🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Edebiyat
💡 11. Sınıf Edebiyat: Ek Fiil Eksikliği Ve Yanlışlığı Çözümlü Örnekler
11. Sınıf Edebiyat: Ek Fiil Eksikliği Ve Yanlışlığı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede ek fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunu bulunuz:
"Dün hava çok soğuk, yollar da buzlu." ❄️
"Dün hava çok soğuk, yollar da buzlu." ❄️
Çözüm:
Bu cümlede ek fiil eksikliği bulunmaktadır. İşte düzeltmesi:
- 📌 Hatalı Cümle: "Dün hava çok soğuk, yollar da buzlu."
- 👉 Neden Hata Var? Cümlenin ikinci kısmında "buzlu" kelimesinden sonra "idi" ek fiili düşmüştür (buzluydu). İlk kısımda "soğuk" kelimesinden sonra da aynı ek fiilin gelmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, ilk yargı ek fiilsiz kalırken ikinci yargı ek fiille çekimlenmiş gibi bir anlam karmaşası oluşur.
- ✅ Doğru Cümle: "Dün hava çok soğuktu, yollar da buzluydu."
- 💡 İpucu: Birden fazla yargının sıralandığı cümlelerde, ek fiillerin uyumlu ve eksiksiz kullanılması anlatım bozukluğunu önler.
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlede yer alan ek fiil eksikliğini tespit ederek cümleyi düzeltiniz:
"O, zeki ama aynı zamanda çok utangaç biriydi." 🤔
"O, zeki ama aynı zamanda çok utangaç biriydi." 🤔
Çözüm:
Verilen cümlede ek fiil eksikliği vardır. Doğrusu şöyledir:
- 📌 Hatalı Cümle: "O, zeki ama aynı zamanda çok utangaç biriydi."
- 👉 Neden Hata Var? "Zeki" kelimesinden sonra "idi" ek fiili eksik bırakılmıştır. Cümlenin ikinci kısmı ("utangaç biriydi") geçmiş zaman ek fiiliyle çekimlendiği için, "zeki" kelimesinin de aynı şekilde çekimlenmesi (zekiydi) anlatım bütünlüğünü sağlar.
- ✅ Doğru Cümle: "O, zekiydi ama aynı zamanda çok utangaç biriydi."
- 💡 İpucu: Sıralı cümlelerde ortak yüklem veya ek fiil kullanılacaksa, tüm öğelerin bu yükleme/ek fiile uygun olması gerekir.
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlede ek fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunu bularak cümlenin doğru halini yazınız:
"Çocukluğunda çok yaramaz, derslerinde de başarısızdı." 🧒
"Çocukluğunda çok yaramaz, derslerinde de başarısızdı." 🧒
Çözüm:
Bu cümlede ek fiil eksikliği söz konusudur. İşte doğru hali:
- 📌 Hatalı Cümle: "Çocukluğunda çok yaramaz, derslerinde de başarısızdı."
- 👉 Neden Hata Var? "Yaramaz" kelimesinden sonra "idi" ek fiili eksik bırakılmıştır. Cümlenin ikinci yargısı ("derslerinde de başarısızdı") geçmiş zaman ek fiiliyle çekimlendiği için, "yaramaz" kelimesinin de "yaramazdı" şeklinde çekimlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde anlam bütünlüğü bozulur.
- ✅ Doğru Cümle: "Çocukluğunda çok yaramazdı, derslerinde de başarısızdı."
- 💡 İpucu: Geçmişteki bir durumu anlatan birden fazla sıfat veya isim yüklem olduğunda, her biri için ek fiilin kullanılması (veya ortak ek fiilin doğru yerde kullanılması) önemlidir.
Örnek 4:
Bir toplantıda sunum yapan kişi şunları söyledi: "Projemiz oldukça iddialı, aynı zamanda da çok yenilikçi bir yaklaşımla hazırlandı." Dinleyicilerden biri, cümlenin akışında bir eksiklik olduğunu fark etti. 🧐 Bu eksiklik nedir ve nasıl düzeltilmelidir?
Çözüm:
Dinleyicinin fark ettiği eksiklik ek fiil eksikliğidir.
- 📌 Hatalı Cümle: "Projemiz oldukça iddialı, aynı zamanda da çok yenilikçi bir yaklaşımla hazırlandı."
- 👉 Neden Hata Var? Cümlede iki farklı yargı bulunmaktadır: "iddialı" olmak ve "hazırlanmak". "Hazırlandı" fiili geçmiş zamanla çekimlenmiştir. Ancak "iddialı" kelimesinden sonra gelmesi gereken "idi" ek fiili eksik bırakılmıştır. Bu durum, ilk yargının zamanının belirsiz kalmasına neden olur.
- ✅ Doğru Cümle: "Projemiz oldukça iddialıydı, aynı zamanda da çok yenilikçi bir yaklaşımla hazırlandı."
- 💡 İpucu: Özellikle bilimsel veya iş sunumlarında, cümlelerin dil bilgisel açıdan hatasız olması, anlatımın gücünü artırır ve dinleyicide güven oluşturur.
