🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Matematik
💡 10. Sınıf Matematik: Geometrik Şekiller 1 Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Matematik: Geometrik Şekiller 1 Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir ABCD paralelkenarında, A açısının ölçüsü \( 70^\circ \) ise B açısının ölçüsü kaç derecedir? 📐
📌 Hatırlatma: Paralelkenarda komşu açılar bütünlerdir (toplamları \( 180^\circ \) dir).
📌 Hatırlatma: Paralelkenarda komşu açılar bütünlerdir (toplamları \( 180^\circ \) dir).
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için paralelkenarın temel özelliklerinden faydalanacağız.
- 💡 Adım 1: Paralelkenarın komşu açılarının toplamının \( 180^\circ \) olduğunu hatırlayalım.
- 👉 Adım 2: A açısı ile B açısı komşu açılardır. Bu durumda, A açısının ölçüsü \( m(\widehat{A}) \) ve B açısının ölçüsü \( m(\widehat{B}) \) ise;
- \[ m(\widehat{A}) + m(\widehat{B}) = 180^\circ \]
- ✅ Adım 3: Verilen \( m(\widehat{A}) = 70^\circ \) değerini yerine yazalım:
- \[ 70^\circ + m(\widehat{B}) = 180^\circ \]
- ✅ Adım 4: B açısının ölçüsünü bulmak için denklemi çözelim:
- \[ m(\widehat{B}) = 180^\circ - 70^\circ \]
- \[ m(\widehat{B}) = 110^\circ \]
Buna göre, B açısının ölçüsü \( 110^\circ \) dir. 👍
Örnek 2:
Bir dikdörtgenin uzun kenarı, kısa kenarının 2 katından 3 cm fazladır. Dikdörtgenin çevresi 42 cm olduğuna göre, alanı kaç santimetrekaredir? 🤔
Çözüm:
Bu soruda dikdörtgenin kenar uzunluklarını bulup, ardından alanını hesaplayacağız.
- 💡 Adım 1: Kısa kenara \( x \) diyelim. Uzun kenar, kısa kenarın 2 katından 3 cm fazla olduğu için uzun kenar \( 2x + 3 \) olacaktır.
- 👉 Adım 2: Dikdörtgenin çevre formülü \( \text{Çevre} = 2 \times (\text{kısa kenar} + \text{uzun kenar}) \) şeklindedir.
- \[ 42 = 2 \times (x + (2x + 3)) \]
- ✅ Adım 3: Denklemi çözelim:
- \[ 42 = 2 \times (3x + 3) \]
- \[ 21 = 3x + 3 \]
- \[ 18 = 3x \]
- \[ x = 6 \]
- ✅ Adım 4: Kısa kenar \( x = 6 \) cm, uzun kenar \( 2x + 3 = 2(6) + 3 = 12 + 3 = 15 \) cm olur.
- 👉 Adım 5: Dikdörtgenin alan formülü \( \text{Alan} = \text{kısa kenar} \times \text{uzun kenar} \) şeklindedir.
- \[ \text{Alan} = 6 \times 15 \]
- \[ \text{Alan} = 90 \text{ cm}^2 \]
Dikdörtgenin alanı \( 90 \text{ cm}^2 \) dir. ✨
Örnek 3:
ABCD yamuğunda, AB kenarı DC kenarına paraleldir. AB uzunluğu 12 cm, DC uzunluğu 8 cm ve yamuğun yüksekliği 5 cm olduğuna göre, yamuğun alanı kaç santimetrekaredir? 🏞️
Çözüm:
Yamuğun alanını hesaplamak için verilen taban uzunluklarını ve yüksekliği kullanacağız.
- 💡 Adım 1: Yamuğun alan formülünü hatırlayalım:
- \[ \text{Alan} = \frac{(\text{alt taban} + \text{üst taban}) \times \text{yükseklik}}{2} \]
- 👉 Adım 2: Verilen değerleri yerine yazalım. Alt taban \( AB = 12 \) cm, üst taban \( DC = 8 \) cm ve yükseklik \( h = 5 \) cm'dir.
