🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Tepkime Türleri Ve Tepkime Denkleştirme Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Tepkime Türleri Ve Tepkime Denkleştirme Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıda verilen tepkime denklemini en küçük tam sayılarla denkleştirerek tepkime türünü belirleyiniz.
\( \text{N}_2 (\text{g}) + \text{H}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{NH}_3 (\text{g}) \)
\( \text{N}_2 (\text{g}) + \text{H}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{NH}_3 (\text{g}) \)
Çözüm:
Bu tepkime, iki veya daha fazla maddenin birleşerek tek bir ürün oluşturduğu bir sentez (birleşme) tepkimesidir. 💡 Şimdi denkleştirelim:
- 👉 Tepkimenin sol tarafında (girenler) 2 azot (N) atomu varken, sağ tarafında (ürünler) 1 azot (N) atomu vardır. Ürün tarafındaki \( \text{NH}_3 \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( \text{N}_2 (\text{g}) + \text{H}_2 (\text{g}) \rightarrow 2\text{NH}_3 (\text{g}) \) - 👉 Şimdi azot atomları eşitlendi. Hidrojen (H) atomlarına bakalım. Ürün tarafında \( 2 \times 3 = 6 \) hidrojen atomu varken, girenler tarafında 2 hidrojen atomu vardır. Girenler tarafındaki \( \text{H}_2 \) önüne 3 katsayısını yazalım:
\( \text{N}_2 (\text{g}) + 3\text{H}_2 (\text{g}) \rightarrow 2\text{NH}_3 (\text{g}) \) - ✅ Son durumda, girenlerde 2 N, \( 3 \times 2 = 6 \) H; ürünlerde 2 N, \( 2 \times 3 = 6 \) H atomu vardır. Atom sayıları eşitlendi. Tepkime türü sentez (birleşme) tepkimesidir.
Örnek 2:
Aşağıdaki denkleştirilmemiş tepkimeyi en küçük tam sayılarla denkleştiriniz ve tepkime türünü belirtiniz.
\( \text{KClO}_3 (\text{k}) \rightarrow \text{KCl} (\text{k}) + \text{O}_2 (\text{g}) \)
\( \text{KClO}_3 (\text{k}) \rightarrow \text{KCl} (\text{k}) + \text{O}_2 (\text{g}) \)
Çözüm:
Bu tepkime, tek bir bileşiğin ısı veya başka bir etkiyle daha basit maddelere ayrıştığı bir analiz (ayrışma) tepkimesidir. 📌 Denkleştirmeye başlayalım:
- 👉 Potasyum (K) ve Klor (Cl) atomları her iki tarafta da birer tane olduğu için şu an denktir.
- 👉 Oksijen (O) atomlarına bakalım. Girenler tarafında 3 oksijen atomu varken, ürünler tarafında 2 oksijen atomu vardır. Oksijen atomlarını denkleştirmek için, girenlerdeki \( \text{KClO}_3 \) önüne 2, ürünlerdeki \( \text{O}_2 \) önüne 3 katsayısını yazalım:
\( 2\text{KClO}_3 (\text{k}) \rightarrow \text{KCl} (\text{k}) + 3\text{O}_2 (\text{g}) \) - 👉 Şimdi K ve Cl atomlarının sayıları değişti. Girenlerde 2 K ve 2 Cl atomu varken, ürünlerde 1 K ve 1 Cl atomu var. Ürünlerdeki \( \text{KCl} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( 2\text{KClO}_3 (\text{k}) \rightarrow 2\text{KCl} (\text{k}) + 3\text{O}_2 (\text{g}) \) - ✅ Son durumda, girenlerde 2 K, 2 Cl, 6 O; ürünlerde 2 K, 2 Cl, 6 O atomu vardır. Atom sayıları eşitlendi. Tepkime türü analiz (ayrışma) tepkimesidir.
Örnek 3:
Metan gazının \( (\text{CH}_4) \) yanma tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz ve tepkime türünü belirtiniz.
\( \text{CH}_4 (\text{g}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2 (\text{g}) + \text{H}_2\text{O} (\text{g}) \)
\( \text{CH}_4 (\text{g}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2 (\text{g}) + \text{H}_2\text{O} (\text{g}) \)
Çözüm:
Bu tepkime, bir maddenin oksijenle reaksiyona girerek ısı ve ışık açığa çıkardığı bir yanma tepkimesidir. 🔥 Denkleştirmeye karbon (C) ile başlayalım:
- 👉 Karbon (C) atomu her iki tarafta da birer tane olduğu için şu an denktir.
