💡 10. Sınıf Kimya: Tepkimeler Çözümlü Örnekler

Bu tepkimeyi denkleştirmek için atom sayılarını eşitlememiz gerekiyor.

• Adım 1: Girenlerde 1 Fe atomu, ürünlerde 2 Fe atomu var. Ürünlerdeki Fe sayısını eşitlemek için girenlerdeki Fe'nin katsayısını 2 yaparız:
  \( 2\text{Fe} + \text{O}_2 \rightarrow \text{Fe}_2\text{O}_3 \)
• Adım 2: Girenlerde 2 O atomu, ürünlerde 3 O atomu var. Oksijen atomlarını eşitlemek için en küçük ortak katlarını (6) kullanırız. Girenlerdeki \( \text{O}_2 \) katsayısını 3, ürünlerdeki \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) katsayısını 2 yaparız:
  \( 2\text{Fe} + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 \)
• Adım 3: Şimdi Fe atom sayıları tekrar bozuldu. Girenlerde 2 Fe, ürünlerde \( 2 \times 2 = 4 \) Fe var. Girenlerdeki Fe katsayısını 4 yaparız:
  \( 4\text{Fe} + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 \)
• Adım 4: Son kontrol: Girenlerde 4 Fe, 6 O atomu var. Ürünlerde 4 Fe, 6 O atomu var. Denklem denkleşmiştir. ✅

Sonuç: \( 4\text{Fe} + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 \)

Bu bir yanma tepkimesidir ve denkleştirme adımları şu şekildedir:

• Adım 1: Önce karbon (C) atomlarını denkleştirelim. Girenlerde 3 C atomu var, ürünlerde 1 C atomu var. Ürünlerdeki \( \text{CO}_2 \) katsayısını 3 yaparız:
  \( \text{C}_3\text{H}_8 + \text{O}_2 \rightarrow 3\text{CO}_2 + \text{H}_2\text{O} \)
• Adım 2: Sonra hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim. Girenlerde 8 H atomu var, ürünlerde 2 H atomu var. Ürünlerdeki \( \text{H}_2\text{O} \) katsayısını 4 yaparız:
  \( \text{C}_3\text{H}_8 + \text{O}_2 \rightarrow 3\text{CO}_2 + 4\text{H}_2\text{O} \)
• Adım 3: En son oksijen (O) atomlarını denkleştirelim. Girenlerde \( \text{O}_2 \) olarak var, ürünlerde \( 3 \times 2 = 6 \) C atomundan gelen O ve \( 4 \times 1 = 4 \) H atomundan gelen O olmak üzere toplam \( 6 + 4 = 10 \) O atomu var. Girenlerdeki \( \text{O}_2 \) katsayısını 5 yaparız:
  \( \text{C}_3\text{H}_8 + 5\text{O}_2 \rightarrow 3\text{CO}_2 + 4\text{H}_2\text{O} \)
• Adım 4: Kontrol: Girenlerde 3 C, 8 H, 10 O var. Ürünlerde 3 C, 8 H, 10 O var. Denklem denkleşmiştir. 👍

Sonuç: \( \text{C}_3\text{H}_8 + 5\text{O}_2 \rightarrow 3\text{CO}_2 + 4\text{H}_2\text{O} \)

Bu soruda demirin paslanması olayı üzerinden kimyasal bir tepkimenin denkleştirilmesi istenmektedir.

• Adım 1: Denklemde yer alan atom türlerini belirleyelim: Fe ve O.
• Adım 2: Girenlerdeki atom sayılarını sayalım: Fe = 1, O = 2.
• Adım 3: Ürünlerdeki atom sayılarını sayalım: Fe = 2, O = 3.
• Adım 4: Atom sayılarını eşitlemek için katsayılar kullanmalıyız. En küçük ortak katları bularak ilerleyebiliriz. Oksijen atomları için 2 ve 3'ün en küçük ortak katı 6'dır.
• Adım 5: Girenlerdeki \( \text{O}_2 \) katsayısını 3, ürünlerdeki \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) katsayısını 2 yapalım:
  \( \text{Fe} + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 \)
• Adım 6: Bu durumda ürünlerdeki Fe sayısı \( 2 \times 2 = 4 \) oldu. Girenlerdeki Fe sayısını 4 yapmak için başına 4 katsayısını ekleyelim:
  \( 4\text{Fe} + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 \)
• Adım 7: Son kontrol: Girenlerde 4 Fe, 6 O atomu var. Ürünlerde 4 Fe, 6 O atomu var. Denklem denkleşmiştir. ✅

Doğru denklem: \( 4\text{Fe} + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 \)

Bu tepkime, evdeki temizlik malzemelerinin yanlış karıştırılmasının tehlikelerini göstermektedir.