Örnek 5:
Arkadaşım telefonda "Dün akşam evde miydin, yoksa dışarıda mıydın?" diye sordu. Ben de ona "Dün akşam evde, bugün ise dışarıdayım." diye cevap verdim. 📞 Cümlemde bir ek fiil eksikliği var mı? Varsa, nasıl düzeltilir?
Çözüm:
Evet, cevabınızda ek fiil eksikliği bulunmaktadır.
- 📌 Hatalı Cümle: "Dün akşam evde, bugün ise dışarıdayım."
- 👉 Neden Hata Var? "Dün akşam evde" ifadesi geçmiş zamanı işaret ederken, "evde" kelimesinden sonra gelmesi gereken "idim" ek fiili eksik bırakılmıştır. Cümlenin ikinci kısmı ("dışarıdayım") doğru çekimlenmiş olsa da, ilk kısmın eksikliği anlatım bozukluğuna yol açar.
- ✅ Doğru Cümle: "Dün akşam evdeydim, bugün ise dışarıdayım."
- 💡 İpucu: Günlük konuşmalarda bu tür eksiklikler sıkça göz ardı edilse de, yazılı dilde veya resmi ortamlarda dil bilgisi kurallarına uymak önemlidir.
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlede ek fiil eksikliği nedeniyle ortaya çıkan anlatım bozukluğunu belirleyiniz ve cümleyi yeniden yazınız:
"Bu iş kolay, getirisi de yüksekti." 💰
"Bu iş kolay, getirisi de yüksekti." 💰
Çözüm:
Verilen cümlede ek fiil eksikliği mevcuttur. Düzeltilmiş hali:
- 📌 Hatalı Cümle: "Bu iş kolay, getirisi de yüksekti."
- 👉 Neden Hata Var? Cümlenin ikinci kısmında "getirisi de yüksekti" ifadesi geçmiş zaman ek fiiliyle çekimlenmiştir. Ancak ilk kısımda yer alan "kolay" kelimesinden sonra "idi" ek fiili eksik bırakılmıştır. Bu durum, iki yargı arasındaki zaman uyumsuzluğuna neden olur.
- ✅ Doğru Cümle: "Bu iş kolaydı, getirisi de yüksekti."
- 💡 İpucu: Bir cümlede birden fazla yargı bulunuyorsa ve bunlar aynı zaman diliminde gerçekleşiyorsa, ek fiillerin de aynı zaman kipinde kullanılması gerekir.
Örnek 7:
Aşağıdaki cümlede ek fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğunu tespit edip cümleyi doğru bir şekilde yeniden kurunuz:
"Gençliğinde çok sağlıklı, şimdi ise biraz rahatsızım." 🤒
"Gençliğinde çok sağlıklı, şimdi ise biraz rahatsızım." 🤒
Çözüm:
Bu cümlede ek fiil eksikliği bulunmaktadır. Cümlenin doğru şekli:
- 📌 Hatalı Cümle: "Gençliğinde çok sağlıklı, şimdi ise biraz rahatsızım."
- 👉 Neden Hata Var? Cümledeki "gençliğinde" ifadesi geçmiş zamanı işaret ederken, "sağlıklı" kelimesinden sonra "idi" ek fiili eksik bırakılmıştır. İkinci kısımda "rahatsızım" şimdiki zamanla çekimlendiği için, ilk kısmın da kendi zamanına uygun bir ek fiil alması (sağlıklıydı) gerekmektedir.
- ✅ Doğru Cümle: "Gençliğinde çok sağlıklıydı, şimdi ise biraz rahatsızım."
- 💡 İpucu: Farklı zaman dilimlerine ait yargılar sıralanırken, her yargının kendi ek fiiliyle doğru çekimlenmesi anlatım akıcılığını ve doğruluğunu sağlar.
Örnek 8:
Bir tartışma sırasında, "Sen haklı, ama o da haksız değil." cümlesini kurdum. 🗣️ Bu cümlede dil bilgisi açısından bir hata var mı? Varsa, nasıl düzeltilir?
Çözüm:
Evet, kurduğunuz bu cümlede ek fiil eksikliği nedeniyle bir dil bilgisi hatası bulunmaktadır.
- 📌 Hatalı Cümle: "Sen haklı, ama o da haksız değil."
- 👉 Neden Hata Var? Cümlenin ilk yargısındaki "haklı" kelimesinden sonra "sın" ek fiili (haklısın) eksik bırakılmıştır. İkinci yargı ("haksız değil") şimdiki zaman ek fiiliyle çekimlendiği için, ilk yargının da aynı zaman dilimine uygun ek fiili alması gerekir.
- ✅ Doğru Cümle: "Sen haklısın, ama o da haksız değil."
- 💡 İpucu: Özellikle "sen" zamiriyle kurulan isim cümlelerinde ek fiilin şahıs ekleriyle birlikte kullanılması (haklısın, yorgunsun vb.) yaygın bir kullanımdır ve eksikliği anlatım bozukluğuna yol açar.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-edebiyat-ek-fiil-eksikligi-ve-yanlisligi/sorular