🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Coğrafya
💡 11. Sınıf Coğrafya: Türkiye Ekonomisinde Tarım, Maden, Enerji Ve Sanayi Sektörleri Çözümlü Örnekler
11. Sınıf Coğrafya: Türkiye Ekonomisinde Tarım, Maden, Enerji Ve Sanayi Sektörleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💡 Tarım ürünlerinin yetişme koşulları ve Türkiye'deki dağılışları düşünüldüğünde, aşağıdaki ürünlerden hangisinin Karadeniz Bölgesi'nde yoğun olarak yetiştirilmesi beklenir?
a) Pamuk
b) Zeytin
c) Çay
d) Buğday
e) Mısır
a) Pamuk
b) Zeytin
c) Çay
d) Buğday
e) Mısır
Çözüm:
👉 Bu soruda, Karadeniz Bölgesi'nin iklim özelliklerini ve bu iklimde yetişen tarım ürünlerini bilmemiz gerekiyor.
Doğru Cevap: c) Çay
- Pamuk: Sıcak ve kurak yazları sever, daha çok Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu'da yetişir.
- Zeytin: Akdeniz iklimi ürünüdür, kış ılıklığı ister.
- Çay: Bol yağış ve ılıman iklim ister. Türkiye'de sadece Doğu Karadeniz'de, özellikle Rize çevresinde yetişir.
- Buğday: Karasal iklim ürünüdür, Türkiye'nin geniş iç bölgelerinde yetişir.
- Mısır: Su isteği fazladır, Karadeniz'de yetişse de en yoğun olduğu yer Çukurova gibi sulak alanlardır.
Doğru Cevap: c) Çay
Örnek 2:
📌 Türkiye'de madencilik faaliyetlerinin gelişimi ve ülke ekonomisine katkısı düşünüldüğünde, aşağıdaki madenlerden hangisinin hem rezerv açısından zengin olması hem de farklı sanayi kollarında (cam, seramik, deterjan vb.) yaygın olarak kullanılmasıyla öne çıktığı söylenebilir?
Çözüm:
👉 Türkiye'nin maden çeşitliliği ve rezervleri oldukça fazladır. Bu soruda hem rezerv zenginliği hem de geniş kullanım alanı olan bir maden aranıyor.
- Ülkemiz, dünya bor rezervlerinin önemli bir kısmına sahiptir.
- Bor mineralleri, cam sanayii (ısıya dayanıklı camlar), seramik (sırlama), deterjan üretimi, nükleer enerji, uzay teknolojileri ve hatta ilaç sanayii gibi çok geniş bir alanda kullanılmaktadır.
- Diğer madenler de önemlidir ancak bor, hem rezervi hem de kullanım alanlarının çeşitliliği ile bu tanıma en uygun madendir. Örneğin, demir çelik sanayinde, bakır elektrik-elektronik sanayinde önemlidir ama borun kullanım yelpazesi çok daha geniştir.
Örnek 3:
📈 Aşağıdaki grafik, Türkiye'de 2000 ve 2020 yıllarında elektrik üretiminde kullanılan bazı enerji kaynaklarının payını göstermektedir.
a) Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payı artmıştır.
b) Termik santrallerin toplam üretimdeki payı azalmıştır.
c) Hidroelektrik enerjiye olan bağımlılık artmıştır.
d) Enerji çeşitliliğini artırma yönünde adımlar atılmıştır.
e) Karbon emisyonlarını azaltma potansiyeli artmıştır.
Enerji Kaynakları Elektrik Üretim Payı (%)
- 2000 Yılı: Termik (kömür, doğalgaz) %70, Hidroelektrik %25, Diğer Yenilenebilir %5
- 2020 Yılı: Termik (kömür, doğalgaz) %60, Hidroelektrik %20, Diğer Yenilenebilir %20
Bu grafiğe göre, Türkiye'nin enerji politikaları hakkında aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
a) Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payı artmıştır.
b) Termik santrallerin toplam üretimdeki payı azalmıştır.
c) Hidroelektrik enerjiye olan bağımlılık artmıştır.
d) Enerji çeşitliliğini artırma yönünde adımlar atılmıştır.
e) Karbon emisyonlarını azaltma potansiyeli artmıştır.
