📄 11. Sınıf Biyoloji: Dolaşım, Lenf, Bağışıklık, Solunum Ve Üriner Sistemler Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Kanın pıhtılaşmasında fibrinojen proteini görev alır.
2. Küçük kan dolaşımı, kanı kalpten vücuda taşıyıp geri getiren dolaşımdır.
3. Soluk alıp verme sırasında diyafram kası kasılarak düzleşir ve aşağı doğru hareket eder.
4. Böbreklerde kanın süzülme olayı glomerulus kılcallarında gerçekleşir.
5. Lenf sistemi, doku sıvısının fazlasını kan dolaşımına geri kazandırarak ödem oluşumunu engeller.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
1. Alyuvarlar, yapılarında molekülü taşıdıkları için oksijen ve karbondioksit taşıma kapasitesine sahiptir.
2. Vücudun savunmasında görevli olan akyuvar çeşitlerinden biri olan fagositöz yeteneğine sahiptir.
3. Solunum sisteminde gaz değişimi, akciğerlerdeki adı verilen küçük keseciklerde gerçekleşir.
4. Böbreklerin temel yapısal ve fonksiyonel birimi olarak adlandırılır.
5. Kan plazmasında bulunan ve kanın ozmotik basıncını düzenleyen proteinlerden biri 'dir.
🔗 3. Kavram Eşleştirme
« Sistol
« Lenf sistemi
« Lenfositler
« Alveoller
« Glomerulus
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. Büyük kan dolaşımının temel amacı nedir?
💡 Örnek Çözüm: Büyük kan dolaşımının temel amacı, kalpten çıkan oksijence zengin kanı vücut hücrelerine taşıyarak besin ve oksijen sağlamak; hücrelerde oluşan karbondioksit ve atık maddeleri toplayarak kalbe geri getirmektir.
2. İdrar oluşumunda gerçekleşen üç temel olayı sırasıyla belirtiniz.
💡 Örnek Çözüm: İdrar oluşumunda gerçekleşen üç temel olay şunlardır: 1. Süzülme: Glomerulustan Bowman kapsülüne kan plazmasının süzülmesi. 2. Geri Emilim: Süzüntüdeki yararlı maddelerin (su, glikoz, amino asitler vb.) böbrek tübüllerinden kana geri alınması. 3. Salgılama (Aktif Boşaltım): Kılcal damarlardan böbrek tübüllerine bazı atık maddelerin (ilaç kalıntıları, amonyak vb.) aktif olarak geçirilmesi.
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Aşağıdakilerden hangisi solunum sisteminin görevlerinden biri DEĞİLDİR?\nI. Gaz değişimi sağlamak.\nII. Kanın pH dengesini düzenlemek.\nIII. Vücut sıcaklığını ayarlamak.
2. Bağışıklık sistemi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
3. Böbreklerin görevleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Dolaşım sisteminde atardamarlar, toplardamarlar ve kılcal damarların yapısal ve fonksiyonel farklılıklarını açıklayınız.
💡 Çözüm Adımları:
Dolaşım sistemini oluşturan damarların yapısal ve fonksiyonel farklılıkları şunlardır: 1. Atardamarlar: Kalpten kanı vücuda taşıyan damarlardır. Genellikle oksijence zengin kan taşırlar (akciğer atardamarı hariç). Duvarları kalın, kaslı ve elastiktir, çünkü kanı yüksek basınçla taşırlar. Kan akışı hızlı ve basınçlıdır. 2. Toplardamarlar: Vücuttan kalbe kanı getiren damarlardır. Genellikle oksijence fakir kan taşırlar (akciğer toplardamarı hariç). Duvarları atardamarlara göre daha ince ve daha az kaslıdır. Kan basıncı düşüktür ve kanın geri akışını engellemek için kapakçıklar içerirler (özellikle bacaklardaki toplardamarlar). 3. Kılcal Damarlar: Atardamarlar ile toplardamarlar arasında yer alan, tek katlı yassı epitelden oluşan çok ince damarlardır. Madde alışverişinin (oksijen, besin, atık maddeler) gerçekleştiği yerlerdir. Kan akışı yavaşlar, böylece madde alışverişi için yeterli zaman sağlanır.
