✅ 10. Sınıf Tarih: Ekber ve erşal Test Çöz
✅ 10. Sınıf Tarih: Ekber ve erşal Testi
Osmanlı Devleti'nde taht kavgalarını önlemek amacıyla veraset sisteminde köklü bir değişiklik yapılarak "Ekber ve Erşed" sistemi getirilmiştir.
Bu sistemi getiren Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?
B) I. Murad
C) I. Ahmed
D) Kanuni Sultan Süleyman
E) IV. Murad
Osmanlı veraset sisteminde uygulanan "Ekber ve Erşed" kuralının kelime anlamı ve uygulamadaki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hanedanın en yaşlı ve en olgun üyesinin tahta geçmesiB) Padişahın en büyük erkek çocuğunun tahta geçmesi
C) Sancaktan gelen en tecrübeli şehzadenin tahta çıkması
D) Sadrazamın uygun gördüğü şehzadenin padişah olması
E) Yeniçerilerin seçtiği en güçlü şehzadenin tahta çıkması
Osmanlı Devleti'nde I. Ahmed Dönemi'ne kadar tahta kimin geçeceği konusunda kesin bir kural bulunmamaktaydı. Bu durum şehzadeler arasında taht kavgalarına yol açmaktaydı.
Buna göre, Ekber ve Erşed sisteminin uygulanmaya başlanmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Taht kavgalarını önlemek ve tahta geçişi kurala bağlamak
C) Ordunun yönetim üzerindeki etkisini azaltmak
D) Hazine gelirlerini artırarak ekonomik yapıyı güçlendirmek
E) Sadrazamın yetkilerini kısıtlayarak padişahı ön plana çıkarmak
Ekber ve Erşed sisteminin kabul edilmesiyle birlikte şehzadelerin sancağa gönderilmesi usulüne son verilmiş ve şehzadeler sarayda gözetim altında tutulmaya başlanmıştır.
Şehzadelerin sarayda gözetim altında tutulmasını öngören bu uygulamaya ne ad verilir?
B) Devşirme sistemi
C) Tımar sistemi
D) Kafes usulü
E) Millet sistemi
Osmanlı Devleti'nde merkezi otoriteyi güçlendirmek amacıyla veraset sisteminde zaman içinde çeşitli değişiklikler yapılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisinde Osmanlı veraset sisteminin tarihsel gelişim aşamaları ilk dönemden son döneme doğru doğru sıralanmıştır?
B) Ülke hanedanın ortak malıdır $\rightarrow$ Ülke padişah ve oğullarınındır $\rightarrow$ Ülke sadece padişahındır $\rightarrow$ Ekber ve Erşed
C) Ekber ve Erşed $\rightarrow$ Ülke padişah ve oğullarınındır $\rightarrow$ Ülke sadece padişahındır
D) Ülke padişah ve oğullarınındır $\rightarrow$ Ekber ve Erşed $\rightarrow$ Ülke hanedanın ortak malıdır
E) Ülke hanedanın ortak malıdır $\rightarrow$ Ekber ve Erşed $\rightarrow$ Ülke padişah ve oğullarınındır
Ekber ve Erşed sistemiyle birlikte şehzadelerin sancağa çıkma usulü kaldırılmış ve sarayda yaşamaları (Kafes usulü) kararlaştırılmıştır.
Bu durumun Osmanlı devlet yönetimine getirdiği en büyük olumsuzluk aşağıdakilerden hangisidir?
B) Şehzadelerin yabancı dil öğrenmelerinin engellenmesi
C) Saray masraflarının aşırı derecede artması
D) Şehzadelerin halkla hiçbir şekilde iletişim kuramaması
E) Yeniçerilerin şehzadeler üzerindeki denetiminin tamamen sona ermesi
Türk devletlerinde egemenliğin hanedana ilahi bir lütuf olarak verildiğine inanılan "Kut" anlayışı Osmanlı Devleti'nde de devam etmiştir.
Ekber ve Erşed sisteminin kabul edilmesi, geleneksel egemenlik anlayışında nasıl bir değişime yol açmıştır?
B) Padişahın dini yetkilerini elinden almıştır.
C) Egemenliğin hanedana ait olduğu inancını korumuş ancak tahta geçiş sırasını kesin kurallara bağlamıştır.
D) Meşruti yönetime geçişi sağlayarak halkı yönetime ortak etmiştir.
E) Şehzadelerin taht üzerindeki haklarını tamamen yok etmiştir.
Fatih Sultan Mehmed döneminde kanunlaşan "kardeş katli" uygulaması, devletin bekası için tahta çıkan padişahın kardeşlerini öldürebilmesine izin veriyordu. I. Ahmed döneminde getirilen Ekber ve Erşed sistemi ise bu durumu büyük ölçüde değiştirmiştir.
Buna göre, Ekber ve Erşed sisteminin "kardeş katli" uygulaması üzerindeki doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Kardeş katli uygulamasını daha da yaygınlaştırmıştır.
C) Şehzadelerin idam edilmesi yetkisini sadece Şeyhülislama devretmiştir.
D) Sadrazamların padişahı görevden alma yetkisini doğurmuştur.