Çözüm:
👉 Grafiği dikkatlice inceleyelim ve her seçeneği değerlendirelim:
Doğru Cevap: c) Hidroelektrik enerjiye olan bağımlılık artmıştır.
- a) Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payı artmıştır: "Diğer Yenilenebilir" 2000'de %5 iken 2020'de %20'ye yükselmiştir. Bu ifade doğrudur.
- b) Termik santrallerin toplam üretimdeki payı azalmıştır: Termik santraller 2000'de %70 iken 2020'de %60'a düşmüştür. Bu ifade doğrudur.
- c) Hidroelektrik enerjiye olan bağımlılık artmıştır: Hidroelektrik enerji 2000'de %25 iken 2020'de %20'ye düşmüştür. Yani bağımlılık azalmıştır, artmamıştır. Bu ifade yanlıştır.
- d) Enerji çeşitliliğini artırma yönünde adımlar atılmıştır: "Diğer Yenilenebilir" payının artması (rüzgar, güneş vb.) enerji kaynaklarının çeşitlendiğini gösterir. Bu ifade doğrudur.
- e) Karbon emisyonlarını azaltma potansiyeli artmıştır: Yenilenebilir enerji kaynaklarının payının artması ve termik santrallerin payının azalması, daha az karbon emisyonu anlamına gelir. Bu ifade doğrudur.
Doğru Cevap: c) Hidroelektrik enerjiye olan bağımlılık artmıştır.
Örnek 4:
🚗 Sabah evden çıkıp okula giderken, yolda gördüğünüz birçok araç (otomobil, otobüs, kamyon) ve kullandığınız akıllı telefon, bilgisayar gibi elektronik aletler, hatta oturduğunuz binanın betonarme yapısı bile sanayi sektörünün birer ürünüdür. Bu durum, sanayinin günlük hayatımızdaki önemini ve çeşitliliğini göstermektedir.
Yukarıdaki örnekler ışığında, sanayi sektörünün bir ülke ekonomisine sağladığı temel faydalardan biri aşağıdakilerden hangisi olamaz?
a) İstihdam yaratması
b) İhracatı artırarak döviz girdisi sağlaması
c) Hammadde fiyatlarını sürekli düşürmesi
d) Ülke içinde katma değer oluşturması
e) Teknolojik gelişmeyi hızlandırması
Yukarıdaki örnekler ışığında, sanayi sektörünün bir ülke ekonomisine sağladığı temel faydalardan biri aşağıdakilerden hangisi olamaz?
a) İstihdam yaratması
b) İhracatı artırarak döviz girdisi sağlaması
c) Hammadde fiyatlarını sürekli düşürmesi
d) Ülke içinde katma değer oluşturması
e) Teknolojik gelişmeyi hızlandırması
Çözüm:
👉 Sanayi sektörünün günlük hayatımıza ve ekonomiye etkilerini düşünerek seçenekleri değerlendirelim:
Doğru Cevap: c) Hammadde fiyatlarını sürekli düşürmesi
- a) İstihdam yaratması: Sanayi tesisleri, birçok kişiye iş imkanı sunar (üretim, yönetim, pazarlama vb.). Bu, sanayinin önemli bir faydasıdır.
- b) İhracatı artırarak döviz girdisi sağlaması: Üretilen sanayi ürünlerinin yurt dışına satılması, ülkeye döviz kazandırır ve dış ticaret dengesine olumlu katkı sağlar.
- c) Hammadde fiyatlarını sürekli düşürmesi: Sanayi, hammaddeye olan talebi artırır. Talebin artması genellikle fiyatları düşürmek yerine artırabilir veya sabit tutabilir. Sanayi, hammaddeleri işleyerek katma değer katar, ancak direkt olarak hammadde fiyatlarını düşürmek gibi birincil bir faydası yoktur.
- d) Ülke içinde katma değer oluşturması: Hammaddelerin işlenerek daha değerli ürünlere dönüştürülmesi, ülke ekonomisine katma değer sağlar.
- e) Teknolojik gelişmeyi hızlandırması: Sanayi üretimi, yeni teknolojilerin geliştirilmesini ve uygulanmasını teşvik eder, Ar-Ge faaliyetlerini artırır.