• Adım 1: Girenlerdeki atom sayıları: Na=1, Cl=2, O=1, H=1.
• Adım 2: Ürünlerdeki atom sayıları: Na=1, Cl=2, H=2, O=1.
• Adım 3: Dikkatli baktığımızda, girenlerde toplam 2 Cl atomu varken, ürünlerde \( \text{NaCl} \) içinde 1 ve \( \text{Cl}_2 \) içinde 2 olmak üzere toplam 3 Cl atomu olmalıdır. Ancak denklemde bu şekilde verilmiş. Soruda bir hata olabilir veya denkleştirme mantığı farklı işleyebilir.
• Adım 4: Soruda verilen denkleşmemiş haliyle atomları sayalım:
  Girenler: Na=1, Cl=1+1=2, O=1, H=1.
  Ürünler: Na=1, Cl=1+2=3, H=2, O=1.
• Adım 5: Eğer tepkime denklemi doğru yazılmışsa, Cl atomlarının sayısını eşitlemek gerekir. Girenlerde 2 Cl, ürünlerde 3 Cl var.
• Adım 6: En küçük ortak kat 6'dır. Girenlerdeki NaClO katsayısını 3, HCl katsayısını 3 yaparsak:
  \( 3\text{NaClO} + 3\text{HCl} \rightarrow \text{NaCl} + \text{H}_2\text{O} + \text{Cl}_2 \)
  Girenler: Na=3, Cl=3+3=6, O=3, H=3.
• Adım 7: Ürünlerdeki \( \text{Cl}_2 \) katsayısını 3 yaparsak:
  \( 3\text{NaClO} + 3\text{HCl} \rightarrow \text{NaCl} + \text{H}_2\text{O} + 3\text{Cl}_2 \)
  Ürünler: Na=1, Cl=1+6=7, H=2, O=1.
• Adım 8: Bu denkleştirme karmaşık. Genellikle bu tepkime şu şekilde verilir:
  \( \text{NaClO} + 2\text{HCl} \rightarrow \text{NaCl} + \text{H}_2\text{O} + \text{Cl}_2 \)
  Bu durumda:
  Girenler: Na=1, Cl=1+2=3, O=1, H=2.
  Ürünler: Na=1, Cl=1+2=3, H=2, O=1.
  Bu denklem denkleşmiştir. ✅

Doğru denkleştirilmiş tepkime: \( \text{NaClO} + 2\text{HCl} \rightarrow \text{NaCl} + \text{H}_2\text{O} + \text{Cl}_2 \)

Bu tepkime, endüstriyel olarak nitrik asit üretiminde kullanılan önemli bir adımdır.

• Adım 1: Girenlerde H=3, O=2. Ürünlerde H=2, O=1+1=2.
• Adım 2: H atomlarını eşitlemek için girenlerdeki \( \text{NH}_3 \) katsayısını 2, ürünlerdeki \( \text{H}_2\text{O} \) katsayısını 3 yapalım:
  \( 2\text{NH}_3 + \text{O}_2 \rightarrow \text{NO} + 3\text{H}_2\text{O} \)
• Adım 3: Şimdi girenlerde N=2, H=6. Ürünlerde N=1, H=6.
• Adım 4: N atomlarını eşitlemek için ürünlerdeki NO katsayısını 2 yapalım:
  \( 2\text{NH}_3 + \text{O}_2 \rightarrow 2\text{NO} + 3\text{H}_2\text{O} \)
• Adım 5: Son olarak O atomlarını kontrol edelim. Girenlerde O=2. Ürünlerde O=2 (NO'dan) + 3 (H₂O'dan) = 5.
• Adım 6: Girenlerdeki O₂ katsayısını \( \frac{5}{2} \) yaparsak denge sağlanır:
  \( 2\text{NH}_3 + \frac{5}{2}\text{O}_2 \rightarrow 2\text{NO} + 3\text{H}_2\text{O} \)
• Adım 7: Tam sayı katsayılar elde etmek için tüm denklemi 2 ile çarparız:
  \( 4\text{NH}_3 + 5\text{O}_2 \rightarrow 4\text{NO} + 6\text{H}_2\text{O} \)
• Adım 8: Kontrol: Girenler: N=4, H=12, O=10. Ürünler: N=4, H=12, O=4+6=10. Denklem denkleşmiştir. 👍

Sonuç: \( 4\text{NH}_3 + 5\text{O}_2 \rightarrow 4\text{NO} + 6\text{H}_2\text{O} \)

Bu tepkime, fosfor pentoksitin su ile tepkimeye girerek fosforik asit oluşturmasını gösterir.

