🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Verimli tepkimeler Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Verimli tepkimeler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Sodyum klorür (NaCl) oluşumu için sodyum (Na) ve klor (Cl₂) elementlerinin tepkimesi aşağıdaki gibidir:
\( 2\text{Na(k)} + \text{Cl}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{NaCl(k)} \)
Bu tepkimede 4.6 gram sodyum metali tamamen harcandığında, kaç gram sodyum klorür oluşur? (Na: 23 g/mol, Cl: 35.5 g/mol)
\( 2\text{Na(k)} + \text{Cl}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{NaCl(k)} \)
Bu tepkimede 4.6 gram sodyum metali tamamen harcandığında, kaç gram sodyum klorür oluşur? (Na: 23 g/mol, Cl: 35.5 g/mol)
Çözüm:
- Adım 1: Mol Sayısını Hesaplama
Verilen sodyumun kütlesini mol kütlesine bölerek mol sayısını bulalım.
Mol Na = \( \frac{4.6 \text{ g}}{23 \text{ g/mol}} = 0.2 \text{ mol} \) 💡 - Adım 2: Oran Orantı Kurma
Tepkime denklemine göre 2 mol Na'dan 2 mol NaCl oluşur. Bu, 1 mol Na'dan 1 mol NaCl oluştuğu anlamına gelir.
Dolayısıyla, 0.2 mol Na'dan 0.2 mol NaCl oluşur. ✅ - Adım 3: Oluşan NaCl Kütlesini Hesaplama
Oluşan NaCl'nin mol sayısını, NaCl'nin mol kütlesi ile çarparak kütlesini bulalım.
Mol kütlesi NaCl = 23 g/mol (Na) + 35.5 g/mol (Cl) = 58.5 g/mol
Kütle NaCl = \( 0.2 \text{ mol} \times 58.5 \text{ g/mol} = 11.7 \text{ g} \) 💰
Örnek 2:
Amonyak (NH₃) sentezi için aşağıdaki tepkime kullanılır:
\( \text{N}_2\text{(g)} + 3\text{H}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{NH}_3\text{(g)} \)
Başlangıçta 5.6 gram azot gazı (N₂) ve 3 gram hidrojen gazı (H₂) alındığında, en fazla kaç gram amonyak (NH₃) elde edilebilir? (N: 14 g/mol, H: 1 g/mol)
\( \text{N}_2\text{(g)} + 3\text{H}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{NH}_3\text{(g)} \)
Başlangıçta 5.6 gram azot gazı (N₂) ve 3 gram hidrojen gazı (H₂) alındığında, en fazla kaç gram amonyak (NH₃) elde edilebilir? (N: 14 g/mol, H: 1 g/mol)
Çözüm:
- Adım 1: Mol Sayılarını Hesaplama
Mol N₂ = \( \frac{5.6 \text{ g}}{2 \times 14 \text{ g/mol}} = \frac{5.6 \text{ g}}{28 \text{ g/mol}} = 0.2 \text{ mol} \)
Mol H₂ = \( \frac{3 \text{ g}}{2 \times 1 \text{ g/mol}} = \frac{3 \text{ g}}{2 \text{ g/mol}} = 1.5 \text{ mol} \) 💡 - Adım 2: Sınırlayıcı Bileşeni Bulma
Tepkime denklemine göre 1 mol N₂ ile 3 mol H₂ tepkimeye girer.
0.2 mol N₂'nin tamamı harcandığında \( 0.2 \times 3 = 0.6 \) mol H₂'ye ihtiyaç duyarız. Elimizde 1.5 mol H₂ olduğundan, H₂ fazladır.
Bu durumda, sınırlayıcı bileşen N₂'dir. ✅ - Adım 3: Oluşan NH₃ Miktarını Hesaplama
Denkleme göre 1 mol N₂'den 2 mol NH₃ oluşur.
0.2 mol N₂'den \( 0.2 \times 2 = 0.4 \) mol NH₃ oluşur.
Mol kütlesi NH₃ = 14 g/mol (N) + \( 3 \times 1 \) g/mol (H) = 17 g/mol
Kütle NH₃ = \( 0.4 \text{ mol} \times 17 \text{ g/mol} = 6.8 \text{ g} \) 💰
Örnek 3:
Bir kimya laboratuvarında, kalsiyum karbonatın (CaCO₃) ısıtılarak kalsiyum oksit (CaO) ve karbondioksit (CO₂) gazına ayrışması deneyi yapılıyor.