Doğru Cevap: c) Hammadde fiyatlarını sürekli düşürmesi
Örnek 5:
🗺️ Türkiye'de sanayi tesislerinin dağılışını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi, bir sanayi tesisinin (örneğin bir demir-çelik fabrikasının) kuruluş yerini belirlemede hammaddeye yakınlık kadar önemli bir diğer faktör değildir?
a) Enerji kaynaklarına yakınlık
b) İş gücü potansiyeli
c) Ulaşım imkanları
d) Pazar alanlarına yakınlık
e) Turizm potansiyeli
a) Enerji kaynaklarına yakınlık
b) İş gücü potansiyeli
c) Ulaşım imkanları
d) Pazar alanlarına yakınlık
e) Turizm potansiyeli
Çözüm:
👉 Sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde birçok ekonomik ve coğrafi faktör göz önünde bulundurulur.
Doğru Cevap: e) Turizm potansiyeli
- a) Enerji kaynaklarına yakınlık: Özellikle enerji yoğun sanayiler (demir-çelik gibi) için enerji kaynaklarına yakınlık büyük önem taşır.
- b) İş gücü potansiyeli: Nitelikli ve yeterli iş gücünün bulunması, üretim maliyetlerini ve verimliliği etkiler.
- c) Ulaşım imkanları: Hammaddenin tesise, ürünün pazara taşınması için karayolu, demiryolu, denizyolu gibi ulaşım ağlarının gelişmiş olması kritiktir.
- d) Pazar alanlarına yakınlık: Üretilen ürünlerin tüketicilere ulaştırılması, taşıma maliyetlerini düşürmek ve rekabet avantajı sağlamak için pazar yerlerine yakınlık önemlidir.
- e) Turizm potansiyeli: Turizm, sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde doğrudan bir etken değildir. Sanayi ve turizm genellikle farklı alanlarda gelişen sektörlerdir.
Doğru Cevap: e) Turizm potansiyeli
Örnek 6:
🌳 Türkiye'de hayvancılık faaliyetleri, coğrafi koşullara ve iklim özelliklerine göre farklılık gösterir. Geniş otlakların ve bozkır bitki örtüsünün yaygın olduğu iç bölgelerde (İç Anadolu, Doğu Anadolu'nun bazı kesimleri) aşağıdaki hayvancılık türlerinden hangisi daha yaygın olarak yapılmaktadır?
a) Kümes hayvancılığı
b) Büyükbaş hayvancılık (ahır hayvancılığı)
c) Küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi)
d) İpek böcekçiliği
e) Balıkçılık
a) Kümes hayvancılığı
b) Büyükbaş hayvancılık (ahır hayvancılığı)
c) Küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi)
d) İpek böcekçiliği
e) Balıkçılık
Çözüm:
👉 Türkiye'de hayvancılık türlerinin dağılışı, doğal çevre koşullarıyla doğrudan ilişkilidir.
Doğru Cevap: c) Küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi)
- Kümes hayvancılığı: Genellikle büyük şehirlerin çevresinde, pazar ve ulaşım imkanlarına yakın yerlerde modern yöntemlerle yapılır. Doğal otlaklara bağımlı değildir.
- Büyükbaş hayvancılık (ahır hayvancılığı): Besi ve ahır hayvancılığı şeklinde modern çiftliklerde yapılır, doğal otlaklara daha az bağımlıdır. Doğu Anadolu'da mera hayvancılığı şeklinde de yaygındır.
- Küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi): Geniş bozkır ve otlak alanlarının bulunduğu, kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde yaygındır. Koyun, bozkır bitki örtüsüne en iyi uyum sağlayan hayvanlardandır.
- İpek böcekçiliği: Dut ağacının yaygın olduğu yerlerde, özellikle Bursa ve çevresinde yapılır.
- Balıkçılık: Deniz ve iç su kaynaklarında yapılır.
