✅ 10. Sınıf Tarih: Osmanlının yönetim ve ordu yapısında değişim Test Çöz
✅ 10. Sınıf Tarih: Osmanlının yönetim ve ordu yapısında değişim Testi
Osmanlı Devleti'nde mali işlerden sorumlu olan, devletin bütçesini hazırlayan ve gelir-gider hesaplarını tutan Divan-ı Hümayun üyesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) NişancıB) Defterdar
C) Kazasker
D) Sadrazam
E) Şeyhülislam
Osmanlı toprak sisteminde Tımar sahiplerinin (dirlik sahipleri), elde ettikleri gelirin belirli bir miktarı karşılığında beslemek zorunda oldukları atlı askerlere ne ad verilirdi?
A) YeniçeriB) Cebelü
C) Azap
D) Lağımcı
E) Humbaracı
Osmanlı Devleti'nde, özellikle Hristiyan tebaanın çocuklarının devlet hizmetinde ve orduda (özellikle Kapıkulu Ocağı'nda) istihdam edilmek üzere belirli kurallarla toplanıp eğitilmesi sistemine ne ad verilir?
A) İltizamB) Malikâne
C) Devşirme
D) İstimalet
E) Millet
Osmanlı devlet teşkilatında adalet, eğitim ve din işlerinden sorumlu olan; kadı ve müderrislerin atamasını ya da görevden alınmasını gerçekleştiren Kazasker, aşağıdaki yönetici sınıflardan hangisine mensuptur?
A) SeyfiyeB) Kalemiye
C) İlmiye
D) Reaya
E) Tebaa
Osmanlı Devleti'nde yüzyıllar boyunca başarıyla uygulanan Tımar Sistemi'nin devlete sağladığı faydalar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Hazineden para çıkmadan her an savaşa hazır, güçlü bir taşra ordusunun beslenmesiB) Taşrada güvenlik ve asayişin sürekli olarak sağlanması
C) Tarımsal üretimde sürekliliğin ve denetimin korunması
D) Merkezî otoritenin ülkenin en uç noktalarına kadar ulaştırılması
E) Ticaret yollarının güvenliği için yabancı tüccarlara gümrük imtiyazları verilmesi
Osmanlı askerî teşkilatının iki temel direği olan Kapıkulu Askerleri ile Eyalet Askerleri (Tımarlı Sipahiler) karşılaştırıldığında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Kapıkulu askerleri doğrudan padişaha bağlıyken, eyalet askerleri taşradaki dirlik sahiplerinin sorumluluğundadır.B) Kapıkulu askerleri devletten üç ayda bir "ulufe" adı verilen maaş alırken, eyalet askerleri geçimlerini dirlik topraklarının gelirleriyle sağlar.
C) Kapıkulu askerleri genellikle devşirme kökenliyken, eyalet askerleri Türk ve Müslüman halktan oluşur.
D) Kapıkulu askerleri barış zamanında başkenti ve sarayı korurken, eyalet askerleri bulundukları bölgelerin asayişini sağlar.
E) Her iki askerî sınıf da XVI. yüzyılda ateşli silahların yaygınlaşmasıyla birlikte aynı anda tamamen ortadan kaldırılmış ve yerlerine modern Avrupa orduları kurulmuştur.
Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren Divan-ı Hümayun toplantılarına padişahlar yerine sadrazamların başkanlık etmeye başlaması ve padişahın toplantıları "Kasr-ı Adl" adı verilen kafesli bir pencereden izlemesi uygulamasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Divan üyelerinin yönetimdeki yetkilerini tamamen sınırlandırarak divanı işlevsiz kılmakB) Padişahın mutlak otoritesini, kutsiyetini korumak ve sadrazamı ön plana çıkararak padişahı doğrudan yıpranmaktan korumak
C) Divan-ı Hümayun'un yargı yetkisini tamamen ortadan kaldırıp bağımsız mahkemeler kurmak
D) Taşra yönetimindeki aksaklıkların divana yansımasını engellemek
E) Şeyhülislamın divandaki siyasi ve askerî nüfuzunu artırmak
Osmanlı bürokrasisinde "Kalemiye" sınıfı; devletin iç ve dış yazışmalarını yürütmek, tapu tahrir defterlerini tutmak, mali kayıtları organize etmek ve bütçeyi hazırlamakla görevliydi.
Buna göre, aşağıda verilen Divan-ı Hümayun üyelerinden hangileri doğrudan Kalemiye sınıfının temsilcileridir?
B) Kazasker - Şeyhülislam
C) Nişancı - Defterdar
D) Kaptan-ı Derya - Yeniçeri Ağası
E) Reisülküttab - Kadı
XVI. yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa ordularında ateşli silahların (tüfek) kullanımının yaygınlaşması, Osmanlı askerî yapısında da köklü değişimlere yol açmıştır. Klasik dönemde süvari ağırlıklı olan Tımarlı Sipahilerin önemi azalırken, tüfek kullanabilen piyade sınıfı olan Yeniçerilerin sayısı hızla artırılmıştır.
Bu durumun Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisine yol açtığı savunulamaz?