• Adım 1: Girenlerde P=4, O=10+1=11, H=2.
• Adım 2: Ürünlerde P=1, O=4, H=3.
• Adım 3: Fosfor (P) atomlarını eşitlemek için ürünlerdeki \( \text{H}_3\text{PO}_4 \) katsayısını 4 yapalım:
  \( \text{P}_4\text{O}_{10} + \text{H}_2\text{O} \rightarrow 4\text{H}_3\text{PO}_4 \)
• Adım 4: Şimdi ürünlerde P=4, H= \( 4 \times 3 = 12 \), O= \( 4 \times 4 = 16 \).
• Adım 5: Girenlerde H atomlarını eşitlemek için \( \text{H}_2\text{O} \) katsayısını 6 yapalım:
  \( \text{P}_4\text{O}_{10} + 6\text{H}_2\text{O} \rightarrow 4\text{H}_3\text{PO}_4 \)
• Adım 6: Girenlerdeki atom sayıları: P=4, O=10 + \( 6 \times 1 \) = 16, H= \( 6 \times 2 \) = 12.
• Adım 7: Ürünlerdeki atom sayıları: P=4, H= \( 4 \times 3 \) = 12, O= \( 4 \times 4 \) = 16.
• Adım 8: Giren ve ürünlerdeki atom sayıları eşittir. Denklem denkleşmiştir. ✅

Denkleştirilmiş tepkime: \( \text{P}_4\text{O}_{10} + 6\text{H}_2\text{O} \rightarrow 4\text{H}_3\text{PO}_4 \)
Fosfor (P) atomlarının sayısı, girenlerde 4 ve ürünlerde 4 olarak korunmuştur. Bu, kimyasal tepkimelerde atom türlerinin ve sayılarının korunduğu kütlenin korunumu ilkesi ile uyumludur. 💡

Fotosentez, yaşam için hayati öneme sahip bir tepkimedir ve denkleştirilmesi, bu sürecin anlaşılmasına yardımcı olur.

• Adım 1: Girenlerde C=1, O=2+1=3, H=2.
• Adım 2: Ürünlerde C=6, H=12, O=6+2=8.
• Adım 3: Karbon (C) atomlarını eşitlemek için girenlerdeki \( \text{CO}_2 \) katsayısını 6 yapalım:
  \( 6\text{CO}_2 + \text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + \text{O}_2 \)
• Adım 4: Hidrojen (H) atomlarını eşitlemek için ürünlerdeki \( \text{H}_2\text{O} \) katsayısını 6 yapalım:
  \( 6\text{CO}_2 + 6\text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + \text{O}_2 \)
• Adım 5: Şimdi atom sayılarını kontrol edelim:
  Girenler: C=6, H= \( 6 \times 2 = 12 \), O= \( 6 \times 2 + 6 \times 1 = 12 + 6 = 18 \).
  Ürünler: C=6, H=12, O=6 + 2 = 8.
• Adım 6: Oksijen (O) atomları eşit değil. Ürünlerdeki \( \text{O}_2 \) katsayısını ayarlayarak dengeyi sağlamalıyız. Ürünlerde toplam 18 O olması gerekiyor. Glikozdan 6 O geliyor, geriye 12 O kalıyor. \( 12 = 2 \times 6 \) olduğu için \( \text{O}_2 \) katsayısı 6 olmalıdır.
  \( 6\text{CO}_2 + 6\text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + 6\text{O}_2 \)
• Adım 7: Son kontrol:
  Girenler: C=6, H=12, O=18.
  Ürünler: C=6, H=12, O=6 + \( 6 \times 2 = 12 \) = 18.
  Denklem denkleşmiştir. ✅

Denkleştirilmiş tepkime: \( 6\text{CO}_2 + 6\text{H}_2\text{O} \xrightarrow{\text{Işık Enerjisi}} \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + 6\text{O}_2 \)

Karbon monoksit, zehirli bir gazdır ve yanma tepkimeleriyle zararsız karbondioksite dönüştürülür.

