Tarih 2. dönem 1. yazılıya hazırlık Ders Notu

Tarih 2. Dönem 1. Yazılıya Hazırlık: 10. Sınıf

Bu ders notu, 10. sınıf tarih dersinin ikinci dönem birinci yazılı sınavına hazırlık amacıyla hazırlanmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı müfredatına uygun olarak, öğrencilerin temel bilgi ve kavrayışlarını pekiştirmeyi hedefleyen önemli konulara odaklanılacaktır.

1. Dünya Savaşı'nın Nedenleri ve Başlaması 🌍

Dünya Savaşı'nın çıkmasında etkili olan pek çok faktör bulunmaktadır. Bunlar arasında milliyetçilik akımının yaygınlaşması, sanayileşme rekabeti, sömürgecilik yarışı, devletlerarası bloklaşmalar (İtilaf ve İttifak Devletleri) ve silahlanma yarışı öne çıkar. Özellikle büyük devletlerin birbirleriyle olan rekabeti ve ittifak sistemlerinin karmaşıklığı, bir kıvılcımla büyük bir savaşa dönüşme potansiyeli taşımaktaydı. Savaşın fitilini ateşleyen olay ise Avusturya-Macaristan Veliahtı Franz Ferdinand'ın Saraybosna'da Sırp milliyetçisi bir öğrenci tarafından öldürülmesidir.

2. Osmanlı Devleti'nin Savaşa Girişi ve Cepheler ⚔️

Osmanlı Devleti, başlangıçta tarafsız kalmaya çalışsa da, Almanya ile yaptığı gizli ittifak ve İngilizlerin donanmasına el koyması gibi nedenlerle savaşa girmek zorunda kalmıştır. Savaşa girmesiyle birlikte Osmanlı Devleti'nin savaştığı başlıca cepheler şunlardır:

• Kafkas Cephesi: Rusya'ya karşı mücadele edilmiştir. Bu cephede Sarıkamış Harekatı gibi önemli olaylar yaşanmıştır.
• Çanakkale Cephesi: İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u ele geçirme ve Rusya'ya yardım ulaştırma amacı taşıyan bu cephede, Türk askeri büyük bir başarı kazanarak önemli bir zafer elde etmiştir.
• Kanal Cephesi: Mısır'ı İngilizlerden geri almak ve Süveyş Kanalı'nı kontrol altına almak amacıyla açılmıştır.
• Suriye-Filistin Cephesi: İngilizlere karşı mücadele edilmiştir.
• Irak Cephesi: İngilizlerin Basra Körfezi'ni ele geçirme ve Bağdat'ı işgal etme girişimlerine karşı savunma yapılmıştır.

3. Milli Mücadele Dönemi ve Hazırlıklar 🇹🇷

Dünya Savaşı'nın sona ermesi ve Osmanlı Devleti'nin yenik sayılmasıyla birlikte Anadolu işgal edilmeye başlanmıştır. Bu durum karşısında Türk milleti, bağımsızlığını kazanmak için büyük bir mücadeleye girişmiştir. Milli Mücadele'nin hazırlık aşamasında önemli adımlar atılmıştır:

• Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a Çıkışı (19 Mayıs 1919): Milli Mücadele'nin fiili olarak başladığı tarih olarak kabul edilir.
• Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): Milli egemenliğe dayalı, bağımsız bir Türk devleti kurulması gerektiği vurgulanmıştır.
• Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919): Milli sınırlardan bahsedilmiş, Manda ve Himaye reddedilmiştir.
• Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Milli Mücadele'yi temsil edecek bir kurul (Heyet-i Temsiliye) oluşturulmuş ve tüm ulusal cemiyetler tek çatı altında birleştirilmiştir.
• Ankara'da Temsil Heyeti'nin Oluşturulması: Milli Mücadele'nin yönetim merkezi Ankara olmuştur.

4. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Açılması ve Faaliyetleri 🏛️

Milli Mücadele'nin en önemli aşamalarından biri, 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) açılmasıdır. TBMM, milli egemenliğin tam anlamıyla tecelli ettiği yer olmuştur. TBMM'nin açılmasının ardından önemli kararlar alınmış ve faaliyetler yürütülmüştür:

• Hıyanet-i Vataniye Kanunu: Milli mücadeleye karşı çıkanlara karşı önlemler alınmıştır.
• Düzenli Ordunun Kurulması: Milli mücadeleyi daha etkin yürütebilmek için düzenli ordu birlikleri oluşturulmuştur.
• Sevr Antlaşması'nın Kabul Edilmemesi: TBMM, hukuken geçersiz saydığı Sevr Antlaşması'nı reddetmiştir.
• Batı Cephesi'nde Savaşlar: İnönü Savaşları, Sakarya Meydan Muharebesi gibi önemli muharebeler kazanılmıştır.

5. Kurtuluş Savaşı'nın Cepheleri ve Sonuçları 🏆

Kurtuluş Savaşı süresince TBMM'ye karşı açılan iç isyanlar bastırılmış ve Batı Cephesi'nde Yunanlılara karşı büyük zaferler kazanılmıştır. Bu zaferler sonucunda:

• Lozan Barış Antlaşması (1923): Yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda tanınmıştır.
• Milli Mücadele'nin Başarısı: Anadolu toprakları işgalden kurtarılmış ve Türk milleti bağımsızlığını kazanmıştır.

Bu dönemdeki olaylar, Türk milletinin birlik ve beraberlik içinde verdiği mücadelenin en önemli örneklerindendir.