\( \text{CaCO}_3\text{(k)} \xrightarrow{\Delta} \text{CaO(k)} + \text{CO}_2\text{(g)} \)
Deneyde 100 gram kalsiyum karbonat katısı kullanılıyor. Tepkime sonunda oluşan karbondioksit gazının normal koşullarda kapladığı hacim kaç litre olur? (Ca: 40 g/mol, C: 12 g/mol, O: 16 g/mol)
\( \text{CaCO}_3\text{(k)} \xrightarrow{\Delta} \text{CaO(k)} + \text{CO}_2\text{(g)} \)
Deneyde 100 gram kalsiyum karbonat katısı kullanılıyor. Tepkime sonunda oluşan karbondioksit gazının normal koşullarda kapladığı hacim kaç litre olur? (Ca: 40 g/mol, C: 12 g/mol, O: 16 g/mol)
Çözüm:
- Adım 1: CaCO₃ Mol Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi CaCO₃ = 40 + 12 + \( 3 \times 16 \) = 40 + 12 + 48 = 100 g/mol 💡 - Adım 2: Kullanılan CaCO₃'ün Mol Sayısını Bulma
Mol CaCO₃ = \( \frac{100 \text{ g}}{100 \text{ g/mol}} = 1 \text{ mol} \) ✅ - Adım 3: Oluşan CO₂'nin Mol Sayısını Belirleme
Tepkime denklemine göre 1 mol CaCO₃'ten 1 mol CO₂ oluşur.
Dolayısıyla, 1 mol CaCO₃'ten 1 mol CO₂ oluşur. 📌 - Adım 4: CO₂'nin Hacmini Hesaplama
Normal koşullarda (NK) 1 mol gaz 22.4 litre hac kaplar.
1 mol CO₂ gazı \( 1 \times 22.4 \text{ L} = 22.4 \text{ L} \) hac kaplar. 💰
Örnek 4:
Bir fırıncı, kek hamuru hazırlarken kabartma tozu (sodyum bikarbonat, NaHCO₃) kullanıyor. Isıtıldığında kabartma tozu şu tepkimeyi verir:
\( 2\text{NaHCO}_3\text{(k)} \xrightarrow{\Delta} \text{Na}_2\text{CO}_3\text{(k)} + \text{H}_2\text{O(g)} + \text{CO}_2\text{(g)} \)
Eğer fırıncı 8.4 gram kabartma tozu kullanırsa, oluşan karbondioksit gazının kütlesi kaç gram olur? (Na: 23 g/mol, H: 1 g/mol, C: 12 g/mol, O: 16 g/mol)
\( 2\text{NaHCO}_3\text{(k)} \xrightarrow{\Delta} \text{Na}_2\text{CO}_3\text{(k)} + \text{H}_2\text{O(g)} + \text{CO}_2\text{(g)} \)
Eğer fırıncı 8.4 gram kabartma tozu kullanırsa, oluşan karbondioksit gazının kütlesi kaç gram olur? (Na: 23 g/mol, H: 1 g/mol, C: 12 g/mol, O: 16 g/mol)
Çözüm:
- Adım 1: NaHCO₃ Mol Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi NaHCO₃ = 23 + 1 + 12 + \( 3 \times 16 \) = 23 + 1 + 12 + 48 = 84 g/mol 💡 - Adım 2: Kullanılan NaHCO₃'ün Mol Sayısını Bulma
Mol NaHCO₃ = \( \frac{8.4 \text{ g}}{84 \text{ g/mol}} = 0.1 \text{ mol} \) ✅ - Adım 3: Tepkimeye Giren NaHCO₃ Mol Sayısını Ayarlama
Denklemde 2 mol NaHCO₃ kullanıldığında 1 mol CO₂ oluşur. Bu demek oluyor ki, oluşan CO₂ mol sayısı, tepkimeye giren NaHCO₃ mol sayısının yarısıdır.