- 👉 Hidrojen (H) atomlarına bakalım. Girenler tarafında 4 hidrojen atomu varken, ürünler tarafında \( \text{H}_2\text{O} \) içinde 2 hidrojen atomu vardır. Ürünlerdeki \( \text{H}_2\text{O} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( \text{CH}_4 (\text{g}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2 (\text{g}) + 2\text{H}_2\text{O} (\text{g}) \) - 👉 Son olarak oksijen (O) atomlarına bakalım. Ürünler tarafında \( \text{CO}_2 \) içinde 2 ve \( 2\text{H}_2\text{O} \) içinde \( 2 \times 1 = 2 \) olmak üzere toplam \( 2 + 2 = 4 \) oksijen atomu vardır. Girenler tarafında \( \text{O}_2 \) içinde 2 oksijen atomu vardır. Girenlerdeki \( \text{O}_2 \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( \text{CH}_4 (\text{g}) + 2\text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2 (\text{g}) + 2\text{H}_2\text{O} (\text{g}) \) - ✅ Son durumda, girenlerde 1 C, 4 H, 4 O; ürünlerde 1 C, 4 H, 4 O atomu vardır. Atom sayıları eşitlendi. Tepkime türü yanma tepkimesidir.
Örnek 4:
Aşağıda verilen magnezyum metalinin oksijenle tepkime denklemini denkleştirerek tepkime türünü belirleyiniz.
\( \text{Mg} (\text{k}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{MgO} (\text{k}) \)
\( \text{Mg} (\text{k}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{MgO} (\text{k}) \)
Çözüm:
Bu tepkime, bir elementin oksijenle birleşerek oksit oluşturduğu bir yanma tepkimesi ve aynı zamanda bir sentez (birleşme) tepkimesidir. 💡 Denkleştirmeye başlayalım:
- 👉 Magnezyum (Mg) atomları her iki tarafta da birer tane olduğu için şu an denktir.
- 👉 Oksijen (O) atomlarına bakalım. Girenler tarafında \( \text{O}_2 \) içinde 2 oksijen atomu varken, ürünler tarafında \( \text{MgO} \) içinde 1 oksijen atomu vardır. Ürünlerdeki \( \text{MgO} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( \text{Mg} (\text{k}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow 2\text{MgO} (\text{k}) \) - 👉 Şimdi magnezyum atomlarının sayısı değişti. Girenlerde 1 Mg atomu varken, ürünlerde 2 Mg atomu var. Girenlerdeki \( \text{Mg} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( 2\text{Mg} (\text{k}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow 2\text{MgO} (\text{k}) \) - ✅ Son durumda, girenlerde 2 Mg, 2 O; ürünlerde 2 Mg, 2 O atomu vardır. Atom sayıları eşitlendi. Tepkime türü yanma ve sentez tepkimesidir.
Örnek 5:
Hidroklorik asit \( (\text{HCl}) \) ile sodyum hidroksit \( (\text{NaOH}) \) arasındaki tepkimeyi en küçük tam sayılarla denkleştirerek tepkime türünü belirleyiniz.
\( \text{HCl} (\text{suda}) + \text{NaOH} (\text{suda}) \rightarrow \text{NaCl} (\text{suda}) + \text{H}_2\text{O} (\text{s) \)
\( \text{HCl} (\text{suda}) + \text{NaOH} (\text{suda}) \rightarrow \text{NaCl} (\text{suda}) + \text{H}_2\text{O} (\text{s) \)
Çözüm:
Bu tepkime, bir asit ile bir bazın reaksiyona girerek tuz ve su oluşturduğu bir asit-baz tepkimesi veya nötralleşme tepkimesidir. 🧪 Denkleştirmeye bakalım:
- 👉 Girenlerde 1 H, 1 Cl, 1 Na, 1 O, 1 H olmak üzere toplam 2 H, 1 Cl, 1 Na, 1 O atomu var.
- 👉 Ürünlerde 1 Na, 1 Cl, 2 H, 1 O atomu var.
