📄 11. Sınıf Kimya: Çözeltiler Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

"Benzer benzeri çözer" ilkesi, polar çözücülerin polar çözünenleri, apolar çözücülerin ise apolar çözünenleri iyi çözdüğünü ifade eder. Su (\( H_2O \)) polar bir moleküldür çünkü oksijen atomu üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftleri ve bükük yapısı nedeniyle kalıcı dipol moment taşır. Bu yüzden tuz (NaCl gibi iyonik bileşikler) veya şeker (\( C_6H_{12}O_6 \) gibi polar kovalent bileşikler) gibi polar veya iyonik maddeleri iyi çözer. Karbon tetraklorür (\( CCl_4 \)) ise apolar bir moleküldür. Merkez atom olan karbona dört tane özdeş klor atomu bağlanmış olup molekül geometrisi düzgün dörtyüzlüdür ve net dipol momenti sıfırdır. Bu nedenle, iyot (\( I_2 \)) veya yağ gibi apolar maddeleri iyi çözer. Su, apolar \( CCl_4 \)'ü çözmezken, \( CCl_4 \) de polar suyu çözmez.

💡 Çözüm Adımları:

Başlangıçtaki çözeltideki tuz miktarı: \( 400 \text{ g} \times \frac{25}{100} = 100 \text{ g tuz} \)
Başlangıçtaki çözeltideki su miktarı: \( 400 \text{ g} - 100 \text{ g} = 300 \text{ g su} \)
100 gram daha tuz eklendiğinde toplam tuz miktarı: \( 100 \text{ g} + 100 \text{ g} = 200 \text{ g tuz} \)
Son çözelti kütlesi: \( 400 \text{ g} \text{ (başlangıç çözelti)} + 100 \text{ g} \text{ (eklenen tuz)} = 500 \text{ g} \)
Son çözeltinin kütlece yüzde derişimi: \( \frac{\text{Toplam tuz kütlesi}}{\text{Toplam çözelti kütlesi}} \times 100 = \frac{200 \text{ g}}{500 \text{ g}} \times 100 = 40 % \)
Son çözeltinin kütlece yüzde derişimi %40 olur.

💡 Çözüm Adımları:

Bir gazın sudaki çözünürlüğünü etkileyen başlıca faktörler sıcaklık ve basınçtır.
**Sıcaklık:** Gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça genellikle azalır. Çünkü gaz moleküllerinin kinetik enerjisi artar ve çözeltiden ayrılarak gaz fazına geçme eğilimleri yükselir. Günlük hayattan örnek olarak, sıcak içeceklerde (çay, kahve) gazlı içeceklere göre daha az çözünmüş gaz bulunması veya ısıtılan suyun dibinde küçük gaz kabarcıklarının oluşması verilebilir. Ayrıca, yaz aylarında deniz ve göllerde su sıcaklığı arttığı için oksijenin sudaki çözünürlüğü azalır, bu da balık ölümlerine neden olabilir.
**Basınç:** Gazların sudaki çözünürlüğü, çözelti üzerindeki gaz basıncı arttıkça artar (Henry Yasası). Basınç arttıkça, gaz molekülleri daha sık çarpışır ve çözücüye girme olasılıkları yükselir. Günlük hayattan örnek olarak, gazlı içeceklerin (kola, soda gibi) şişeleri yüksek basınç altında karbondioksit gazı ile doldurulur. Şişenin kapağı açıldığında basınç düşer ve gazın çözünürlüğü azaldığı için kabarcıklar halinde dışarı çıkar. Dalgıçların vurgun yemesi de yüksek basınç altında kanda çözünen azot gazının yüzeye çıkıldığında basınç düşüşüyle serbest kalması sonucu oluşur.