✅ 10. Sınıf Tarih: Osmanlıda bilim ve sanat alanında gelişmeler Test Çöz
✅ 10. Sınıf Tarih: Osmanlıda bilim ve sanat alanında gelişmeler Testi
Osmanlı Devleti'nde eğitim ve öğretim faaliyetlerini kurumsal bir yapıya kavuşturmak amacıyla açılan ilk medrese aşağıdakilerden hangisidir ve hangi padişah döneminde kurulmuştur?
A) İznik Medresesi - Orhan BeyB) Sahn-ı Seman Medresesi - Fatih Sultan Mehmet
C) Süleymaniye Medresesi - Kanuni Sultan Süleyman
D) Nizamiye Medresesi - Alp Arslan
E) Karatay Medresesi - II. Gıyaseddin Keyhüsrev
Fatih Sultan Mehmet döneminde İstanbul'a davet edilen, Sahn-ı Seman Medresesi'nde müderrislik yapan ve Osmanlı'da astronomi ile matematik alanında önemli çalışmalar gerçekleştirerek Ay'ın ilk haritasını çıkaran ünlü bilim insanı kimdir?
A) AkşemseddinB) Ali Kuşçu
C) Sabuncuoğlu Şerefeddin
D) Takiyüddin Mehmet
E) Seydi Ali Reis
Osmanlı Devleti'nde güzel yazı yazma sanatına "hat", bu sanatı icra edenlere ise "hattat" denirdi. Osmanlı'da "Hattatların Kıblesi" (Kıbletü'l-Küttab) olarak tanınan ve Amasya ekolünü kurarak hat sanatına özgün bir üslup kazandıran sanatçı kimdir?
A) Şeyh HamdullahB) Levni
C) Nakkaş Osman
D) Matrakçı Nasuh
E) Mimar Sinan
Fatih Sultan Mehmet döneminde yaşayan, Amasya Darüşşifası'nda hekimlik yapan ve "Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye" adlı ilk Türkçe resimli cerrahi eseri yazarak tıp alanında önemli katkılar sağlayan Osmanlı hekimi kimdir?
A) AkşemseddinB) Altuncuzade
C) Sabuncuoğlu Şerefeddin
D) Merkez Efendi
E) Ahi Çelebi
Osmanlı eğitim sisteminin temel taşı olan medreselerde görev yapan öğretmenler, onların yardımcıları ve eğitim gören öğrenciler belirli unvanlar taşımaktaydı.
Buna göre, medreselerdeki öğretmen - yardımcı - öğrenci eşleştirmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
B) Kadı - Naip - Suhte
C) Lala - Atabey - Şehzade
D) Nakip - Müftü - Mürit
E) Şeyhülislam - Kazasker - Talebe
Osmanlı padişahlarının birçoğu devlet işlerinin yanı sıra sanatla, özellikle de şiirle yakından ilgilenmiş ve divan oluşturacak düzeyde şiirler yazmışlardır. Padişahlar bu şiirlerinde çeşitli mahlaslar (takma adlar) kullanmışlardır.
Buna göre, aşağıdaki padişah ve şiirlerinde kullandıkları mahlas eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
B) II. Bayezid - Muhibbi / Fatih Sultan Mehmet - Adli
C) Yavuz Sultan Selim - Avni / Kanuni Sultan Süleyman - İlhami
D) II. Mahmud - Adli / Fatih Sultan Mehmet - Muhibbi
E) Kanuni Sultan Süleyman - Avni / II. Bayezid - Muhibbi
Osmanlı kültür ve sanat hayatında önemli bir yere sahip olan minyatür (tasvir) sanatı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Minyatür sanatını icra eden kişilere nakkaş veya musavvir adı verilir.B) Resimlerde derinlik (perspektif) kurallarına uyulmaz; arka plandaki figürler yukarıda gösterilir.
C) Matrakçı Nasuh ve Nakkaş Osman Osmanlı döneminin en ünlü minyatür sanatçılarındandır.
D) Çizimlerde kişilerin boyutu ve büyüklüğü, toplumsal statülerine ve önem derecelerine göre belirlenir.
E) Üç boyutlu derinlik ve ışık-gölge oyunları bu sanatın en belirgin teknik özellikleridir.
Osmanlı Devleti'nde XVI. yüzyılda denizcilik ve coğrafya alanında dünya çapında önemli eserler verilmiştir.
Bu dönemde hazırladığı dünya haritası ve denizcilik kılavuzu niteliğindeki "Kitab-ı Bahriye" adlı eseriyle tanınan denizci ile Hint Deniz Seferleri sonrasında yaşadığı coğrafi gözlemleri "Mir'atü'l-Memalik" (Memleketlerin Aynası) adlı eserde toplayan denizci sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
B) Seydi Ali Reis - Piri Reis
C) Barbaros Hayreddin Paşa - Piri Reis
D) Piri Reis - Katip Çelebi
E) Seydi Ali Reis - Evliya Çelebi
Fatih Sultan Mehmet'in hocası olan, İstanbul'un fethinin manevi mimarı kabul edilen, aynı zamanda tıp alanında çalışmalar yaparak hastalıkların gözle görülmeyen küçük tohumlar (mikroplar) vasıtasıyla bulaştığını "Maddetü'l-Hayat" adlı eserinde belirten ünlü Osmanlı bilgini aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sabuncuoğlu ŞerefeddinB) Akşemseddin
C) Altuncuzade
D) Ali Kuşçu
E) Molla Fenari
Osmanlı klasik dönem mimarisinin en büyük dehası kabul edilen Mimar Sinan, inşa ettiği yüzlerce eser arasından üç tanesini kendi mesleki gelişiminin aşamaları olarak nitelendirmiştir.
