✅ 10. Sınıf Tarih: Avrupa'nın sömürgeci politikaları Test Çöz

Yeni ticaret yollarının bulunması amacıyla XV. yüzyılın sonlarında başlayan Coğrafi Keşifler'e öncülük eden ve ilk sömürge imparatorluklarını kuran Avrupa devletleri aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Coğrafi Keşifler sonrasında Avrupa'da ortaya çıkan, bir ülkenin zenginliğini sahip olduğu toprak miktarı yerine altın ve gümüş gibi değerli madenlerin miktarıyla ölçen ekonomik sisteme ne ad verilir?

Coğrafi Keşifler sonucunda Ümit Burnu'nun keşfedilmesiyle Hint Okyanusu'na doğrudan ulaşan Avrupalı devletler, Osmanlı Devleti'nin kontrolündeki hangi ticaret yollarının önemini kaybetmesine neden olmuştur?

Bir devletin, kendi sınırları dışındaki ekonomik, siyasi ve sosyal açıdan geri kalmış halkları ve bölgeleri kontrol altına alarak onların yer altı ve yer üstü kaynaklarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmasına ne ad verilir?

Coğrafi Keşifler sonrasında Amerika kıtasından Avrupa'ya taşınan tonlarca altın ve gümüş, XVI. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı pazarlarına da girmiştir. Bu durumun Osmanlı Devleti'nde yol açtığı doğrudan ekonomik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Coğrafi Keşifler öncesinde dünya ticaretinin merkezi Akdeniz limanları (Venedik, Ceneviz, İskenderiye) iken, keşiflerden sonra ticaret merkezleri Atlas Okyanusu kıyısındaki limanlara (Lizbon, Anvers, Londra, Amsterdam) kaymıştır. Bu değişimin Osmanlı Devleti üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Osmanlı Devleti, Coğrafi Keşifler'in olumsuz etkilerini azaltmak ve Akdeniz ticaretini yeniden canlandırmak amacıyla XVI. yüzyıldan itibaren Avrupalı devletlere kapitülasyonlar (ticari ayrıcalıklar) vermiştir. Ancak bu durum uzun vadede aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?

XVII. yüzyıldan itibaren İngiltere ve Hollanda gibi devletler, sömürge bölgelerini yönetmek ve ticareti tekelleştirmek amacıyla "Doğu Hindistan Şirketi" (East India Company) gibi büyük imtiyazlı şirketler kurmuşlardır. Bu şirketler kendi ordularını kurma, savaş ilan etme ve antlaşma yapma yetkilerine sahipti. Buna göre, sömürgeci şirketlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Coğrafi Keşifler ve sömürgecilik faaliyetleri sonucunda Avrupa'da ticaretle uğraşan "Burjuvazi" sınıfı zenginleşerek büyük bir güç kazanmıştır. Buna karşılık, toprak zenginliğine dayanan soylular (senyörler) eski güçlerini kaybetmişlerdir. Bu durumun Avrupa'da aşağıdakilerden hangisine zemin hazırladığı savunulabilir?

Avrupa'da merkantilist politikaların uygulanmasıyla ucuz ham madde ithal edilip işlenmiş malların ihraç edilmesi hedeflenmiştir. Bu süreçte Osmanlı Devleti'nden bol miktarda ham madde alan Avrupalı tüccarlar, ürettikleri ucuz mamul ürünleri Osmanlı pazarlarına kapitülasyonlar sayesinde kolayca sokmuşlardır. Bu durumun Osmanlı Devleti'ndeki doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangidir?

1494 yılında İspanya ve Portekiz arasında imzalanan Tordesillas Antlaşması ile Papa, Avrupa dışındaki keşfedilmemiş dünyayı bu iki ülke arasında paylaştırmıştır. Bu durum, sömürgeciliğin ilk aşamalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

Osmanlı Devleti'nin geleneksel ekonomi politikası olan iaşecilik (iaşe) ilkesi; piyasada halkın ihtiyacı olan malların uygun fiyata, kaliteli ve bol miktarda bulunmasını amaçlar. Bu nedenle Osmanlı Devleti ihracatı zorlaştırıp ithalatı (dışarıdan mal alımını) kolaylaştıran bir yapıya sahipti. Buna karşılık Avrupa'da yükselen merkantilizm ise tam tersine; ithalatı kısıtlayıp ihracatı artırmayı ve ülkeye değerli maden (altın-gümüş) girişini maksimuma çıkarmayı hedefliyordu.

Bu iki farklı ekonomik yaklaşım birlikte değerlendirildiğinde, XVII. ve XVIII. yüzyıllarda yaşanan süreçle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

Coğrafi Keşifler'in getirdiği sömürge dalgasıyla Avrupa'ya akan gümüş, Osmanlı Devleti'nde "Fiyat Devrimi" denilen büyük bir enflasyona yol açmıştır. Bu ekonomik sarsıntı, Osmanlı'nın askeri ve toprak düzeni olan Tımar Sistemi'ni doğrudan etkilemiştir. Tımar gelirlerinin enflasyon karşısında değer kaybetmesiyle tımarlı sipahilerin sayısı azalmış, devlet bu açığı kapatmak için tüfekli piyade (sekban ve sarıca) askerleri ücretli olarak orduya almaya başlamıştır. Savaş bitiminde işsiz kalan bu askerler ise Anadolu'da Celali İsyanları'nın patlak vermesinde rol oynamıştır.

Bu tarihsel süreçten hareketle aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Sömürgeciliğin ilk evresinde İspanya ve Portekiz, Amerika'dan getirdikleri altın ve gümüşü doğrudan lüks tüketime harcamış, kendi ülkelerinde sanayi ve üretime dönüştürememişlerdir. Bu nedenle bu madenler kısa sürede İngiltere, Fransa ve Hollanda gibi üretime önem veren devletlerin eline geçmiştir. İkinci evrede sahneye çıkan bu kuzey ülkeleri, sömürgelerden gelen ham maddeyi fabrikalarında işleyerek mamul maddeye dönüştürmüş ve küresel ticareti ellerinde tutmuşlardır.

Bu bilgilere göre, sömürgeci devletlerin izlediği politikalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi savunulabilir?