📄 10. Sınıf Tarih: Kapitülasyonlar Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Osmanlı Devleti'nde yabancı devletlere verilen ilk ticari ayrıcalıklar (kapitülasyonlar) Kanuni Sultan Süleyman döneminde başlamıştır.
2. İlk dönem Osmanlı kapitülasyonları, imtiyazı veren padişahın hükümdarlık süresiyle sınırlı olup tek taraflı birer lütuf (ahidname) niteliğindedir.
3. Osmanlı Devleti'nin Avrupalı devletlere kapitülasyon vermesinin siyasi amaçlarından biri, Avrupa'da Osmanlı'ya karşı oluşabilecek Haçlı ittifaklarını parçalamaktır.
4. Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve yükselme dönemlerinde ekonomiyi olumsuz etkilemiş ve yerli üretimi tamamen bitirmiştir.
5. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya verilen ayrıcalıklar, Coğrafi Keşifler ile yön değiştiren Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmayı hedeflemiştir.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. Osmanlı Devleti'nin yükselme döneminde Avrupalı devletlere kapitülasyon vermesinin en temel siyasi amacı nedir?
2. Kapitülasyonların ilk verildiği dönemlerde 'iki hükümdarın ömrüyle sınırlı olması' kuralının Osmanlı Devleti'ne sağladığı en büyük avantaj nedir?
3. Fatih Sultan Mehmet'in Venediklilere imtiyazlar vererek İstanbul'da elçi bulundurma hakkı tanıdığı bu elçilere ne ad verilirdi?
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Osmanlı Devleti, yükselme döneminde Venedik ve Fransa gibi devletlere ticari imtiyazlar (kapitülasyonlar) tanımıştır. Bu uygulamanın temel ekonomik amacı aşağıdakilerden hangisidir?
2. Osmanlı Devleti'nde kapitülasyonlar başlangıçta tek taraflı bir irade beyanı olup, imtiyazı veren padişahın ömrüyle sınırlıydı. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
3. I. Akdeniz ticaretini canlandırmak
II. Haçlı birliğinin oluşmasını engellemek
III. Avrupa'daki mezhep savaşlarına doğrudan müdahale etmek
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya ticari imtiyazlar verilmesinde yukarıdaki öncüllerden hangileri etkili olmuştur?
4. Fatih Sultan Mehmet döneminde Venedik'e tanınan imtiyazlar kapsamında; Venedikliler İstanbul'da kendi vatandaşları arasındaki davalara bakmak üzere mahkeme kurma ve elçi bulundurma hakkı elde etmişlerdir. Bu durum, Venediklilere ticari hakların yanında aşağıdaki alanlardan hangisinde de ayrıcalık tanındığını gösterir?
5. Osmanlı Devleti'nde yükselme döneminde verilen kapitülasyonlar devletin gücünü artırırken, ilerleyen yüzyıllarda (özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda) sürekli hale getirilerek devletin ekonomisine büyük zarar vermiştir. Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya verilmesi planlanan ticari ayrıcalıkların (kapitülasyonların) taslağında yer alan 'ayrıcalıkların her iki hükümdarın ömrüyle sınırlı olması' maddesinin önemini ve Osmanlı Devleti açısından amacını açıklayınız.
2. Osmanlı Devleti'nin yükselme döneminde Avrupalı devletlere kapitülasyon vermesinin siyasi ve ekonomik nedenlerini maddeler halinde açıklayınız.
3. Fatih Sultan Mehmet'in Venedik'e imtiyazlar vermesinin, İstanbul'un fethinden sonraki süreçte Osmanlı deniz ticareti ve dış siyaseti üzerindeki etkilerini değerlendiriniz.