\( \text{Mol CO}_2 = \frac{0.1 \text{ mol NaHCO}_3}{2} = 0.05 \text{ mol} \) 📌 - Adım 4: Oluşan CO₂ Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi CO₂ = 12 + \( 2 \times 16 \) = 12 + 32 = 44 g/mol
Kütle CO₂ = \( 0.05 \text{ mol} \times 44 \text{ g/mol} = 2.2 \text{ g} \) 💰
Örnek 5:
Demir (Fe) metali, oksijen (O₂) ile tepkimeye girerek demir(III) oksit (Fe₂O₃) oluşturur. Tepkime denklemi şu şekildedir:
\( 4\text{Fe(k)} + 3\text{O}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3\text{(k)} \)
Eğer 112 gram demir metali ve 96 gram oksijen gazı tepkimeye sokulursa, kaç gram demir(III) oksit oluşur? (Fe: 56 g/mol, O: 16 g/mol)
\( 4\text{Fe(k)} + 3\text{O}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3\text{(k)} \)
Eğer 112 gram demir metali ve 96 gram oksijen gazı tepkimeye sokulursa, kaç gram demir(III) oksit oluşur? (Fe: 56 g/mol, O: 16 g/mol)
Çözüm:
- Adım 1: Mol Sayılarını Hesaplama
Mol Fe = \( \frac{112 \text{ g}}{56 \text{ g/mol}} = 2 \text{ mol} \)
Mol O₂ = \( \frac{96 \text{ g}}{2 \times 16 \text{ g/mol}} = \frac{96 \text{ g}}{32 \text{ g/mol}} = 3 \text{ mol} \) 💡 - Adım 2: Sınırlayıcı Bileşeni Bulma
Denkleme göre 4 mol Fe, 3 mol O₂ ile tepkimeye girer. Oran 4:3'tür.
Elimizdeki 2 mol Fe'nin tamamı harcandığında \( \frac{3}{4} \times 2 = 1.5 \) mol O₂'ye ihtiyaç duyarız. Elimizde 3 mol O₂ olduğundan, O₂ fazladır.
Bu durumda, sınırlayıcı bileşen Demir (Fe)'dir. ✅ - Adım 3: Oluşan Fe₂O₃ Miktarını Hesaplama
Denkleme göre 4 mol Fe'den 2 mol Fe₂O₃ oluşur. Bu, 2 mol Fe'den 1 mol Fe₂O₃ oluştuğu anlamına gelir.
Dolayısıyla, 2 mol Fe'den 1 mol Fe₂O₃ oluşur. 📌 - Adım 4: Oluşan Fe₂O₃ Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi Fe₂O₃ = \( 2 \times 56 \) + \( 3 \times 16 \) = 112 + 48 = 160 g/mol
Kütle Fe₂O₃ = \( 1 \text{ mol} \times 160 \text{ g/mol} = 160 \text{ g} \) 💰
Örnek 6:
Metan (CH₄) gazının yanma tepkimesi aşağıdaki gibidir:
\( \text{CH}_4\text{(g)} + 2\text{O}_2\text{(g)} \rightarrow \text{CO}_2\text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O(g)} \)
Eğer 3.2 gram metan gazı tamamen yanarsa, kaç gram su (H₂O) oluşur? (C: 12 g/mol, H: 1 g/mol, O: 16 g/mol)
\( \text{CH}_4\text{(g)} + 2\text{O}_2\text{(g)} \rightarrow \text{CO}_2\text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O(g)} \)
Eğer 3.2 gram metan gazı tamamen yanarsa, kaç gram su (H₂O) oluşur? (C: 12 g/mol, H: 1 g/mol, O: 16 g/mol)
Çözüm:
- Adım 1: CH₄ Mol Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi CH₄ = 12 + \( 4 \times 1 \) = 16 g/mol 💡 - Adım 2: Kullanılan CH₄'ün Mol Sayısını Bulma
Mol CH₄ = \( \frac{3.2 \text{ g}}{16 \text{ g/mol}} = 0.2 \text{ mol} \) ✅ - Adım 3: Oluşan H₂O'nun Mol Sayısını Belirleme
Denkleme göre 1 mol CH₄'ten 2 mol H₂O oluşur.