• Adım 1: Girenlerde C=1, O=1+2=3.
• Adım 2: Ürünlerde C=1, O=2.
• Adım 3: Oksijen atomları eşit değil. Girenlerde 3, ürünlerde 2 O var.
• Adım 4: Oksijen atomlarını eşitlemek için en küçük ortak katları olan 6'yı kullanabiliriz.
• Adım 5: Girenlerdeki CO katsayısını 2, \( \text{O}_2 \) katsayısını 1 yaparsak:
  \( 2\text{CO} + \text{O}_2 \rightarrow \text{CO}_2 \)
  Girenler: C=2, O=2+2=4.
• Adım 6: Ürünlerdeki \( \text{CO}_2 \) katsayısını 2 yaparsak:
  \( 2\text{CO} + \text{O}_2 \rightarrow 2\text{CO}_2 \)
• Adım 7: Şimdi atom sayılarını kontrol edelim:
  Girenler: C=2, O=2+2=4.
  Ürünler: C=2, O= \( 2 \times 2 = 4 \).
  Denklem denkleşmiştir. ✅

Denkleştirilmiş tepkime: \( 2\text{CO} + \text{O}_2 \rightarrow 2\text{CO}_2 \)

Bu tepkime, asit yağmurlarının oluşumunda da rol oynayan sülfür trioksitin üretilmesini gösterir.

• Adım 1: Girenlerde S=1, O=2+2=4.
• Adım 2: Ürünlerde S=1, O=3.
• Adım 3: Kükürt (S) atomları zaten eşit. Oksijen (O) atomları eşit değil.
• Adım 4: Oksijen atomlarını eşitlemek için en küçük ortak katlarını (12) kullanabiliriz.
• Adım 5: Girenlerdeki \( \text{SO}_2 \) katsayısını 2, \( \text{O}_2 \) katsayısını 1 yaparsak:
  \( 2\text{SO}_2 + \text{O}_2 \rightarrow \text{SO}_3 \)
  Girenler: S=2, O=4+2=6.
• Adım 6: Ürünlerdeki \( \text{SO}_3 \) katsayısını 2 yaparsak:
  \( 2\text{SO}_2 + \text{O}_2 \rightarrow 2\text{SO}_3 \)
• Adım 7: Şimdi atom sayılarını kontrol edelim:
  Girenler: S=2, O=4+2=6.
  Ürünler: S=2, O= \( 2 \times 3 = 6 \).
  Denklem denkleşmiştir. ✅

Denkleştirilmiş tepkime: \( 2\text{SO}_2 + \text{O}_2 \rightarrow 2\text{SO}_3 \)

Hidrojen peroksitin kendiliğinden bozunması, laboratuvarlarda ve bazı endüstriyel uygulamalarda karşılaşılan bir tepkimedir.

• Adım 1: Girenlerde H=2, O=2.
• Adım 2: Ürünlerde H=2, O=1+2=3.
• Adım 3: Hidrojen (H) atomları eşit. Oksijen (O) atomları eşit değil.
• Adım 4: Oksijen atomlarını eşitlemek için girenlerdeki \( \text{H}_2\text{O}_2 \) katsayısını 2 yapalım:
  \( 2\text{H}_2\text{O}_2 \rightarrow \text{H}_2\text{O} + \text{O}_2 \)
  Girenler: H=4, O=4.
• Adım 5: Ürünlerdeki H atomlarını eşitlemek için \( \text{H}_2\text{O} \) katsayısını 2 yapalım:
  \( 2\text{H}_2\text{O}_2 \rightarrow 2\text{H}_2\text{O} + \text{O}_2 \)
• Adım 6: Şimdi atom sayılarını kontrol edelim:
  Girenler: H=4, O=4.
  Ürünler: H= \( 2 \times 2 = 4 \), O= \( 2 \times 1 + 2 = 4 \).
  Denklem denkleşmiştir. ✅

Denkleştirilmiş tepkime: \( 2\text{H}_2\text{O}_2 \rightarrow 2\text{H}_2\text{O} + \text{O}_2 \)
Bu tepkime, başlangıçta bir denge tepkimesi gibi görünse de, hidrojen peroksitin kendiliğinden bozunması genellikle tek yönlü bir tepkime olarak kabul edilir ve dengeye ulaşmaktan ziyade ürünlerin oluşumuyla devam eder. Ancak genel kimyasal prensip olarak, tüm tepkimeler dengeye ulaşma eğilimindedir. Bu özel durumda, oluşan ürünler (su ve oksijen) daha kararlı oldukları için tepkime ürünler yönünde ilerler. 🧪