- ✅ Bu tepkime zaten denkleştirilmiş haldedir. Her iki taraftaki atom sayıları eşittir.
- Girenler: (H: 1+1=2), (Cl: 1), (Na: 1), (O: 1)
- Ürünler: (Na: 1), (Cl: 1), (H: 2), (O: 1)
- Tepkime türü asit-baz (nötralleşme) tepkimesidir.
Örnek 6:
Kurşun(II) nitrat çözeltisi ile potasyum iyodür çözeltisi karıştırıldığında oluşan tepkimeyi denkleştiriniz ve tepkime türünü belirleyiniz.
\( \text{Pb(NO}_3)_2 (\text{suda}) + \text{KI (suda)} \rightarrow \text{PbI}_2 (\text{k}) + \text{KNO}_3 (\text{suda}) \)
\( \text{Pb(NO}_3)_2 (\text{suda}) + \text{KI (suda)} \rightarrow \text{PbI}_2 (\text{k}) + \text{KNO}_3 (\text{suda}) \)
Çözüm:
Bu tepkime, iki farklı iyonik çözeltinin karıştırılmasıyla suda çözünmeyen bir katı (çökelek) oluştuğu bir çözünme-çökelme tepkimesidir. 💧 Denkleştirmeye iyonları takip ederek başlayalım:
- 👉 Kurşun (Pb) atomu her iki tarafta da birer tane olduğu için denktir.
- 👉 Nitrat \( (\text{NO}_3) \) grubuna bakalım. Girenler tarafında 2 nitrat grubu varken, ürünler tarafında 1 nitrat grubu vardır. Ürünlerdeki \( \text{KNO}_3 \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( \text{Pb(NO}_3)_2 (\text{suda}) + \text{KI (suda)} \rightarrow \text{PbI}_2 (\text{k}) + 2\text{KNO}_3 (\text{suda}) \) - 👉 Şimdi potasyum (K) atomlarına bakalım. Girenler tarafında 1 K atomu varken, ürünler tarafında \( 2\text{KNO}_3 \) içinde 2 K atomu vardır. Girenlerdeki \( \text{KI} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( \text{Pb(NO}_3)_2 (\text{suda}) + 2\text{KI (suda)} \rightarrow \text{PbI}_2 (\text{k}) + 2\text{KNO}_3 (\text{suda}) \) - 👉 Son olarak iyot (I) atomlarına bakalım. Girenlerdeki \( 2\text{KI} \) içinde 2 I atomu, ürünlerdeki \( \text{PbI}_2 \) içinde 2 I atomu vardır. İyot atomları denktir.
- ✅ Son durumda, girenlerde 1 Pb, 2 NO3, 2 K, 2 I; ürünlerde 1 Pb, 2 NO3, 2 K, 2 I atomu vardır. Atom sayıları eşitlendi. Tepkime türü çözünme-çökelme tepkimesidir.
Örnek 7:
Bir kimya laboratuvarında, öğretmen öğrencilerden bilinmeyen bir X maddesinin tepkime türünü ve denkleştirilmiş denklemini bulmalarını istiyor. Öğrenciler X maddesini ısıttıklarında, X maddesinin iki farklı gaza ayrıştığını gözlemliyorlar. Bu gazlardan biri yanıcı, diğeri ise yakıcı özelliğe sahiptir. Yapılan analizler sonucunda yanıcı gazın hidrojen \( (\text{H}_2) \), yakıcı gazın ise oksijen \( (\text{O}_2) \) olduğu belirleniyor.
Buna göre, X maddesinin formülü ne olabilir? Bu tepkimenin denkleştirilmiş halini yazınız ve tepkime türünü belirtiniz. 🤔
Buna göre, X maddesinin formülü ne olabilir? Bu tepkimenin denkleştirilmiş halini yazınız ve tepkime türünü belirtiniz. 🤔
Çözüm:
Bu bir yeni nesil soru olup, verilen bilgilerden yola çıkarak tepkimeyi kurgulamamızı gerektirir.
- 👉 X maddesinin formülü: X maddesi ısıtıldığında hidrojen \( (\text{H}_2) \) ve oksijen \( (\text{O}_2) \) gazlarına ayrışıyorsa, X maddesi bu iki elementten oluşmalıdır. Bu da bize su \( (\text{H}_2\text{O}) \) bileşiğini düşündürür.