B) Tımar sisteminin bozulmasına ve taşrada işsiz kalan sipahilerin Celali İsyanları'na zemin hazırlamasına
C) Tımarlı Sipahilerin tamamen ortadan kalkarak yerini sadece donanma askerlerine bırakmasına
D) Taşrada asayişi sağlamak amacıyla "sekban" ve "sarıca" gibi geçici, ücretli askerlerin istihdam edilmesine
E) Merkezî ordunun (Kapıkulu) büyümesine karşın taşra ordusunun zayıflamasına
Osmanlı Devleti'nde "Seyfiye" (Askerî Bürokrasi) sınıfı hem yönetimde hem de orduda önemli görevler üstlenmiştir. Kılıç ehli olarak da bilinen bu sınıfın üyeleri idari ve askerî yetkileri kendilerinde toplarlardı.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Seyfiye sınıfının taşradaki temsilcilerinden biri değildir?
B) Sancakbeyi
C) Subaşı
D) Kadı
E) Tımarlı Sipahi
Osmanlı Devleti'nde uygulanan Devşirme Kanunu'na göre; tek oğlu olan ailelerden çocuk alınmaz, Yahudiler devşirilmez, şehir çocukları ile Türkçe bilenler devşirme sistemine dahil edilmezdi.
Bu kuralların uygulanmasında güdülen temel amaçlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
B) Devşirilen çocukların eski aile bağlarının tamamen kopmasını ve sadece devlete sadık olmasını kolaylaştırmak
C) Şehir hayatını ve Türk kültürünü önceden bilen çocukların saray disiplinine uyum sağlamakta zorlanmasını engellemek
D) Hristiyan tebaanın tamamını zorla Müslümanlaştırarak ülkede tek dinli homojen bir toplum yapısı oluşturmak
E) Devşirilen çocukların sarayda veya orduda gruplaşmasını ve asalet iddialarında bulunmasını önlemek
XVI. yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti'nde Tımar Sistemi'nin bozulmaya başlamasıyla birlikte, devlet acil nakit para ihtiyacını karşılamak amacıyla "iltizam" sistemini yaygınlaştırmış ve mukataa toprakların gelirlerini mültezimlere kiralamıştır. Bu durum, taşrada toprak düzeninin değişmesine, köylünün toprağı terk etmesine (Çiftbozan) ve zamanla taşrada yeni bir yerel güç odağının (Ayanlar) ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.
Bu bilgilere dayanarak, Osmanlı yönetim ve ordu yapısındaki bu değişimle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi yapılamaz?
B) İltizam sisteminin yaygınlaşması, taşrada merkezî otoritenin gücünü uzun vadede zayıflatarak yerelleşmeye yol açmıştır.
C) Tımar sisteminin gerilemesi, eyalet askerlerinin (sipahilerin) sayısının azalmasına ve ordunun merkezî unsurlara daha bağımlı hale gelmesine neden olmuştur.
D) Mültezimlerin taşrada güç kazanması, klasik Osmanlı feodal yapısının tamamen yıkılarak yerine mutlak demokratik bir halk yönetiminin kurulmasını sağlamıştır.
E) Devletin vergi toplama yöntemlerindeki değişim, toplumsal yapıda huzursuzluklara ve göç hareketlerine (Büyük Kaçgun) yol açmıştır.
Osmanlı klasik döneminde padişahın mutlak otoritesini teorik olarak sınırlayabilecek hiçbir anayasal kurum bulunmamaktaydı. Ancak uygulamada, İlmiye sınıfının başı olan Şeyhülislamın fetva yetkisi, padişahın kararlarının şeriata uygunluğunu denetleme gücü veriyordu. Diğer yandan Seyfiye sınıfının en güçlü kolu olan Yeniçeriler, çıkarları zedelendiğinde isyan edip padişahların tahttan indirilmesinde dahi rol oynayabiliyorlardı.
Bu durum, Osmanlı devlet ve ordu yapısı hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisini en güçlü şekilde destekler?
B) Şeyhülislam, idari ve askerî kararlarda sadrazamdan daha üstün bir yürütme yetkisine sahiptir.
C) Yeniçeri Ocağı, kurulduğu ilk dönemlerden itibaren padişahlık kurumunu tamamen ortadan kaldırmayı hedeflemiştir.
D) Osmanlı Devleti, teokratik yapısını korumak adına askerî sınıfın yönetimdeki tüm etkisini tamamen sıfırlamıştır.
E) İlmiye sınıfı, padişahın mutlak otoritesini tamamen ele geçirerek ülkede teokratik bir oligarşi kurmuştur.
Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'un fethinden hemen sonra Türk kökenli köklü bir aileye mensup olan Sadrazam Çandarlı Halil Paşa'yı idam ettirmiş ve bu makama bundan sonra genellikle devşirme kökenli devlet adamlarını getirmeyi tercih etmiştir. Bu politika ile Türk kökenli köklü ailelerin yönetimdeki nüfuzu kırılmış ve doğrudan padişaha bağlı "kul" kökenli bürokratlar ön plana çıkarılmıştır.
Fatih Sultan Mehmet'in bu idari reformunun arkasındaki temel stratejik düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
B) Merkezî otoriteye rakip olabilecek alternatif güç odaklarının (aristokratik ailelerin) oluşmasını engelleyerek mutlak monarşiyi güçlendirmek
C) Devşirme kökenli yöneticilerin dinî konulardaki uzmanlığından yararlanarak hilafet makamını ele geçirmek
D) Taşra yönetiminde Tımar sisteminin yerine tamamen merkezî bir ücretli memur bürokrasisi kurmak
E) Gayrimüslim tebaanın devlete olan bağlılığını artırmak amacıyla onlara yönetimde ayrıcalık tanımak
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-osmanlinin-yonetim-ve-ordu-yapisinda-degisim/testler