E) Tahta geçiş kurala bağlandığı için kardeş katli uygulamasının yasal zorunluluğunu ve yaygınlığını azaltmıştır.
Osmanlı Devleti'nde şehzadelerin sancaklara gönderilmesi usulünün kaldırılması ile Ekber ve Erşed sisteminin getirilmesi aynı dönemde gerçekleşen paralel gelişmelerdir.
Bu iki uygulamanın eş zamanlı olarak hayata geçirilmesinin ortak nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Şehzadelerin sancaklarda güçlenip isyan etmesini ve taht kavgalarına girişmesini engellemek
C) Taşra yönetimini tamamen eyalet valilerine bırakmak
D) Şehzadelerin İstanbul'da daha iyi bir eğitim almasını sağlamak
E) Yeniçerilerin sancaklardaki nüfuzunu kırmak
Ekber ve Erşed sistemi ve beraberinde uygulanan Kafes usulü, taht kavgalarını engellemede başarılı olsa da devlet yönetiminde yeni sorunlara yol açmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu sistemlerin 17. yüzyılda Osmanlı merkezi yönetiminde yol açtığı olumsuz sonuçlardan biridir?
B) Sadrazamlık makamının ortadan kalkması
C) Padişahların mutlak yetkilerini meclise devretmesi
D) Tecrübesiz veya akli dengesi yetersiz padişahların tahta çıkmasıyla saray kadınlarının ve devlet adamlarının yönetime müdahale etmesi
E) Eyaletlerdeki tımar sisteminin tamamen çökmesi
Osmanlı tarihi boyunca yapılan veraset değişiklikleri şunlardır:
I. Murad:* "Ülke padişah ve oğullarınındır." esası getirildi.
Fatih Sultan Mehmed:* "Ülke sadece padişahındır." esası ve kardeş katli yasallaştı.
I. Ahmed:* "Ekber ve Erşed" sistemi getirildi.
Bu üç farklı padişah döneminde yapılan düzenlemelerin ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Halkın yönetime katılımını sağlamak
C) Hanedan değişikliğine zemin hazırlamak
D) Teokratik devlet yapısını zayıflatmak
E) Askeri sınıfın yönetimdeki etkisini artırmak
Tarihçi Halil İnalcık'ın şu değerlendirmesini dikkate alınız:
"Osmanlı Devleti, Ekber ve Erşed sistemiyle Türk devlet geleneğindeki 'belirsiz veraset' anlayışından 'düzenli veraset' anlayışına geçmiştir. Bu durum tahta kimin geçeceği konusundaki iç savaşları bitirmiş olsa da, liyakat sistemini ortadan kaldırarak hanedanın en yaşlı üyesinin yeteneğine bakılmaksızın tahta çıkması sonucunu doğurmuştur."
Bu değerlendirmeye göre, Ekber ve Erşed sistemiyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisine ulaşılamaz?
B) Liyakat ve yetenek kriterinin tahta çıkmada önceliğini kaybettiği
C) Geleneksel Türk veraset anlayışında köklü bir değişim yaşandığı
D) Egemenlik hakkının yine hanedan sınırları içinde tutulmaya devam edildiği
E) Osmanlı Devleti'nde demokratikleşme adımlarının atıldığı ve halkın yönetimde söz sahibi olduğu
17. yüzyılda İstanbul'da görev yapan bir Venedik elçisinin raporunda şu ifadeler yer almaktadır:
"Yeni padişah I. Ahmed, kardeş katli korkusunu ve taht kavgalarını bitirmek için hanedanın en yaşlı üyesinin tahta çıkması kuralını getirdi. Bu durum sarayda büyük bir rahatlama yaratsa da, gelecekte dış dünyadan tamamen kopuk, saray odalarında hapis hayatı yaşamış tecrübesiz şehzadelerin koca bir imparatorluğun başına geçmesine yol açacaktır."
Venedik elçisinin bu raporunda dikkat çektiği temel çelişki (paradoks) aşağıdakilerden hangisidir?
B) Dış politikada barışçıl yollar aranırken iç politikada askeri vesayetin artması
C) Saray bütçesinin korunması istenirken eyalet gelirlerinin azalması
D) Şehzadelerin can güvenliği sağlanırken halkın padişaha olan bağlılığının yok olması
E) Sadrazamların gücü sınırlandırılmak istenirken yeniçerilerin yönetimde tek söz sahibi haline gelmesi
Osmanlı Devleti'nde Ekber ve Erşed sistemine geçilmesiyle birlikte padişahların ortalama tahta çıkma yaşları yükselmiş, ancak tahtta kalma süreleri kısalmıştır. Ayrıca bu dönemden itibaren çocuk yaşta veya akli dengesi yetersiz padişahların da tahta çıktığı görülmüştür.
Bu tarihsel durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Divan üyelerinin padişah seçiminde doğrudan oy kullanmaya başlaması
C) Veraset sisteminin salt yaş esasına dayanması nedeniyle, liyakat ve yeteneğin arka plana itilmesi
D) Yeniçerilerin sadece yaşlı padişahları tahtta görmek istemesi
E) Şehzadelerin yabancı ülkelerde eğitim görmesinin engellenmesi
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-ekber-ve-ersal/testler