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Kapitülasyonlar Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | Osmanlı Devleti'nde yabancı devletlere verilen ilk ticari ayrıcalıklar (kapitülasyonlar) Kanuni Sultan Süleyman döneminde başlamıştır. |
| ( .... ) | İlk dönem Osmanlı kapitülasyonları, imtiyazı veren padişahın hükümdarlık süresiyle sınırlı olup tek taraflı birer lütuf (ahidname) niteliğindedir. |
| ( .... ) | Osmanlı Devleti'nin Avrupalı devletlere kapitülasyon vermesinin siyasi amaçlarından biri, Avrupa'da Osmanlı'ya karşı oluşabilecek Haçlı ittifaklarını parçalamaktır. |
| ( .... ) | Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve yükselme dönemlerinde ekonomiyi olumsuz etkilemiş ve yerli üretimi tamamen bitirmiştir. |
| ( .... ) | Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya verilen ayrıcalıklar, Coğrafi Keşifler ile yön değiştiren Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmayı hedeflemiştir. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | Osmanlı Devleti'nde yabancı devletlere verilen ticari, hukuki ve dini ayrıcalıklara genel olarak .................... adı verilir. |
| 2) | Fatih Sultan Mehmet döneminde, Akdeniz ticaretini canlandırmak ve Hristiyan birliğini bölmek amacıyla .................... devletine ticari imtiyazlar tanınmıştır. |
| 3) | Osmanlı Devleti'nde kapitülasyon belgelerine ve padişahın yabancı devletlere verdiği güvence mektuplarına .................... denirdi. |
| 4) | Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Avrupa siyasetinde yalnız kalan ve Şarlken'e karşı destek arayan .................... devletine ticari imtiyazlar verilmesi kararlaştırılmıştır. |
| 5) | Klasik dönemde kapitülasyonlar, imtiyazı veren padişahın .................... ile geçerliliğini yitirirdi. |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | Osmanlı Devleti'nin yükselme döneminde Avrupalı devletlere kapitülasyon vermesinin en temel siyasi amacı nedir? |
| 2) | Kapitülasyonların ilk verildiği dönemlerde 'iki hükümdarın ömrüyle sınırlı olması' kuralının Osmanlı Devleti'ne sağladığı en büyük avantaj nedir? |
| 3) | Fatih Sultan Mehmet'in Venediklilere imtiyazlar vererek İstanbul'da elçi bulundurma hakkı tanıdığı bu elçilere ne ad verilirdi? |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
Osmanlı Devleti, yükselme döneminde Venedik ve Fransa gibi devletlere ticari imtiyazlar (kapitülasyonlar) tanımıştır. Bu uygulamanın temel ekonomik amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Coğrafi Keşifler ile önemi azalan Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmak
B) Avrupa'daki feodalite rejimini tamamen ortadan kaldırmak
C) İpek ve Baharat yollarını Avrupalı devletlerin kontrolüne bırakmak
D) Osmanlı parasının değerini Avrupa pazarında düşürmek
E) Sınırları içindeki gayrimüslim tebaayı ticarete teşvik etmek
|
| 2) |
Osmanlı Devleti'nde kapitülasyonlar başlangıçta tek taraflı bir irade beyanı olup, imtiyazı veren padişahın ömrüyle sınırlıydı. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Avrupalı devletlerin kapitülasyonları kabul etmek istememesi
B) Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını korumak ve bağımsızlığını güvence altında tutmak istemesi
C) Padişahların ticaret hukukunu tam olarak bilmemesi
D) Sadrazamların kapitülasyon kararlarına karşı çıkması
E) Ticari gelirlerin sürekli olarak azalmasını engellemek
|
| 3) |
I. Akdeniz ticaretini canlandırmak II. Haçlı birliğinin oluşmasını engellemek III. Avrupa'daki mezhep savaşlarına doğrudan müdahale etmek Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya ticari imtiyazlar verilmesinde yukarıdaki öncüllerden hangileri etkili olmuştur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
|
| 4) |
Fatih Sultan Mehmet döneminde Venedik'e tanınan imtiyazlar kapsamında; Venedikliler İstanbul'da kendi vatandaşları arasındaki davalara bakmak üzere mahkeme kurma ve elçi bulundurma hakkı elde etmişlerdir. Bu durum, Venediklilere ticari hakların yanında aşağıdaki alanlardan hangisinde de ayrıcalık tanındığını gösterir?
A) Askeri
B) Dini
C) Hukuki
D) Eğitim
E) Tarım
|
| 5) |
Osmanlı Devleti'nde yükselme döneminde verilen kapitülasyonlar devletin gücünü artırırken, ilerleyen yüzyıllarda (özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda) sürekli hale getirilerek devletin ekonomisine büyük zarar vermiştir. Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı Devleti'nin askeri ve siyasi gücünü kaybederek kapitülasyonları tek taraflı kaldıramaması
B) Avrupalı devletlerin Osmanlı topraklarında sanayi tesisleri kurması
C) Osmanlı Devleti'nin tarımsal üretime tamamen son vermesi
D) Kapitülasyonların sadece Müslüman tüccarlara uygulanması
E) Coğrafi Keşifler ile Akdeniz limanlarının tamamen önemini yitirmesi
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) | Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya verilmesi planlanan ticari ayrıcalıkların (kapitülasyonların) taslağında yer alan 'ayrıcalıkların her iki hükümdarın ömrüyle sınırlı olması' maddesinin önemini ve Osmanlı Devleti açısından amacını açıklayınız. |
| 2) | Osmanlı Devleti'nin yükselme döneminde Avrupalı devletlere kapitülasyon vermesinin siyasi ve ekonomik nedenlerini maddeler halinde açıklayınız. |
| 3) | Fatih Sultan Mehmet'in Venedik'e imtiyazlar vermesinin, İstanbul'un fethinden sonraki süreçte Osmanlı deniz ticareti ve dış siyaseti üzerindeki etkilerini değerlendiriniz. |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-kapitulasyonlar/etkinlikler