📄 10. Sınıf Tarih: Fatih sultan mehmet, 2. beyazıd, yavuz sultan selim ve kanuni sultan süleyman dönemleri Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

İstanbul'un Fethi (1453), Fatih Sultan Mehmet'in en büyük başarılarından biridir. Bu fetihle birlikte:

1. Osmanlı Devleti Açısından:
* İki kıtada ve üç kıtada topraklara sahip olan Osmanlı, imparatorluk haline gelmiştir.
* Başkent Bursa ve Edirne'den İstanbul'a taşınarak stratejik bir konuma kavuşulmuştur.
* Balkanlar'daki hakimiyet pekiştirilmiş, Avrupa devletleri üzerindeki siyasi baskı artmıştır.
* Ticaret yolları üzerinde kontrol sağlanarak ekonomik güçlenmenin temelleri atılmıştır.

2. Dünya Tarihi Açısından:
* Bin yılı aşkın süredir varlığını sürdüren Bizans İmparatorluğu sona ermiştir.
* Orta Çağ kapanmış, Yeni Çağ başlamıştır.
* Avrupa'da feodalitenin zayıflamasına ve merkezi krallıkların güçlenmesine zemin hazırlamıştır.
* Coğrafi Keşifler'in başlamasına dolaylı olarak katkıda bulunmuştur (yeni ticaret yolları arayışı).
* Rönesans'ı tetikleyen Türk-İslam bilim ve sanat adamlarının İtalya'ya göçüne neden olmuştur.

💡 Çözüm Adımları:

Yavuz Sultan Selim'in 1516-1517 yıllarında gerçekleştirdiği Mısır Seferi, Osmanlı Devleti için bir dönüm noktası olmuştur. Bu seferin başlıca etkileri şunlardır:

1. Siyasi Etkileri:
* Hilafet Makamının Osmanlı'ya Geçmesi: Mısır'ın Memlük Devleti'nden alınmasıyla birlikte halifelik unvanı ve yetkileri Osmanlı padişahlarına geçmiştir. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin İslam dünyasındaki dini ve siyasi liderliğini pekiştirmiştir.
* Kutsal Emanetlerin İstanbul'a Getirilmesi: Mekke ve Medine'nin kontrolünün Osmanlı'ya geçmesiyle birlikte bu şehirlerde bulunan kutsal emanetler (Hz. Muhammed'in hırkası, dişi, kılıcı vb.) İstanbul'a getirilmiş ve Osmanlı Devleti'nin manevi gücü artırılmıştır.
* Güneydoğu Anadolu Hakimiyetinin Sağlanması: Turnadağ Savaşı (1515) ile Dulkadiroğulları Beyliği'ne son verilerek bu bölgedeki hakimiyet kesinleşmiştir. Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) savaşları ile Memlük Devleti'ne son verilerek Suriye, Filistin ve Hicaz bölgeleri Osmanlı topraklarına katılmıştır.

2. Ekonomik Etkileri:
* Baharat Yolu'nun Kontrolü: Mısır'ın fethiyle birlikte Akdeniz ticaretinin önemli bir ayağı olan Baharat Yolu'nun kontrolü tamamen Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. Bu, Osmanlı ekonomisine büyük katkı sağlamıştır.
* Vergi Gelirlerinin Artması: Mısır'ın zengin tarım arazileri ve ticari potansiyeli sayesinde Osmanlı hazinesine önemli miktarda vergi geliri akmaya başlamıştır.
* Kutsal Toprakların Yönetimi: Mekke ve Medine'nin yönetimi Osmanlı'ya geçince bu bölgelerin masrafları da Osmanlı tarafından karşılanmış, ancak bu durum hac yollarının güvenliğini sağlayarak dini bir prestij kaynağı olmuştur.

💡 Çözüm Adımları:

Kanuni Sultan Süleyman dönemi, Osmanlı İmparatorluğu'nun altın çağı olarak kabul edilir ve bu dönemde mimari alanda da zirveye ulaşılmıştır. Bu dönemin mimarisi,]'). Klasik Osmanlı mimarisinin en güzel örneklerini sunar. Başlıca özellikler ve katkıları şunlardır:

1. Mimar Sinan'ın Rolü: Bu dönemin en önemli mimarı, şüphesiz Mimar Sinan'dır. Sinan, Osmanlı mimarisini ustaca birleştirerek eşsiz eserler ortaya koymuştur. Kendi eserlerini çıraklık, kalfalık ve ustalık dönemi olarak üçe ayırmıştır.

2. Önemli Eserler:
* Süleymaniye Camii (İstanbul): Mimar Sinan'ın 'ustalık eseri' olarak kabul edilen Süleymaniye Camii, hem mimari zarafeti hem de mühendislik harikası olmasıyla öne çıkar. Cami külliyesi içinde medreseler, kütüphane, hastane (darüşşifa), imarethane gibi yapılar bulunur.
* Şehzade Camii (İstanbul): Mimar Sinan'ın 'çıraklık eseri' olarak kabul edilir. Merkezi kubbe sisteminin başarılı bir uygulamasıdır.
* Selimiye Camii (Edirne): Mimar Sinan'ın 'ustalık dönemi'nin zirvesi olarak kabul edilir. Osmanlı mimarisinin en büyük kubbesine sahiptir ve Edirne'ye hakim bir tepe üzerine inşa edilmiştir.
* Diğer Yapılar: Bu dönemde sadece cami değil, köprüler (örn: Drina Köprüsü), saraylar, hanlar, hamamlar, su kemerleri ve türbeler de yapılmıştır. Bunlar arasında Kanuni Sultan Süleyman Türbesi ve Hürrem Sultan Türbesi de önemli yer tutar.

3. Mimari Özellikler:
* Büyük ve Zarif Kubbeler: Yapıların ana unsuru olan kubbeler, hem estetik hem de mühendislik açısından gelişmiştir.
* Orantı ve Denklik: Yapılar arasında mükemmel bir denge ve uyum gözetilmiştir.
* İç Mekanların Aydınlatılması: Işık kullanımı ustaca yapılarak mekanların ferah ve aydınlık olması sağlanmıştır.
* Süsleme Sanatları: Çini, hat ve tezhip gibi süsleme sanatları mimariyi tamamlayıcı unsurlar olarak kullanılmıştır.

Kanuni dönemi mimarisi, Osmanlı İmparatorluğu'nun gücünü, zenginliğini ve estetik anlayışını yansıtan kalıcı eserler bırakmıştır.