- \[ \text{Alan} = \frac{(12 + 8) \times 5}{2} \]
- ✅ Adım 3: İşlemleri yapalım:
- \[ \text{Alan} = \frac{20 \times 5}{2} \]
- \[ \text{Alan} = \frac{100}{2} \]
- \[ \text{Alan} = 50 \text{ cm}^2 \]
ABCD yamuğunun alanı \( 50 \text{ cm}^2 \) dir. 📐
Örnek 4:
Bir eşkenar dörtgenin köşegen uzunlukları 10 cm ve 16 cm'dir. Bu eşkenar dörtgenin alanı kaç santimetrekaredir? 💎
Çözüm:
Eşkenar dörtgenin alanını köşegen uzunlukları cinsinden hesaplayacağız.
- 💡 Adım 1: Eşkenar dörtgenin alan formülünü hatırlayalım. Köşegen uzunlukları \( e_1 \) ve \( e_2 \) olmak üzere:
- \[ \text{Alan} = \frac{e_1 \times e_2}{2} \]
- 👉 Adım 2: Verilen köşegen uzunluklarını yerine yazalım. \( e_1 = 10 \) cm ve \( e_2 = 16 \) cm'dir.
- \[ \text{Alan} = \frac{10 \times 16}{2} \]
- ✅ Adım 3: İşlemleri yapalım:
- \[ \text{Alan} = \frac{160}{2} \]
- \[ \text{Alan} = 80 \text{ cm}^2 \]
Eşkenar dörtgenin alanı \( 80 \text{ cm}^2 \) dir. 🌟
Örnek 5:
Bir deltoidde, iki farklı uzunlukta kenarın kesiştiği açılardan biri \( 100^\circ \), diğeri \( 80^\circ \) dir. Diğer iki açının ölçüleri birbirine eşit olduğuna göre, bu eşit açılardan her biri kaç derecedir? 🪁
Çözüm:
Deltoidin açı özelliklerini kullanarak bilinmeyen açıları bulacağız.
- 💡 Adım 1: Deltoidin temel özelliklerinden biri, farklı uzunluktaki kenarların birleştiği iki açının ölçüsünün birbirine eşit olmasıdır. Diğer iki açı (simetri ekseni üzerindeki köşelerdeki açılar) genellikle farklıdır. Ancak soruda "diğer iki açının ölçüleri birbirine eşit" ifadesi, deltoidin simetri ekseni üzerindeki açılarının eşit olduğunu belirtmektedir. Dörtgenlerin iç açıları toplamının \( 360^\circ \) olduğunu biliyoruz.
- 👉 Adım 2: Deltoidin iç açıları toplamı \( 360^\circ \) olduğundan, verilen açılar ve eşit olan diğer iki açı \( x \) olmak üzere:
- \[ 100^\circ + 80^\circ + x + x = 360^\circ \]
- ✅ Adım 3: Denklemi çözelim:
- \[ 180^\circ + 2x = 360^\circ \]
- \[ 2x = 360^\circ - 180^\circ \]
- \[ 2x = 180^\circ \]
- \[ x = \frac{180^\circ}{2} \]
- \[ x = 90^\circ \]
Buna göre, eşit olan diğer iki açıdan her biri \( 90^\circ \) dir. ✅
Örnek 6:
Bir mühendis, kare şeklindeki bir arsanın bir kenarına bitişik olarak dikdörtgen şeklinde bir havuz tasarlamıştır. Karenin bir kenar uzunluğu 10 metre, havuzun kısa kenarı 4 metre ve uzun kenarı 8 metredir. Bu arsa ve havuzun oluşturduğu birleşik şeklin çevresi kaç metredir? (Havuz, karenin içine değil, kenarına bitişik olarak dışarıya doğru yapılmıştır.) 🏡
Çözüm:
Bu problemde, birleşik şeklin çevresini bulmak için kenar uzunluklarını dikkatlice toplamamız gerekiyor.
- 💡 Adım 1: Kare arsanın bir kenarı 10 metredir. Bu durumda, karenin 3 kenarı doğrudan birleşik şeklin çevresine dahil olacaktır: \( 3 \times 10 = 30 \) metre.
- 👉 Adım 2: Havuzun kısa kenarı 4 metre, uzun kenarı 8 metredir. Havuz, karenin bir kenarına (10 metrelik kenarına) bitişik yapıldığı için, karenin bu kenarının 8 metrelik kısmı havuzla örtüşmektedir.
