✅ 10. Sınıf Tarih: Kapitülasyonlar Test Çöz
✅ 10. Sınıf Tarih: Kapitülasyonlar Testi
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya tanınan kapitülasyonların (İmtiyaz-ı Mahsusa) temel siyasi amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Coğrafi Keşifler'in Osmanlı ekonomisine etkisini tamamen yok etmekB) Avrupa'da oluşabilecek Haçlı birliğini (Hristiyan ittifakını) parçalamak
C) Fransa'nın Akdeniz'deki askeri üstünlüğüne son vermek
D) Protestanlık mezhebinin yayılmasını engellemek
E) Osmanlı Devleti'nin sınırlarını Atlas Okyanusu'na kadar genişletmek
Osmanlı Devleti'nde yabancı devletlere verilen ticari, hukuki ve sosyal ayrıcalıkları içeren, padişahın tek taraflı beyanı veya karşılıklı bir sözleşme niteliği taşıyan belgelere verilen diplomatik isim aşağıdakilerden hangisidir?
A) FermanB) Berat
C) Ahidname
D) Fetva
E) Kanunname
İstanbul'un fethinden sonra Doğu Akdeniz ticaretini canlandırmak ve Hristiyan birliğinin oluşmasını engellemek amacıyla Fatih Sultan Mehmet döneminde ilk kez geniş kapsamlı ticari ayrıcalıklar verilen İtalyan şehir devleti aşağıdakilerden hangisidir?
A) CenevizB) Venedik
C) Floransa
D) Pisa
E) Napoli
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa ile yapılan kapitülasyon taslağında yer alan "Bu antlaşma, her iki hükümdarın hayatta kaldığı sürece geçerli olacaktır." maddesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fransa'nın Osmanlı iç işlerine karışmasını kolaylaştırmakB) Antlaşmanın gelecekte Osmanlı Devleti için kalıcı bir yükümlülük haline gelmesini önlemek
C) Fransa kralının tahtta kalma süresini uzatmak
D) Osmanlı Devleti'nin Avrupa siyasetindeki etkisini azaltmak
E) İki ülke arasında kalıcı ve sonsuz bir askeri ittifak kurmak
Coğrafi Keşifler sonucunda İpek ve Baharat yolları ile Akdeniz limanları eski önemini kaybetmiş, ticaret Atlas Okyanusu kıyısındaki limanlara kaymıştır.
Bu durumun Osmanlı Devleti'ni aşağıdaki politikalardan hangisine yönelttiği savunulabilir?
B) Avrupalı devletlere kapitülasyonlar vererek Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmaya
C) İltizam sistemini kaldırarak tımar sistemini yaygınlaştırmaya
D) Avrupa devletleriyle tüm diplomatik ilişkileri kesmeye
E) Donanma gücünü tamamen tasfiye ederek kara ordusuna yatırım yapmaya
Fransa'ya verilen kapitülasyonlarda yer alan "Osmanlı topraklarında yaşayan Fransız tüccarlar arasındaki hukuki anlaşmazlıklara Fransız konsolosları bakacaktır." maddesi yer almaktadır.
Bu maddeye dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
B) Fransız tüccarların Osmanlı tebaası (vatandaşı) kabul edildiğine
C) Osmanlı mahkemelerinin tamamen kapatıldığına
D) Fransa'nın Osmanlı Devleti'nin egemenliğini tamamen ele geçirdiğine
E) İki devlet arasında ortak bir anayasa hazırlandığına
1535 yılında Fransa ile hazırlanan ancak resmiyet kazanmayan dostluk ve ticaret antlaşması taslağında, Fransız tüccarlara Osmanlı sularında tanınan hakların aynısının Osmanlı tüccarlarına da Fransa sularında tanınması öngörülmüştür.
Bu durum aşağıdakilerden hangisinin gözetildiğini kanıtlar?
B) Sınır dışı ticaret yasaklarının
C) Uluslararası ilişkilerde mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesinin
D) Merkantilist ekonomi modelinin tamamen reddedildiğinin
E) Fransa'nın Osmanlı Devleti'nden daha üstün bir konumda olduğunun
Osmanlı Devleti, yükselme döneminde kapitülasyonları güçlü bir devlet olarak kendi kontrolü altında ve bir lütuf olarak verirken; ilerleyen yüzyıllarda bu durum Osmanlı ekonomisinin dışa bağımlı hale gelmesine yol açmıştır.
Bu değişimin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Avrupalı devletlerin Osmanlı topraklarında tarımsal üretime başlaması
C) Osmanlı Devleti'nin sanayileşmeyi Avrupa'dan önce tamamlaması
D) Akdeniz ticaretinin tamamen önemini yitirerek Atlas Okyanusu'na kayması
E) Coğrafi Keşifler'in Osmanlı Devleti tarafından gerçekleştirilmesi
Kapitülasyonlar kapsamında Osmanlı ülkesine giren yabancı mallardan alınan gümrük vergisi oranları, yerli tüccarlardan alınan vergilerden daha düşük tutulmuştur.