Buna göre, Mimar Sinan'ın çıraklık - kalfalık - ustalık dönemi eserleri aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?
B) Süleymaniye Camii - Şehzade Camii - Selimiye Camii
C) Selimiye Camii - Süleymaniye Camii - Şehzade Camii
D) Şehzade Camii - Selimiye Camii - Süleymaniye Camii
E) Haseki Camii - Mihrimah Sultan Camii - Süleymaniye Camii
Osmanlı Devleti'nde XVI. yüzyılın sonlarında (III. Murad döneminde) İstanbul'da ilk rasathaneyi (gözlemevi) kurarak gökyüzü gözlemleri yapan, otomatik makineler ve saatler üzerine de çalışmalar gerçekleştiren ünlü astronom ve matematikçi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ali KuşçuB) Kadızâde-i Rûmî
C) Takiyüddin Mehmet
D) Uluğ Bey
E) Katip Çelebi
Osmanlı Devleti, fethettiği bölgelerdeki kültürel mirası korumuş, İslam dünyasının Semerkand, Kahire, Bağdat gibi önemli merkezlerindeki bilimsel birikimi devralmış ve bunları kendi potasında eriterek özgün bir medeniyet kurmuştur.
Osmanlı bilim ve eğitim hayatındaki bu sentezci ve bütünleştirici yaklaşımı kanıtlamak isteyen bir tarihçi, aşağıdakilerden hangisini bu duruma doğrudan bir örnek olarak gösteremez?
B) Fatih Sultan Mehmet'in Bizanslı ve İtalyan bilginleri sarayında ağırlayarak Hristiyanlık tarihi ve coğrafya üzerine çalışmalar yaptırması
C) Sahn-ı Seman Medreseleri kurulurken Semerkand ve Buhara gibi Türk-İslam bilim merkezlerinin eğitim müfredatının incelenmesi
D) Padişahların divan toplantılarında sadrazamın yanında şeyhülislama da yer vererek şer'i denetimi ve bürokrasiyi güçlendirmesi
E) Ali Kuşçu'nun Semerkand Rasathanesi'ndeki matematik ve astronomi birikimini İstanbul'a taşıyarak Osmanlı bilim dünyasına aktarması
Osmanlı Devleti'nde klasik dönem eğitim kurumlarının zirvesini oluşturan Sahn-ı Seman ve Süleymaniye Medreseleri sadece dini ilimlerin değil, akli (pozitif) ilimlerin de üst düzeyde okutulduğu yükseköğretim kurumlarıdır.
Sahn-ı Seman ve Süleymaniye Medreseleri ile ilgili;
I. Sahn-ı Seman Medreseleri Fatih Sultan Mehmet, Süleymaniye Medreseleri ise Kanuni Sultan Süleyman döneminde kurulmuştur.
II. Süleymaniye Medreselerinde tıp, matematik ve astronomi gibi pozitif bilimlere yönelik ihtisaslaşma (uzmanlaşma) daha belirgindir.
III. Her iki medresede de sadece Müslüman tebaanın çocukları eğitim görebilmiştir.
bilgilerinden hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Osmanlı el sanatları, sadece estetik bir kaygıyla değil, aynı zamanda dini, sosyal ve mimari ihtiyaçları karşılamak amacıyla da gelişmiştir. Örneğin, camilerin iç süslemelerinde kullanılan çiniler ibadet mekanlarına derinlik katarken, el yazması kitapların kenarlarını süsleyen tezhip sanatı kitaba verilen değeri göstermiştir.
Buna göre, Osmanlı el sanatları ve kullanım alanları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Çini sanatı; İznik ve Kütahya gibi merkezlerde gelişmiş, hem dini mimaride hem de saray yapılarında duvar kaplaması ve süsleme olarak yer bulmuştur.
C) Ebru sanatı; kağıt üzerinde renkli desenler oluşturma sanatı olup, sadece kitap ciltlerinin iç kapaklarında koruyucu amaçla kullanılmış, bağımsız bir sanat dalı haline gelememiştir.
D) Tezhip sanatı; altın tozu ve boyalarla kitapları süsleme sanatı olup, başta Kur'an-ı Kerim olmak üzere değerli el yazmalarının ilk sayfalarında ve padişah tuğralarında sıklıkla uygulanmıştır.
E) Hat sanatı; sadece kağıt üzerine yazılan yazılarla sınırlı kalmamış; cami kubbelerinde, levhalarda, saray kapılarında ve mezar taşlarında da anıtsal bir nitelik kazanmıştır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-osmanlida-bilim-ve-sanat-alaninda-gelismeler/testler