Doğru Cevap: c) Küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi)
Örnek 7:
💡 Bir ülke, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını dışarıdan ithal ediyorsa, bu durum o ülkenin dış ticaret açığını artırabilir ve enerji güvenliğini olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin enerji kaynakları açısından dışa bağımlılığını azaltma stratejileri kapsamında, son yıllarda aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisine yapılan yatırımların en hızlı artış gösterdiği ve bu artışın sürdürülebilir enerji hedeflerine katkı sağladığı gözlemlenmektedir?
a) Taş kömürü
b) Petrol
c) Doğalgaz
d) Rüzgar ve Güneş enerjisi
e) Jeotermal enerji
a) Taş kömürü
b) Petrol
c) Doğalgaz
d) Rüzgar ve Güneş enerjisi
e) Jeotermal enerji
Çözüm:
👉 Türkiye'nin enerji politikaları, dışa bağımlılığı azaltmak ve sürdürülebilir enerji kaynaklarına yönelmek üzerine kuruludur.
Doğru Cevap: d) Rüzgar ve Güneş enerjisi
- Taş kömürü, petrol ve doğalgaz: Bunlar fosil yakıtlardır ve Türkiye bu kaynaklarda önemli ölçüde dışa bağımlıdır. Bu kaynakların kullanımı devam etse de, dışa bağımlılığı azaltma hedefi bu kaynaklara yatırımı artırmaktan ziyade, yenilenebilir kaynaklara yönelmeyi gerektirir.
- Rüzgar ve Güneş enerjisi: Türkiye'nin rüzgar ve güneş enerjisi potansiyeli oldukça yüksektir. Son yıllarda bu alanlardaki santral kurulumları ve yatırımlar hızla artmıştır. Özellikle lisanslama süreçlerinin kolaylaştırılması ve teşvikler sayesinde büyük bir ivme kazanmıştır.
- Jeotermal enerji: Jeotermal enerji de önemli bir yenilenebilir kaynaktır ve Türkiye'de kullanımı yaygınlaşmaktadır. Ancak rüzgar ve güneş enerjisindeki yatırım artış hızı ve toplam kurulu güç kapasitesi, son yıllarda jeotermali geride bırakmıştır.
Doğru Cevap: d) Rüzgar ve Güneş enerjisi
Örnek 8:
🍎 Tarladan sofranıza gelen domatesin, salatalığın veya elmanın yolculuğunu düşünelim. Bu ürünlerin hasadı yapıldıktan sonra, bozulmadan uzun süre saklanabilmesi, farklı şehirlere veya ülkelere taşınabilmesi için işlenmesi ve paketlenmesi gerekir. Bu süreç, tarım ürünlerinin değerini artıran ve onların daha geniş kitlelere ulaşmasını sağlayan bir sanayi kolunun faaliyetidir.
Yukarıda bahsedilen ve tarım ürünlerini işleyerek günlük hayatımızdaki gıdalara dönüştüren sanayi kolu aşağıdakilerden hangisidir?
a) Tekstil sanayii
b) Otomotiv sanayii
c) Gıda sanayii
d) Kimya sanayii
e) Demir-çelik sanayii
Yukarıda bahsedilen ve tarım ürünlerini işleyerek günlük hayatımızdaki gıdalara dönüştüren sanayi kolu aşağıdakilerden hangisidir?
a) Tekstil sanayii
b) Otomotiv sanayii
c) Gıda sanayii
d) Kimya sanayii
e) Demir-çelik sanayii
Çözüm:
👉 Tarım ürünlerinin işlenmesi, paketlenmesi ve tüketime hazır hale getirilmesi, belirli bir sanayi kolunun işidir.
Doğru Cevap: c) Gıda sanayii
- Tekstil sanayii: Pamuk, yün gibi lifli ürünleri işleyerek kumaş ve giysi üretir.
- Otomotiv sanayii: Araç üretimiyle ilgilenir.
- Gıda sanayii: Tarım ve hayvancılık ürünlerini (meyve, sebze, et, süt vb.) işleyerek konserve, salça, yoğurt, peynir, un gibi tüketilebilir gıdalar üretir. Bu tanım, soruda bahsedilen süreci birebir karşılar.
- Kimya sanayii: Petrol, doğalgaz gibi hammaddelerden ilaç, gübre, plastik gibi ürünler üretir.
- Demir-çelik sanayii: Demir cevherini işleyerek çelik üretir.
Doğru Cevap: c) Gıda sanayii
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-cografya-turkiye-ekonomisinde-tarim-maden-enerji-ve-sanayi-sektorleri/sorular