Dolayısıyla, 0.2 mol CH₄'ten \( 0.2 \times 2 = 0.4 \) mol H₂O oluşur. 📌 - Adım 4: Oluşan H₂O Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi H₂O = \( 2 \times 1 \) + 16 = 18 g/mol
Kütle H₂O = \( 0.4 \text{ mol} \times 18 \text{ g/mol} = 7.2 \text{ g} \) 💰
Örnek 7:
Bir endüstriyel kimya sürecinde, kükürt dioksit (SO₂) gazı, oksijen (O₂) ile tepkimeye girerek kükürt trioksit (SO₃) gazına dönüştürülüyor. Bu tepkime, sülfürik asit üretiminin önemli bir adımıdır:
\( 2\text{SO}_2\text{(g)} + \text{O}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{SO}_3\text{(g)} \)
Eğer 128 gram SO₂ gazı ve 64 gram O₂ gazı başlangıç maddesi olarak kullanılıyor ise, tepkime sonunda kaç gram SO₃ gazı oluşur? (S: 32 g/mol, O: 16 g/mol)
\( 2\text{SO}_2\text{(g)} + \text{O}_2\text{(g)} \rightarrow 2\text{SO}_3\text{(g)} \)
Eğer 128 gram SO₂ gazı ve 64 gram O₂ gazı başlangıç maddesi olarak kullanılıyor ise, tepkime sonunda kaç gram SO₃ gazı oluşur? (S: 32 g/mol, O: 16 g/mol)
Çözüm:
- Adım 1: Mol Sayılarını Hesaplama
Mol SO₂ = \( \frac{128 \text{ g}}{32 + (2 \times 16) \text{ g/mol}} = \frac{128 \text{ g}}{64 \text{ g/mol}} = 2 \text{ mol} \)
Mol O₂ = \( \frac{64 \text{ g}}{2 \times 16 \text{ g/mol}} = \frac{64 \text{ g}}{32 \text{ g/mol}} = 2 \text{ mol} \) 💡 - Adım 2: Sınırlayıcı Bileşeni Bulma
Denkleme göre 2 mol SO₂ ile 1 mol O₂ tepkimeye girer. Oran 2:1'dir.
Elimizdeki 2 mol SO₂'nin tamamı harcandığında 1 mol O₂'ye ihtiyaç duyarız. Elimizde 2 mol O₂ olduğundan, O₂ fazladır.
Bu durumda, sınırlayıcı bileşen Kükürt Dioksit (SO₂)'dir. ✅ - Adım 3: Oluşan SO₃ Miktarını Hesaplama
Denkleme göre 2 mol SO₂'den 2 mol SO₃ oluşur. Bu, 1 mol SO₂'den 1 mol SO₃ oluştuğu anlamına gelir.
Dolayısıyla, 2 mol SO₂'den 2 mol SO₃ oluşur. 📌 - Adım 4: Oluşan SO₃ Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi SO₃ = 32 + \( 3 \times 16 \) = 32 + 48 = 80 g/mol
Kütle SO₃ = \( 2 \text{ mol} \times 80 \text{ g/mol} = 160 \text{ g} \) 💰
Örnek 8:
Mutfakta kullanılan çamaşır sodası (sodyum karbonat, Na₂CO₃) bazen aşağıdaki tepkimeyi verir:
\( \text{Na}_2\text{CO}_3\text{(k)} + \text{H}_2\text{O(g)} \rightarrow 2\text{NaOH(k)} + \text{CO}_2\text{(g)} \)
Eğer 106 gram sodyum karbonat bu tepkimeye girerse, oluşan sodyum hidroksit (NaOH) kaç gram olur? (Na: 23 g/mol, C: 12 g/mol, O: 16 g/mol, H: 1 g/mol)
\( \text{Na}_2\text{CO}_3\text{(k)} + \text{H}_2\text{O(g)} \rightarrow 2\text{NaOH(k)} + \text{CO}_2\text{(g)} \)
Eğer 106 gram sodyum karbonat bu tepkimeye girerse, oluşan sodyum hidroksit (NaOH) kaç gram olur? (Na: 23 g/mol, C: 12 g/mol, O: 16 g/mol, H: 1 g/mol)
Çözüm:
- Adım 1: Na₂CO₃ Mol Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi Na₂CO₃ = \( 2 \times 23 \) + 12 + \( 3 \times 16 \) = 46 + 12 + 48 = 106 g/mol 💡 - Adım 2: Kullanılan Na₂CO₃'ün Mol Sayısını Bulma
Mol Na₂CO₃ = \( \frac{106 \text{ g}}{106 \text{ g/mol}} = 1 \text{ mol} \) ✅ - Adım 3: Oluşan NaOH'in Mol Sayısını Belirleme
Denkleme göre 1 mol Na₂CO₃'ten 2 mol NaOH oluşur.
Dolayısıyla, 1 mol Na₂CO₃'ten \( 1 \times 2 = 2 \) mol NaOH oluşur. 📌 - Adım 4: Oluşan NaOH Kütlesini Hesaplama
Mol kütlesi NaOH = 23 + 16 + 1 = 40 g/mol
Kütle NaOH = \( 2 \text{ mol} \times 40 \text{ g/mol} = 80 \text{ g} \) 💰
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-verimli-tepkimeler/sorular