- 👉 Tepkime denklemi: Su molekülünün ayrışma tepkimesini yazalım:
\( \text{H}_2\text{O} (\text{s}) \rightarrow \text{H}_2 (\text{g}) + \text{O}_2 (\text{g}) \) - 👉 Denkleştirme:
- Oksijen (O) atomlarına bakalım. Girenlerde 1 O, ürünlerde 2 O var. Girenlerdeki \( \text{H}_2\text{O} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( 2\text{H}_2\text{O} (\text{s}) \rightarrow \text{H}_2 (\text{g}) + \text{O}_2 (\text{g}) \) - Şimdi hidrojen (H) atomlarına bakalım. Girenlerde \( 2 \times 2 = 4 \) H, ürünlerde 2 H var. Ürünlerdeki \( \text{H}_2 \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( 2\text{H}_2\text{O} (\text{s}) \rightarrow 2\text{H}_2 (\text{g}) + \text{O}_2 (\text{g}) \) - ✅ Son durumda, girenlerde 4 H, 2 O; ürünlerde 4 H, 2 O atomu vardır. Atom sayıları eşitlendi.
- Oksijen (O) atomlarına bakalım. Girenlerde 1 O, ürünlerde 2 O var. Girenlerdeki \( \text{H}_2\text{O} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
- 👉 Tepkime Türü: Tek bir bileşiğin (su) daha basit maddelere (hidrojen ve oksijen) ayrışması olduğu için bu bir analiz (ayrışma) tepkimesidir.
Örnek 8:
Demir metallerinin nemli havada paslanması günlük hayatta sıkça karşılaşılan bir olaydır. Paslanma olayı, demirin \( (\text{Fe}) \) havadaki oksijenle \( (\text{O}_2) \) tepkimeye girerek demir(III) oksit \( (\text{Fe}_2\text{O}_3) \) oluşturmasıyla gerçekleşir.
Buna göre, demirin paslanma tepkimesinin denkleştirilmiş halini yazınız ve tepkime türünü belirtiniz. rust 🛠️
Buna göre, demirin paslanma tepkimesinin denkleştirilmiş halini yazınız ve tepkime türünü belirtiniz. rust 🛠️
Çözüm:
Demirin paslanması, bir metalin oksijenle yavaşça tepkimeye girmesiyle oluşan bir yanma tepkimesi ve aynı zamanda iki elementin birleşerek bileşik oluşturduğu bir sentez (birleşme) tepkimesidir. 💡
- 👉 Tepkime denklemi:
\( \text{Fe} (\text{k}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{Fe}_2\text{O}_3 (\text{k}) \) - 👉 Denkleştirme:
- Demir (Fe) atomlarına bakalım. Girenlerde 1 Fe, ürünlerde 2 Fe var. Girenlerdeki \( \text{Fe} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( 2\text{Fe} (\text{k}) + \text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow \text{Fe}_2\text{O}_3 (\text{k}) \) - Oksijen (O) atomlarına bakalım. Girenlerde 2 O, ürünlerde 3 O var. Oksijen atomlarını denkleştirmek için, girenlerdeki \( \text{O}_2 \) önüne 3, ürünlerdeki \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) önüne 2 katsayısını yazalım:
\( 2\text{Fe} (\text{k}) + 3\text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 (\text{k}) \) - Şimdi demir (Fe) atomlarının sayısı değişti. Girenlerde 2 Fe varken, ürünlerde \( 2 \times 2 = 4 \) Fe var. Girenlerdeki \( \text{Fe} \) katsayısını 2'den 4'e değiştirelim:
\( 4\text{Fe} (\text{k}) + 3\text{O}_2 (\text{g}) \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 (\text{k}) \) - ✅ Son durumda, girenlerde 4 Fe, 6 O; ürünlerde 4 Fe, 6 O atomu vardır. Atom sayıları eşitlendi.
- Demir (Fe) atomlarına bakalım. Girenlerde 1 Fe, ürünlerde 2 Fe var. Girenlerdeki \( \text{Fe} \) önüne 2 katsayısını yazalım:
- 👉 Tepkime Türü: Bu tepkime, yanma ve sentez (birleşme) tepkimesidir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-tepkime-turleri-ve-tepkime-denklestirme/sorular