2. Soluk alıp verme mekanizmasını diyafram ve kaburga kaslarının rolünü de belirterek açıklayınız.
💡 Çözüm Adımları:
Soluk alıp verme mekanizması şu şekildedir: 1. Soluk Alma: Aktif bir olaydır. Diyafram kası kasılarak düzleşir ve aşağı doğru hareket eder. Kaburgalar arası dış kaslar kasılarak kaburgaları yukarı ve dışarı doğru çeker. Bu hareketler göğüs boşluğunun hacmini artırır ve akciğerlerin genişlemesine neden olur. Akciğer içindeki hava basıncı dış ortam basıncından daha düşük hale gelir ve hava, yüksek basınçlı dış ortamdan akciğerlere dolar. 2. Soluk Verme: Genellikle pasif bir olaydır. Diyafram kası ve kaburgalar arası dış kaslar gevşer. Diyafram kubbeleşerek yukarı çıkar, kaburgalar aşağı ve içeri doğru iner. Bu durum göğüs boşluğunun hacmini azaltır ve akciğerlerin büzülmesine neden olur. Akciğer içindeki hava basıncı dış ortam basıncından daha yüksek hale gelir ve hava, akciğerlerden dışarı atılır. Zorlu soluk vermede iç kaburga kasları ve karın kasları da kasılır.
3. Böbreklerin vücuttaki homeostasi (iç denge) üzerindeki temel görevlerini açıklayınız.
💡 Çözüm Adımları:
Böbrekler, vücut homeostazisinin korunmasında hayati rol oynayan organlardır. Başlıca görevleri şunlardır: 1. Kanın Süzülmesi ve Atık Maddelerin Uzaklaştırılması: Metabolik atıkları (üre, ürik asit, kreatinin vb.) kandan süzerek idrarla vücuttan atar. 2. Su ve Tuz Dengesinin Düzenlenmesi: Vücudun su ve elektrolit (sodyum, potasyum, kalsiyum gibi iyonlar) dengesini ayarlar. Fazla suyu veya tuzu atarken, eksik olanları geri emer. 3. Kan pH'ının Düzenlenmesi: Kanın asit-baz dengesini koruyarak pH'ını belirli bir aralıkta tutar. Fazla hidrojen iyonlarını atarken, bikarbonat iyonlarını geri emer veya üretir. 4. Kan Basıncının Düzenlenmesi: Renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi aracılığıyla kan basıncının düzenlenmesinde rol oynar. 5. Hormon Üretimi: Eritropoietin hormonu salgılayarak kemik iliğinde alyuvar yapımını uyarır. Ayrıca D vitamininin aktifleşmesinde görev alır. 6. Glikoz Düzeyinin Düzenlenmesi: Açlık durumunda amino asitlerden glikoz üretebilir (glikoneogenez).
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Dolaşım, Lenf, Bağışıklık, Solunum Ve Üriner Sistemler Çalışma Kağıdı
PUAN
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
( .... )
Kanın pıhtılaşmasında fibrinojen proteini görev alır.
( .... )
Küçük kan dolaşımı, kanı kalpten vücuda taşıyıp geri getiren dolaşımdır.
( .... )
Soluk alıp verme sırasında diyafram kası kasılarak düzleşir ve aşağı doğru hareket eder.
( .... )
Böbreklerde kanın süzülme olayı glomerulus kılcallarında gerçekleşir.
( .... )
Lenf sistemi, doku sıvısının fazlasını kan dolaşımına geri kazandırarak ödem oluşumunu engeller.
B. Boşluk Doldurma Bölümü
1)
Alyuvarlar, yapılarında .................... molekülü taşıdıkları için oksijen ve karbondioksit taşıma kapasitesine sahiptir.
2)
Vücudun savunmasında görevli olan akyuvar çeşitlerinden biri olan .................... fagositöz yeteneğine sahiptir.
3)
Solunum sisteminde gaz değişimi, akciğerlerdeki .................... adı verilen küçük keseciklerde gerçekleşir.
4)
Böbreklerin temel yapısal ve fonksiyonel birimi .................... olarak adlandırılır.
5)
Kan plazmasında bulunan ve kanın ozmotik basıncını düzenleyen proteinlerden biri ....................'dir.
🔗 3. Kavram Eşleştirme
« Sistol
« Lenf sistemi
« Lenfositler
« Alveoller
« Glomerulus
D. Kısa Cevaplı Sorular
1)
Büyük kan dolaşımının temel amacı nedir?
2)
İdrar oluşumunda gerçekleşen üç temel olayı sırasıyla belirtiniz.
E. Çoktan Seçmeli Sorular
1)
Aşağıdakilerden hangisi solunum sisteminin görevlerinden biri DEĞİLDİR?\nI. Gaz değişimi sağlamak.\nII. Kanın pH dengesini düzenlemek.\nIII. Vücut sıcaklığını ayarlamak.
A) Yalnız IB) Yalnız IIC) Yalnız III
2)
Bağışıklık sistemi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Doğal bağışıklık, kalıtsal olup türe özgüdür.B) Kazanılmış bağışıklık, antikor üretimiyle gerçekleşir.C) Aşı, vücuda zayıflatılmış antijenlerin verilmesiyle pasif bağışıklık sağlar.
3)
Böbreklerin görevleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?