- ✅ Adım 3: Birleşik şeklin çevresini hesaplarken, karenin havuzla örtüşmeyen kısımlarını ve havuzun dış kenarlarını toplamalıyız.
- Karenin 3 kenarı: \( 3 \times 10 = 30 \) metre.
- Karenin havuzla bitişik olan kenarının havuzun uzun kenarı ile çakışan kısmı 8 metre. Bu durumda, karenin bu kenarının dışarıda kalan kısımları: \( 10 - 8 = 2 \) metredir (bu 2 metrelik kısım çevrenin bir parçasıdır).
- Havuzun dışarıda kalan kenarları: İki kısa kenar \( 2 \times 4 = 8 \) metre ve havuzun karenin dışındaki uzun kenarı 8 metredir.
- ✅ Adım 4: Tüm bu parçaları toplayarak birleşik şeklin çevresini bulalım:
- Çevre = (Karenin 3 kenarı) + (Karenin örtüşmeyen kısmı) + (Havuzun 2 kısa kenarı) + (Havuzun dış uzun kenarı)
- Çevre = \( 30 + 2 + 4 + 4 + 8 \)
- Çevre = \( 48 \) metre.
Birleşik şeklin çevresi \( 48 \) metredir. 📏
Örnek 7:
Ayşe Hanım, dikdörtgen şeklindeki salonunun zeminine yeni bir halı almak istiyor. Salonun uzun kenarı 5 metre, kısa kenarı 4 metredir. Halının metrekare fiyatı 80 TL olduğuna göre, Ayşe Hanım'ın alacağı halı için toplam kaç TL ödemesi gerekir? 🛋️
Çözüm:
Bu problemde, salonun alanını hesaplayarak halının toplam maliyetini bulacağız.
- 💡 Adım 1: Salonun zemin alanı, dikdörtgenin alan formülüyle bulunur: \( \text{Alan} = \text{uzun kenar} \times \text{kısa kenar} \).
- \[ \text{Alan} = 5 \text{ metre} \times 4 \text{ metre} \]
- \[ \text{Alan} = 20 \text{ m}^2 \]
- 👉 Adım 2: Halının metrekare fiyatı 80 TL'dir. Toplam maliyeti bulmak için salonun alanı ile metrekare fiyatını çarparız.
- \[ \text{Toplam Maliyet} = \text{Alan} \times \text{Metrekare Fiyatı} \]
- \[ \text{Toplam Maliyet} = 20 \text{ m}^2 \times 80 \text{ TL/m}^2 \]
- \[ \text{Toplam Maliyet} = 1600 \text{ TL} \]
Ayşe Hanım'ın halı için toplam 1600 TL ödemesi gerekir. 💸
Örnek 8:
Bir ABCD yamuğunda (AB // DC), orta taban uzunluğu 15 cm ve yüksekliği 6 cm'dir. Bu yamuğun alanını hesaplayınız. 🚜
Çözüm:
Bu problemde, yamuğun orta taban uzunluğu ve yüksekliği verilerek alanı hesaplanacaktır.
- 💡 Adım 1: Yamuğun orta tabanının uzunluğu, alt taban ile üst tabanın toplamının yarısına eşittir. Yani, orta taban \( m \) olmak üzere:
- \[ m = \frac{\text{alt taban} + \text{üst taban}}{2} \]
- 👉 Adım 2: Yamuğun alan formülü:
- \[ \text{Alan} = \frac{(\text{alt taban} + \text{üst taban}) \times \text{yükseklik}}{2} \]
- ✅ Adım 3: Yukarıdaki iki formülü birleştirirsek, yamuğun alanı orta taban uzunluğu \( m \) ve yükseklik \( h \) cinsinden şu şekilde ifade edilebilir:
- \[ \text{Alan} = m \times h \]
- 👉 Adım 4: Verilen değerleri yerine yazalım. Orta taban \( m = 15 \) cm ve yükseklik \( h = 6 \) cm'dir.
- \[ \text{Alan} = 15 \times 6 \]
- \[ \text{Alan} = 90 \text{ cm}^2 \]
ABCD yamuğunun alanı \( 90 \text{ cm}^2 \) dir. 🌾
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-matematik-geometrik-sekiller-1/sorular