Bu durumun Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisine doğrudan zemin hazırladığı savunulabilir?
B) Osmanlı parasının yabancı paralar karşısında değer kazanmasına
C) İhracatın ithalattan daha fazla artmasına
D) Tarımsal üretimin tamamen durdurulmasına
E) Ülke içinde yabancı tüccarların ticaret yapmasının yasaklanmasına
Osmanlı Devleti'nin XVI. yüzyılda Fransa ve İngiltere gibi devletlere kapitülasyonlar vermesinde;
I. Avrupa Hristiyan birliğini bölmek,
II. Akdeniz ticaretini canlandırmak,
III. Avrupa'daki mezhep savaşlarından yararlanmak
hedeflerinden hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Kapitülasyon antlaşmalarında yer alan "Fransız tüccarların Osmanlı ülkesindeki evlerine ve depolarına Osmanlı görevlileri izinsiz giremez." maddesi bulunmaktadır.
Bu madde, Osmanlı Devleti açısından aşağıdakilerden hangisinin sınırlandırıldığını gösterir?
B) Egemenlik haklarının ve yargı yetkisinin
C) Dini hoşgörü politikasının
D) Sınır güvenliği önlemlerinin
E) Devşirme sisteminin uygulanmasının
Tarihçi Halil İnalcık, Osmanlı kapitülasyonları hakkında şu değerlendirmeyi yapmaktadır:
"Klasik dönemde Osmanlı padişahlarının yabancı devletlere verdiği ahidnameler, iki eşit devlet arasında imzalanmış modern antlaşmalar değildir. Bunlar, padişahın kendi gücünün zirvesindeyken yabancı hükümdarlara tek taraflı olarak bahşettiği birer 'lütuf' ve 'imtiyaz' niteliğindedir. Padişah dilediği an bu lütfu geri çekme yetkisine sahipti."
Halil İnalcık'ın bu değerlendirmesinden yola çıkarak klasik dönem Osmanlı kapitülasyonları ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
B) Kapitülasyonların Osmanlı egemenlik gücünün ve cihanşümul (dünya devleti) iddiasının bir göstergesi olarak uygulandığına
C) Ahidnamelerin sadece askeri ittifak kurmak amacıyla hazırlanan askeri belgeler olduğuna
D) Padişahların ekonomik kazanç sağlamak için egemenlik haklarından tamamen vazgeçtiğine
E) Avrupalı devletlerin baskısı sonucunda Osmanlı hukuk sisteminin tamamen değiştirildiğine
Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve yükselme dönemlerinde kapitülasyon siyasetinin temel felsefesi ile gerileme ve çöküş dönemlerindeki uygulamaları karşılaştırıldığında büyük bir tezat ortaya çıkmaktadır.
Bu tezatı en iyi açıklayan durum aşağıdakilerden hangisidir?
B) İlk dönemlerde sadece Müslüman tüccarlara verilen hakların, sonradan gayrimüslim tebaaya da verilerek toplumsal eşitliğin sağlanması
C) Yükselme döneminde gümrük gelirlerini sıfırlayan Osmanlı Devleti'nin, gerileme döneminde gümrük vergilerini aşırı derecede yükseltmesi
D) Fransa'ya verilen ayrıcalıkların askeri güce dayanması, İngiltere'ye verilenlerin ise tamamen kültürel amaçlı olması
E) Padişahların kendi dönemlerinde geçerli saydığı ahidnamelerin, sonraki padişahlar tarafından her seferinde daraltılarak sınırlandırılması
1535 yılında İstanbul'da bulunan Fransız Elçisi Jean de La Forêt ile Sadrazam İbrahim Paşa arasında geçen görüşmelerde şu diyalog yaşanmıştır:
İbrahim Paşa: "Muhteşem Süleyman Han, Fransa Kralı dostuna öyle bir ihsanda bulunuyor ki, bu sayede tüccarlarınız limanlarımızda emniyetle ticaret yapacak, dinlerini serbestçe yaşayacaktır. Ancak unutmayın ki bu haklar padişahımızın ömrüyle sınırlıdır."
Elçi La Forêt: "Kralımız bu lütuf için minnettardır. Bu antlaşma sayesinde Fransa, Akdeniz'de ticaret tekelini eline alacak ve Habsburg İmparatoru Şarlken'e karşı gücünü ikiye katlayacaktır."
Bu diyalogdan yola çıkarak, Osmanlı Devleti ve Fransa'nın kapitülasyonlara yaklaşımıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
B) Fransa, elde ettiği ticari ayrıcalıkları siyasi ve askeri rakiplerine karşı bir güç unsuru olarak kullanmayı hedeflemektedir.
C) Her iki devlet de antlaşmanın ekonomik ve diplomatik faydalar sağlayacağı konusunda hemfikirdir.
D) Osmanlı Devleti, Fransa'yı kendi egemenliği altına alarak bir eyaleti haline getirmeyi amaçlamaktadır.
E) Antlaşmanın hukuki geçerliliği, dönemin hükümdarlarının kişisel varlıklarıyla ilişkilendirilmiştir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-kapitulasyonlar/testler