10 ppm (milyonda bir kısım) klor katılması isteniyor. Eğer havuzun hacmi 50 m³ ise, kaç gram klor eklenmelidir? (Suyun yoğunluğu yaklaşık 1 kg/L alınabilir ve 1 m³ = 1000 L) 🏊
Çözüm:
Bu problemi çözmek için şu adımları takip edelim:
- Havuzun hacmini litreye çevir: 50 m³ = \( 50 \times 1000 \) L = 50000 L
- Suyun kütlesini hesapla: Yoğunluk = Kütle / Hacim olduğundan, Kütle = Yoğunluk \( \times \) Hacim. Yaklaşık 1 kg/L yoğunlukla, suyun kütlesi = 1 kg/L \( \times \) 50000 L = 50000 kg
- ppm'in anlamını kullan: 10 ppm demek, 10 gram çözünen maddenin 10⁶ gram çözücüde bulunması demektir. Veya 10 gram çözünen madde / 10⁶ gram çözelti.
- Eklenmesi gereken klor miktarını hesapla: \( \text{Klor Miktarı} = \frac{10 \text{ g klor}}{10^6 \text{ g çözelti}} \times 50000 \times 10^3 \text{ g çözelti} \) (Çözücü kütlesini çözelti kütlesi olarak yaklaşık alabiliriz.)
- Hesaplama: \( \frac{10}{10^6} \times 5 \times 10^7 = 10 \times 50 = 500 \) gram
Örnek 6:
Bir kimyager, 250 mL'lik bir beherde 0.2 mol sodyum klorür (NaCl) çözüyor. Daha sonra bu çözeltiye 250 mL saf su ekliyor. Son çözeltinin molar derişimi başlangıçtaki molar derişiminin kaç katıdır? (Başlangıçta hacim değişikliği ihmal edilmiştir.) 🧪
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için molar derişim ve hacim değişikliklerini dikkate almalıyız:
- Başlangıç molar derişimini hesapla:
- Çözünen madde mol sayısı = 0.2 mol
- Başlangıç çözelti hacmi = 250 mL = 0.25 L
- Başlangıç Molar Derişimi \( M_1 = \frac{0.2 \text{ mol}}{0.25 \text{ L}} = 0.8 \text{ M} \)
- Son çözelti hacmini belirle:
- Başlangıç hacmi + Eklenen su hacmi = 250 mL + 250 mL = 500 mL = 0.5 L
- Son molar derişimi hesapla:
- Mol sayısı değişmez: 0.2 mol
- Son çözelti hacmi = 0.5 L
- Son Molar Derişimi \( M_2 = \frac{0.2 \text{ mol}}{0.5 \text{ L}} = 0.4 \text{ M} \)
- Kat oranını hesapla:
- \( \frac{\text{Son Molar Derişim}}{\text{Başlangıç Molar Derişim}} = \frac{M_2}{M_1} = \frac{0.4 \text{ M}}{0.8 \text{ M}} = 0.5 \)
Örnek 7:
500 mL sulu çözeltide 10 gram sodyum klorür (NaCl) bulunmaktadır. Bu çözeltinin hacimce yüzde derişimi (eğer NaCl'nin hacmi ihmal edilirse ve çözeltinin hacmi 500 mL kabul edilirse) ve kütlece yüzde derişimi (eğer NaCl'nin yoğunluğu 2.16 g/cm³ ise) yaklaşık olarak nedir? (NaCl'nin mol kütlesi = 58.5 g/mol) ⚖️
Çözüm:
Bu soruda hem hacimce hem de kütlece yüzde derişimi hesaplayacağız:
- Kütlece Yüzde Derişim Hesaplaması:
- Çözünen madde kütlesi = 10 gram NaCl
- Çözelti hacmi = 500 mL. Suyun yoğunluğunu yaklaşık 1 g/mL alırsak, çözücü (su) kütlesi yaklaşık 500 gram olur.
- Toplam çözelti kütlesi = 10 g + 500 g = 510 g
- Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{10 \text{ g}}{510 \text{ g}} \times 100 \approx 1.96% \)
- Hacimce Yüzde Derişim Hesaplaması (Yaklaşık):
- Çözünen madde kütlesi = 10 gram NaCl
- NaCl'nin hacmini hesapla: \( \text{Hacim} = \frac{\text{Kütle}}{\text{Yoğunluk}} = \frac{10 \text{ g}}{2.16 \text{ g/cm}^3} \approx 4.63 \text{ cm}^3 \) (veya mL)
- Çözelti hacmi = 500 mL
- Hacimce Yüzde Derişim = \( \frac{\text{Çözünen Madde Hacmi}}{\text{Çözelti Hacmi}} \times 100 = \frac{4.63 \text{ mL}}{500 \text{ mL}} \times 100 \approx 0.93% \)
Örnek 8:
Bir kimya laboratuvarında hazırlanan 200 mL'lik bir sülfürik asit (H₂SO₄) çözeltisinin molar derişimi 0.5 M'dir. Bu çözeltide kaç gram H₂SO₄ çözünmüştür? (H₂SO₄'ün mol kütlesi = 98 g/mol) ⚗️
Çözüm:
Bu problemi çözmek için molar derişim formülünü tersine kullanacağız:
- Çözelti hacmini litreye çevir: 200 mL = \( \frac{200}{1000} \) L = 0.2 L
- Molar derişim formülünü kullanarak mol sayısını bul: \( \text{Molar Derişim} = \frac{\text{Mol Sayısı}}{\text{Hacim (L)}} \)
- Mol sayısını hesapla: Mol Sayısı = Molar Derişim \( \times \) Hacim (L) = 0.5 mol/L \( \times \) 0.2 L = 0.1 mol
- Çözünen H₂SO₄ kütlesini hesapla: \( \text{Kütle} = \text{Mol Sayısı} \times \text{Mol Kütlesi} \)
- Hesaplama: Kütle = 0.1 mol \( \times \) 98 g/mol = 9.8 gram
Örnek 9:
Bir maden suyu şişesinde "karbondioksit (CO₂) oranı 2000 ppm" yazmaktadır. Eğer şişenin hacmi 250 mL ve yoğunluğu yaklaşık 1 g/mL ise, bu maden suyunda yaklaşık kaç miligram CO₂ bulunmaktadır? 🍾
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için ppm'in anlamını ve yoğunluk bilgisini kullanacağız:
- Şişedeki toplam çözelti kütlesini hesapla:
- Çözelti hacmi = 250 mL
- Çözelti yoğunluğu = 1 g/mL
- Çözelti kütlesi = Hacim \( \times \) Yoğunluk = 250 mL \( \times \) 1 g/mL = 250 gram
- ppm'in anlamını kullan: 2000 ppm, 10⁶ gram çözeltide 2000 gram çözünen madde olduğunu gösterir.
- CO₂ miktarını hesapla:
- \( \text{CO}_2 \text{ Miktarı (g)} = \frac{2000 \text{ g CO}_2}{10^6 \text{ g çözelti}} \times 250 \text{ g çözelti} \)
- \( \text{CO}_2 \text{ Miktarı (g)} = \frac{2000}{10^6} \times 250 = 0.0004 \times 250 = 0.1 \) gram
- Miligrama çevir: 0.1 gram = \( 0.1 \times 1000 \) mg = 100 mg
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-kimya-derisim-birimleri/sorular