✅ 11. Sınıf Felsefe: Varlık Felsefesi Test Çöz

Felsefenin varlığı, varlığın anlamını, doğasını, kökenini ve temel ilkelerini inceleyen alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Platon'a göre, duyular dünyasında algıladığımız her şey, değişen ve geçici olanın birer yansımasıdır. Gerçek ve kalıcı varlıklar ise akılla kavranabilen, değişmez ve mükemmel olan "İdealar"dır.
Bu açıklamaya göre Platon, gerçek varlığı aşağıdakilerden hangisiyle özdeşleştirmiştir?

Varlık felsefesinde, evrendeki her şeyin temelinde maddenin olduğunu, bilincin ve düşüncenin de maddenin bir ürünü olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Varlık felsefesinin ele aldığı en temel sorulardan biri, "Varlık var mıdır?" problemidir. Bu problem, varlığın gerçekliğini sorgulayan bir başlangıç noktası sunar.
Bu bağlamda, varlığın var olduğunu reddeden felsefi görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Bir filozof, "Gerçeklik, zihnin dışında bağımsız bir varlığa sahip değildir; her şey zihnin bir ürünüdür veya zihin tarafından algılandığı kadarıyla vardır." derken, başka bir filozof ise "Her şey, atomların ve moleküllerin hareketinden ibarettir; düşünce de dahil olmak üzere her şey maddi süreçlerle açıklanabilir." demektedir.
Bu iki filozofun görüşleri sırasıyla hangi varlık felsefesi akımlarına aittir?

René Descartes, varlığı iki temel tözden oluştuğunu savunur: düşünen töz (ruh) ve yer kaplayan töz (madde). Ona göre bu iki töz birbirinden tamamen farklı niteliklere sahiptir ve birbirine indirgenemez.
Descartes'ın bu görüşüne göre, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğru bir şekilde tözleri ve temel niteliklerini ifade eder?

Aristoteles'e göre bir nesnenin var olabilmesi için dört nedeni bir arada barındırması gerekir: maddi neden, formel neden, fail neden ve ereksel neden. Örneğin, bir heykelin varlığı için mermer (maddi neden), heykelin şekli (formel neden), heykeltıraş (fail neden) ve heykelin yapılma amacı (ereksel neden) gereklidir.
Bu bağlamda, bir tohumun büyüyüp ağaç olması sürecinde "ağaç olma potansiyeli ve amacı" hangi nedene karşılık gelir?

Edmund Husserl'in fenomenolojisi, nesnelerin kendilerine, yani bilincimize göründükleri şekliyle (fenomenler olarak) yönelmeyi savunur. Ona göre, bir nesnenin özüne ulaşmak için ön yargılardan ve dışsal kabullerden arınarak, o nesnenin bilincimizde nasıl deneyimlendiğine odaklanmak gerekir.
Bu yaklaşıma göre, varlık hakkında bilgi edinmenin en doğru yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Baruch Spinoza, evrendeki her şeyin tek bir tözden ibaret olduğunu ve bu tözün hem Tanrı hem de Doğa olduğunu savunur. Ona göre Tanrı, evrenin dışında aşkın bir varlık değil, evrenin kendisiyle özdeş, içkin bir varlıktır. Her şey bu tek tözün farklı kipleri veya görünümleridir.
Spinoza'nın bu görüşü aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en doğru şekilde ifade edilir?

Georg Wilhelm Friedrich Hegel'e göre, gerçeklik durağan değil, sürekli bir oluş ve gelişim içindedir. Bu gelişim, bir "tez"in kendi karşıtı olan "antitez"i yaratması ve bu ikisinin çatışmasından daha yüksek bir sentezin doğması şeklinde ilerler. Bu sentez yeni bir tez haline gelerek süreç devam eder.
Hegel'in bu diyalektik anlayışına göre, varlığın temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Jean-Paul Sartre'a göre insan, önce var olur, sonra kendini tanımlar ve özünü yaratır. Yani "varoluş özden önce gelir." Bu durum, insanın tamamen özgür ve eylemlerinden sorumlu olduğu anlamına gelir. İnsan, kendi seçimleriyle kendini inşa eder ve bu seçimlerin sonuçlarına katlanır.
Sartre'ın bu görüşünden hareketle, insanın varoluşsal durumu hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Platon'a göre gerçek varlık, duyularla algılanamayan, değişmez ve mükemmel İdealar dünyasındadır. Duyusal dünya ise bu İdeaların birer yansımasıdır. Aristoteles ise varlığı, madde ve formun birleşimi olarak ele alır. Ona göre formlar, maddeden ayrı bir dünyada değil, maddi varlıkların içinde, onların özü olarak bulunur. Bir nesnenin gerçekliği, onun maddesi ve formunun birliğindedir.
Bu iki filozofun varlık anlayışları arasındaki temel fark, aşağıdaki ifadelerden hangisinde en doğru şekilde özetlenmiştir?

Felsefe tarihinde "oluş" kavramı, varlığın durağan değil, sürekli bir değişim ve akış içinde olduğunu ifade eder. Bazı filozoflar için bu değişim, varlığın özsel niteliğidir ve her şeyin temelini oluşturur. Örneğin, Antik Yunan'da "Her şey akar, hiçbir şey kalıcı değildir" diyen bir filozof, varlığın özünü bu sürekli değişimde görmüştür. Modern dönemde ise bazı düşünürler, varlığı statik bir yapıdan ziyade, dinamik bir süreç, bir "oluş" olarak tanımlamışlardır.
Aşağıdaki filozoflardan hangisi, varlığın temel niteliğini "oluş" olarak kabul eden ve bu kavramı felsefesinin merkezine yerleştiren düşünürlerden biri DEĞİLDİR?

Bir felsefe seminerinde üç farklı görüş dile getirilmiştir:
Filozof X: "Gerçeklik, yalnızca zihinsel bir yapıdır. Dış dünya dediğimiz şey, aslında bilincimizin bir ürünüdür ve ondan bağımsız bir varlığı yoktur. Algıladığımız her şey, zihnimizin kategorileri ve yorumları aracılığıyla şekillenir."
Filozof Y: "Varlık, tamamen maddi unsurlardan ibarettir. Bilinç ve düşünce de dahil olmak üzere her şey, maddenin karmaşık etkileşimlerinin bir sonucudur. Ruhsal veya aşkın hiçbir varlık kabul edilemez."
Filozof Z: "Önemli olan, nesnelerin bize nasıl göründüğüdür. Nesnelerin 'kendi başına' ne olduğu sorusunu askıya almalı, bilincimizin nesneleri doğrudan nasıl deneyimlediğine odaklanmalıyız. Öz, bu fenomenlerin içinde kendini gösterir."
Bu filozofların görüşleri dikkate alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğru DEĞİLDİR?