✅ 11. Sınıf Kimya: Ağız ve diş sağlığı için uygun ürünlerin seçimi testleri Test Çöz

Diş macunlarının bileşiminde diş yüzeyindeki plak ve lekeleri mekanik olarak temizlemek amacıyla kullanılan "aşındırıcı ve parlatıcı" işlevine sahip bileşik aşağıdakilerden hangisidir?

Ağız ve diş sağlığı ürünlerinde (diş macunu, ağız çalkalama suyu vb.) yaygın olarak kullanılan florür iyonlarının ($F^-$) temel kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Diş minesinin ana maddesi olan hidroksiapatit kristali asidik ortamlarda çözünmeye başlar.

Buna göre, ağız ve diş sağlığının korunması için seçilecek ağız bakım ürünlerinin pH değeri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Diş macunlarında köpük oluşumunu sağlayarak macunun ağız içinde kolayca dağılmasını ve yüzey aktif özellikleri sayesinde kirlerin uzaklaştırılmasını sağlayan madde aşağıdakilerden hangisidir?

Diş minesinde bulunan hidroksiapatit bileşiğinin sudaki çözünme dengesi aşağıdaki gibidir:

$Ca_{5}(PO_4)_3OH(k) \rightleftharpoons 5Ca^{2+}(suda) + 3PO_4^{3-}(suda) + OH^-(suda)$

Diş macunlarında kullanılan sodyum florür ($NaF$) sayesinde ortama eklenen $F^-$ iyonları, yapıda bulunan $OH^-$ iyonları ile yer değiştirerek daha kararlı olan florapatit [$Ca_{5}(PO_4)_3F(k)$] bileşiğini oluşturur.

Buna göre florapatit oluşumu ile ilgili;
I. Florapatit bileşiğinin çözünürlüğü hidroksiapatit bileşiğine göre daha düşüktür.
II. Ortamda $F^-$ iyonlarının bulunması diş minesinin demineralizasyonunu (çözünmesini) azaltır.
III. Florür kullanımı diş minesini asidik etkilere karşı daha dayanıklı hale getirir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yemek yedikten sonra ağızda kalan şekerli kalıntılar, bakteriler tarafından laktik aside dönüştürülür. Ağız ortamında artan $H^+$ iyonları, diş minesinin çözünme dengesini doğrudan etkiler:

$Ca_{5}(PO_4)_3OH(k) \rightleftharpoons 5Ca^{2+}(suda) + 3PO_4^{3-}(suda) + OH^-(suda)$

Buna göre ağız pH'ının düşmesi ve ortamda $H^+$ derişiminin artmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Diş macunu bileşenleri ve işlevleri ile ilgili yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Ağız ve diş sağlığı ürünlerinde ortama eklenen zayıf asit ve onun tuzundan oluşan tampon sistemler (örneğin fosfat tamponları), ağız içi pH değerinin aniden değişmesini engeller.

Buna göre, ağız bakım ürünlerinde tampon sistemlerin kullanılması ile ilgili;
I. Ağız içinin kritik pH değeri olan 5,5'in altına düşmesini engelleyerek diş aşınmasını önler.
II. Asidik gıdalar tüketildiğinde ortamdaki $H^+$ iyonlarını nötralize eder.
III. Ağız ortamının pH değerini sabit tutarak mikroorganizmaların aşırı çoğalmasını dengelemeye yardımcı olur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Sıcak, soğuk, tatlı veya ekşi gıdaların tüketimi sırasında dentin kanallarının açıkta olması nedeniyle dişlerde sızı ve hassasiyet oluşur. Diş hekimleri hassas dişlere sahip bireylere özel diş macunları önermektedir.

Bu tür macunların içeriğinde bulunan potasyum nitrat ($KNO_3$) bileşiğinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ağız çalkalama suyunun 500 mL'lik örneğinde $0{,}005\text{ M}$ sodyum florür ($NaF$) çözeltisi bulunmaktadır.

Buna göre, bu ağız çalkalama suyu örneğinde toplam kaç miligram (mg) florür ($F^-$) iyonu çözünmüş halde bulunur?
(F = 19 g/mol, Na = 23 g/mol)

Ağız çalkalama sularında bulunan klorheksidin glukonat gibi antiseptik bileşenlerle ilgili;
I. Ağız içindeki zararlı bakterilerin çoğalmasını önleyerek plak oluşumunu engeller.
II. Bilinçsiz ve uzun süreli kullanımı ağızdaki yararlı floraya zarar verebilir ve dişlerde lekelenmelere yol açabilir.
III. Asit nötralizasyonu yaparak diş minesini mekanik olarak zımparalar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir araştırmacı, ağız simülasyon çözeltisinde diş minesini temsil eden hidroksiapatit [$Ca_5(PO_4)_3OH$] katısının çözünürlük dengesini inceliyor:

$Ca_5(PO_4)_3OH(k) \rightleftharpoons 5Ca^{2+}(suda) + 3PO_4^{3-}(suda) + OH^-(suda)$

Buna göre, hazırlanan doygun hidroksiapatit çözeltisine aynı sıcaklıkta;
I. $CaCl_2$ katısı ekleyip çözmek,
II. Çözeltiye $NaOH$ katısı eklemek,
III. Ortama derişik $HCl$ çözeltisi damlatmak

işlemlerinden hangileri hidroksiapatit katısının çözünürlüğünü azaltıcı (çökelmeyi destekleyici) etki yapar?

Diş macunlarının seçiminde aşındırma değeri (RDA - Relative Dentin Abrasivity), pH değeri ve florür içeriği oldukça önemlidir. RDA değerinin 100'ün üzerinde olması diş minesinde aşınma riskini artırırken, pH değerinin 5,5'in altında olması asidik erimeye (demineralizasyona) yol açar.

Üç farklı diş macununun özellikleri aşağıda verilmiştir:
- K Macunu: RDA = 40, pH = 7,2, Florür içeriği = 1450 ppm
- L Macunu: RDA = 150, pH = 6,8, Florür içeriği = 0 ppm
- M Macunu: RDA = 70, pH = 5,0, Florür içeriği = 1000 ppm

Bu verilere dayanarak yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Ağız çalkalama sularında pH değerini diş minesini koruyacak düzeyde (pH = 7,0) sabit tutmak amacıyla zayıf bir asit ($HA$) ve onun sodyum tuzu ($NaA$) ile tampon çözeltisi hazırlanmaktadır.

Zayıf asit için asitlik sabiti $K_a = 1 \times 10^{-7}$ olduğuna göre;

I. Hazırlanan ağız çalkalama suyunda $\frac{[A^-]}{[HA]}$ derişimleri oranı 1'dir.
II. Ağızda bakterilerin ürettiği $H^+$ iyonları ortamdaki $A^-$ bazik iyonları ile birleşerek pH'ın düşmesini engeller.
III. Çözeltiye saf su eklendiğinde tampon çözeltinin pH değeri ve tamponlama kapasitesi değişmez.

yargılarından hangileri doğrudur?